Giáo án Bài học đường đời đầu tiên Ngữ văn 6

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài I.. - Thấy được nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, lời kể ở ngôi thứ nhất rất tự nhiên, ngôn ngữ chính xác, giàu tính t

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)

I Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:

- Cảm nhận được ý nghĩa nội dung và hình thức của văn bản

+ Tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại đến người khác, khiến người ta phải ân hận suốt đời

+ Cần sống thân ái đoàn kết với mọi người

- Thấy được nghệ thuật miêu tả loài vật sinh động, lời kể ở ngôi thứ nhất rất tự nhiên, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

II Chuẩn bị

- GV : Soạn giáo án, tìm hiểu tài liệu, tranh ảnh về bài "Bài học đường đời đầu tiên"

- HS : Soạn bài theo câu hỏi ở sgk.

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức(1p)

2 Kiểm tra bài cũ.(5p) Kiểm tra bài cũ (vở soạn)

3 Bài mới:(34p) Giới thiệu bài mới: Tô Hoài là nhà văn chuyên viết chuyện ngắn cho thiếu nhi

Các tác phẩm của ông đều là những tác phẩm mang màu sắc tưởng tượng phong phú ''Dế mèn phiêu lưu kí'' cũng là một trong những tác phẩm như vậy Truyện vô cùng hấp dẫn nên đã được

chuyển thành phim và dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu một đoạn trích trong tác phẩm dài này

Hoạt động của giáo viên

HĐ1(10p) HD tìm hiểu mục 1

- H: Hãy trình bày hiểu biết của em về

tác giả?(GVgiới thiệu ảnh chân dung

t/g )

- H: Trình bày hiểu biết của em về tác

phẩm ?

- GV đọc mẫu

- Gọi 2 HS (mỗi HS đọc 1 phần)

Kể lại bằng lời văn của mình

- Gọi đọc hoặc giải thích các chú thích

Hđ của h/s

1 HS trả lời

1 HS nhận xét

2 HS đọc, lớp lắng nghe

Nội dung thống nhất.

I.Tìm hiểu chung.

1 Tác giả, tác phẩm:

a.Tác giả

- Tên: Nguyễn Sen

- Năm sinh: 1920

- Quê ngoại: Nghĩa Đô- Cầu Giấy-HN

-Viết văn trước Cách mạng tháng

8 (1945)

b Tác phẩm:

-Đoạn trích trích trong tác phẩm "Dế Mèn phiêu lưu kí" viết 1941

- Truyện 10 chương thuộc thể loại Tiểu thuyết đồng thoại Đoạn trích ở chương I

2 Đọc

trong SGK.

- Đọc chú thích *

- H: truyện được chia làm mấy phần?

em hãy nêu nội dung chính được kể

trong mỗi phần truyện?

- H: Truyện được kể bằng lời nhân vật

nào? được kể bằng ngôi thứ?

HĐ2(20p) HD tìm hiểu văn bản

Gọi học sinh đọc đoạn 1

- H: Những chi tiết, hình ảnh nào miêu

tả ngoại hình của Dế Mèn?

- H: Tìm những chi tiết miêu tả những

hành động của Dế Mèn?

- H: Đoạn văn miêu tả đã làm hiện hình

một chàng Dế như thế nào trong tưởng

tượng của em?

- H: Tính cách của Dế Mèn được miêu

tả qua các chi tiết nào về hành động và ý

nghĩ?

- H: Qua những chi tiết đó

 Dế Mèn là một con người như thế

nào?

HS giải thích

1 HS trả lời

1 HS nhận xét

HS Đọc đoạn 1

1 HS trả lời

Cả lớp suy nghĩ,

HS khá trả lời

1 HS trả lời

HS khá trả lời

3 Chú thích

4 Bố cục: 2 phần P1: Từ đầu thiên hạ: Hình dáng tính cách của dế Mèn

P2: Phần còn lại: Bài học đường đời đầu tiên

- Dế Mèn tự kể

- Ngôi thứ nhất

II.Tìm hiểu văn bản

1 Hình dáng, tính cách của Dế Mèn + Ngoại hình:

- Càng: mẫm bóng

- Vuốt: nhọn hoắt

- cánh: dài

- thân người: màu nâu bóng mờ

- đầu: to, nổi từng mảng

- 2 răng: đen nhánh

- râu: dài, uốn cong

+ Hành động:

- đạp phành phạch

- nhai ngoàm ngoạm

- trịnh trọng vuốt râu

- ăn uống điều độ

- làm việc chừng mực

Chàng dế: - Hùng dũng

- đẹp đẽ

- đầy sức sống

- tự tin, yêu đời

- hấp dẫn

* Tính cách:

+ đi đứng oai vệ như con nhà võ + cà khịa với tất cả hàng xóm + quát mấy chị cào cào

+ đá mấy anh gọng vó

+ tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ + chê bai kẻ khác

 Kiêu căng, tự phụ, hợm hĩnh

2 Bài học đường đời đầu tiên của

Dế Mèn

- H: Mang tính kiêu căng vào đời, Dế

Mèn đã gây ra những chuyện gì phải ân

hận suốt đời?

