Giao an bai Nguon goc

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, lần đầu tiên Đảng ta nêu lên khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh và khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng

NGUỒN GỐC VÀ ĐẶC ĐIỂM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ

MINH

TS Lý Việt Quang Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng

TÀI LIỆU HỌC TẬP

1 Tài liệu bắt buộc:

- Con đường dẫn tôi đến chủ nghĩa Lênin, Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 12, Nxb CTQG, Hà

Nội, 2011, tr 561-563

- Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, Hồ Chí Minh:

Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 18- 41.

- Di chúc, Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 15, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 611-618.

- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb Lý

luận chính trị, 2014

- Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG,

Hà Nội, 2016

2 Tài liệu tham khảo không bắt buộc

- Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh: Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh Nxb CTQG, Hà Nội,

2003

- Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh-Tiểu sử, Nxb Lý

luận Chính trị, Hà Nội, 2006

- Đại tướng Võ Nguyên Giáp (chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách

mạng Việt Nam, Nxb CTQG, Hà Nội, 1997.

- Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh: Di sản Hồ Chí Minh trong thời

đại ngày nay, Nxb Chính trị - Hành chính, Hà Nội, 2010

- Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: Tư tưởng Hồ Chí Minh – giá trị nhân văn và

phát triển, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2015.

KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

NGUỒN GỐC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHI MINH

1.1 Nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh

Đồng chí biết gì về khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh ?

- Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng: “Đường lối chính trị, nền nếp làm

việc và đạo đức cách mạng của Đảng ta hiện nay là đường lối, tác phong và đạo đức

Hồ Chú tịch” Học tập đường lối, tác phong và đạo đức Hồ Chú tịch “là điều kiện tiên quyết làm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng mau đi đến thắng lợi hoàn toàn”.

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đề cập đến “tư tưởng và đạo đức” của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chỉ rõ tư tưởng và đạo đức của Người “sống mãi trong

sự nghiệp của nhân dân ta với sức giáo dục và động viên cực kỳ sâu xa và nóng hổi, đòi hỏi chúng ta nhìn thẳng vào sự thật và rút ra những kết luận đích đáng”.

“Muốn đổi mới tư duy, Đảng ta phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của

chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa di sản tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch

Hồ Chí Minh”.

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, lần đầu tiên Đảng ta nêu lên khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh và khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng.

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin

vào điều kiện cụ thể của nước ta và trong thực tế, tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của dân tộc”.

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng nêu khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam; là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại;

về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hoá, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi,

là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, xác định:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại;là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”

1.2 Nội dung chủ yếu của khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

- Là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách

mạng Việt Nam Sợi chỉ đỏ xuyên suốt là tư tưởng về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, với nội dung cốt lõi là giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con

người.

- Nguồn gốc lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

- “Là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta”.

2 NGUỒN GỐC TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.1 Nguồn gốc thực tiễn

2.1.1 Thực tiễn Việt Nam

- Đến thế kỷ XIX, cũng giống như các nước phong kiến phương Đông khác, Việt Nam vẫn là một quốc gia lạc hâu, kém phát triển

- Giữa thế kỷ XIX, trước sự suy yếu của chế độ phong kiến nhà Nguyễn, thực dân Pháp bắt đầu tiến hành xâm lược nước ta Mặc dù triều đình nhà Nguyễn ươn hèn đã từng bước đầu hàng thực dân Pháp, nhưng nhân dân ta đã liên tục anh dũng đứng lên chống xâm lược trên cả nước

- Sau khi hoàn tất việc xâm lược nước ta, thực dân Pháp thi hành các chính sách phản động về cả chính trị, kinh tế và văn hóa.

- Sự thống trị của thực dân Pháp gây biến đổi về cơ cấu giai cấp – xã hội và mâu thuẫn trong xã hội

- Các phong trào yêu nước cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX lần lượt bị thất bại, đặt ra vấn đề phải có một con đường cứu nước mới, đúng đắn

- Cùng với phong trào đấu tranh yêu nước của toàn dân tộc là phong trào đấu tranh của một giai cấp mới - giai cấp công nhân Phong trào yêu nước và phong trào công nhân Việt Nam là cơ sở thực tiễn trong nước cho sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh

2.1.2 Thực tiễn thế giới

- Cuối thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản phương Tây đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa, làm nảy sinh mâu thuẫn ngày càng sâu sắc giữa nhân dân các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa đế quốc thực dân

- Các mâu thuẫn giữa các nước tư bản đã dẫn tới Chiến tranh thế giới lần thứ nhất

(8-1914 đến 11-1918), làm xuất hiện phong trào của nhân dân thế giới đầu tranh đòi hòa bình, chấm dứt chiến tranh đế quốc

- Thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga 1917 đã mở ra thời đại mới trong lịch sử nhân loại, cổ vũ và thúc đẩy sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc

tế, phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

2.2 Nguồn gốc lý luận

2.2.1 Giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam

- Chủ nghĩa yêu nước với ý chí bất khuất, tự lực, tự cường:

+ Chủ nghĩa yêu nước là giá trị đứng đầu trong hệ các giá trị tinh thần Việt Nam

+ Yêu nước gắn liền với thương dân, yêu thương con người.

+ Yêu nước gắn liền với ý thức sâu sắc về độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia và

đã trở thành ý chí bất khuất, tự lực tự cường, tạo nên bản lĩnh của dân tộc Việt Nam trong tiến trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

+ Chính chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là cội nguồn, điểm xuất phát, động lực lên

đường cứu nước và là bộ lọc các học thuyết để Hồ Chí Minh lựa chọn và tiếp nhận

tinh hoa văn hoá nhân loại mà đỉnh cao của nó là chủ nghĩa Mác Lênin

- Tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ:

Nêu một số biểu hiện của tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ trong văn hóa truyền thống dân tộc ?

+ Ra đời trong quá trình dựng nước và giữ nước.

+ Tinh thần đoàn kết và ý thức dân chủ tốt đẹp đó làm cho mối quan hệ Cá nhân -

Gia đình - Làng - Nước ngày càng trở nên bền chặt và nương tựa vào nhau để sinh tồn và phát triển

+ Tư tưởng trọng dân, thân dân, lấy dân làm gốc, dựa vào dân để dựng nước và cứu nước là một trong những nguyên nhân tạo nên sức mạnh của nhà nước Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử

- Truyền thống dũng cảm, cần cù, thông minh, sáng tạo trong lao động sản xuất,

2.2.2 Tinh hoa văn hóa nhân loại

- Tinh hoa văn hóa phương Đông

Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã chịu ảnh hưởng trực tiếp văn hóa phương Đông, tiêu biểu là Phật giáo, Nho giáo và Lão giáo đã được Việt hóa

+ Nho giáo

+ Phật giáo

+ Lão giáo

- Tinh hoa văn hóa phương Tây

+ Hồ Chí Minh tiếp xúc với tư tưởng tiến bộ của Đại cách mạng Pháp: “tự do, bình đẳng, bác ái”

+ Sống trong môi trường dân chủ tư sản và thông qua các hoạt động dân chủ, Hồ Chí Minh đã học được các phương thức tổ chức xã hội dân chủ, cách làm việc dân chủ và hình thành phong cách dân chủ ở Người.

+ Nhưng trong quá trình này, Hồ Chí Minh cũng thấy rõ những hạn chế về lý luận, cũng như trong thực tế của cách mạng tư sản

- Hồ Chí Minh đã tìm đến một cách tự nhiên, về cả lý trí và tình cảm, học thuyết giải phóng con người triệt để nhất là chủ nghĩa Mác - Lênin.

- Hồ Chí Minh đã vận dụng thế giới quan, phương pháp luận cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin để nghiên cứu thực tiễn Việt Nam, thế giới và tìm ra con đường phù hợp của cách mạng Việt Nam

- Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở lý luận giúp Hồ Chí Minh vượt lên những nhà yêu nước tiền bối và đương thời, khắc phục được sự khủng hoảng về con đường tiến lên của dân tộc Việt Nam

- Chủ nghĩa Mác - Lênin chính là nguồn gốc lý luận chủ yếu trong việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh chính là sự vận dụng, phát triển sáng tạo và làm phong phú chủ nghĩa Mác - Lênin trong thời đại mới.

2.3 Phẩm chất Hồ Chí Minh

- Đã không ít người đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước, nhưng chỉ có Hồ Chí Minh tìm được ?

- Trước hết là ý chí quyết tâm của một con người có lòng yêu nước, thương dân và

đồng loại khổ đau sâu sắc, sẵn sàng hiến dâng cuộc đời cho dân tộc Việt Nam và

nhân dân lao động trên thế giới

- Đó là tài năng trí tuệ nhạy bén, sáng suốt, với tư duy độc lập, tự chủ trong tiếp thu

chọn lọc các giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, trí tuệ của thời đại

- Đó là năng lực hoạt động thực tiễn vô cùng phong phú của Hồ Chí Minh ở cả trong

nước và nước ngoài, phân tích một cách khoa học và rút ra được nhiều kết luận chính xác từ thực tiễn lịch sử của phong trào cách mạng thế giới và trong nước

3 ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh có nhứng đặc điểm gì ?

3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh có quá trình phát triển lâu dài và là hệ thống mở

- Tư tưởng Hồ Chí Minh có quá trình phát triển lâu dài

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống mở và trân trọng với các giá trị văn hóa của dân tộc mình, của các dân tộc khác và của cả nhân loại từ trong lịch sử đến hiện tại

và tương lai; kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với quốc tế, truyền thống với hiện đại và phù hợp với sự tiến hóa của loài người

3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng đổi mới, phản ánh tư duy độc lập, tự chủ

và sáng tạo của Hồ Chí Minh

- Tư tưởng Hồ Chí Minh không có sự sao chép một cách rập khuôn, máy móc truyền thống văn hóa của dân tộc và tinh hoa văn hóa của nhân loại

- Xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới, Hồ Chí Minh luôn luôn nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực tự cường trong xem xét, đánh giá tình hình và đề ra đường lối, chính sách

3.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh nổi bật là tư tưởng chính trị

- Tư tưởng Hồ Chí Minh ra đời xuất phát trước hết từ nhu cầu giải phóng dân tộc Việt Nam, từ giải phóng dân tộc tiến tới giải phóng giai cấp, giải phóng con người

- Trọn cuộc đời, Hồ Chí Minh luôn luôn phấn đấu cho một nền chính trị thanh khiết

- Trong nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, mỗi quan điểm của Người đồng thời cũng

mang ý nghĩa chỉ dẫn về phương pháp Phương pháp Hồ Chí Minh không chỉ là cách thức, biện pháp, cách làm, bước đi trong giải quyết các vấn đề chiến lược, sách lược hoặc để hoàn thành những nhiệm vụ cách mạng cụ thể ở mỗi thời đoạn, mà còn hướng tới nâng cao nhận thức tư tưởng, rèn luyện và bồi dưỡng toàn diện để hoàn thiện con người và phát triển xã hội

- Chiều sâu tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện qua phong cách của Người Đó là phong cách tư duy, phong cách diễn đạt, phong cách làm việc (công tác), phong cách sống, phong cách ứng xử Chung quy nhất là hướng tới phục vụ nhân dân, mang lại lợi ích cho nhân dân, dân tộc và nhân loại.

- Trọn cuộc đời, Hồ Chí Minh nêu gương mẫu mực phấn đấu không ngừng vì nước,

vì dân, rộng hơn là nhân loại Người cũng là tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; thống nhất giữa nói và làm, giữa lý thuyết và thực hành

KẾT LUẬN