- H: Những chi tiết nào cho thấy sự

khinh thường Dế Choắt của Dế Mèn?

- H: Lời xưng hô?

- H: Dưới mắt Dế Mèn, dế Choắt hiện ra

như thế nào?

- H: Hết coi thường dế Choắt, Dế Mèn

lại gây sự với chị Cốc

- H:Vì sao Dế Mèn lại dám gây sự với

chị Cốc to lớn hơn mình?

- H: Nhận xét cách gây sự của Dế Mèn

với chị Cốc bằng câu hát "Vặt

lông ăn”

- H: Việc Dế Mèn dám gây sự với chị

Cốc lớn, khoẻ hơn mình gấp bội lần

Vậy đây có phải là hành động dũng cảm

không? Vì sao?

- H: Kẻ phải chịu hậu quả trực tiếp của

trò đùa này là Choắt Nhưng Mèn có

chịu hậu quả không? (Nếu có) đó là gì?

Có: + Mất bạn láng giềng

+ ân hận suốt đời

- H: Thái độ của Dế Mèn như thế nào

khi Dế Choắt chết?

- H: Đó là hành động ân năn hối hận

Theo em sự ăn năn hối hận đócó

HS trả lời

HS khá trả lời

Lớp lắng nghe nhận xét

1 HS trả lời

HS khá kể

1 HS trả lời

Cả lớp suy nghĩ,

HS khá trả lời

HS khá trả lời

HS khá trả lời

- Khinh thường dế Choắt

- Gây sự với chị Cốc

cái chết của Dế Choắt

a Khinh thường dế Choắt.

- Như gã nghiện thuốc phiện

- Mẹ đẻ thiếu tháng

- Cánh ngắn ngủn

- Râu một mẩu

- Mặt mũi ngẩn ngơ

- Hôi như cú mèo

- Có lớn mà không có khôn

-"Chú mày” (mặc dù trạc tuổi nhau)

 + yếu ớt + xấu xí + lười nhác + đáng khinh

b Gây sự với chị Cốc dẫn đến cái chết của Choắt

- Muốn ra oai với Choắt

- muốn chứng tỏ mình đứng đầu thiên hạ

- Xấc xược, ác ý , chỉ nói cho sướng miệng, không nghĩ đến hậu quả

- Không dũng cảm ,ngông cuồng

 gây ra hậu quả nghiêm trọng cho

Dế Choắt

c Sự ân hận của Dế Mèn

- Hối hận và xót thương + Quỳ xuống, nâng dế Choắt lên

mà than

+ Đắp mộ cho Choắt, đứng lặng hồi lâu nghĩ về bài học đường đời đầu tiên

Có: + biết lỗisửa lỗi + Tình cảm của DMèn chân thành

Khó: + Làm sao có thể cứu được

thể tha thứ được không?

- H: Cuối truyện là hình ảnh DM đứng

lặng hồi lâu trước mộ bạn Em hãy hình

dung tâm trạng Mèn?

- H: Theo điểm nào của con người được

gán cho các con vật ở truyện này?

- H: Sau tất cả các sự việc đã gây ra,

nhất là sau cái chết của Dế Choắt, Dế

Mèn đã tự rút ra bài học đường đời đầu

tiên cho mình? Theo con bài học đó là?

- H: Nghệ thuật miêu tả và kể chuyện

của Tô Hoài trong văn bản này?

HĐ 3:(5P) HD tổng kết

- H: Hãy khái quát giá trị nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm?

- GV chốt kiến thức Yêu cầu học sinh

đọc ghi nhớ

HĐ4:(3p)HD luyện tập

Hãy đóng vai Dế Mèn kể lại câu chuyện

HS TB trả lời

HS khá trả lời Lớp lắng nghe nhận xét

HS TB trả lời

Học sinh kể

mạng người đã chết

- Cay đắng vì lỗi lẫm của mình

- Xót thương Choắt (mong Choắt sống lại)

- Nghĩ đến việc thay đổi cách sống của mình

DM: kiêu căng nhưng biết hối lỗi Choắt: yếu đuối nhưng biết tha thứ Cốc: tự ái, nóng nảy

* Bài học về:

- Thói kiêu căng: kẻ kiêu căng có thể làm hại người khác khiến phải

ân hận suốt đời

- Tình thân ái: nên sống đoàn kết với mọi người

- Miêu tả loài vật sinh động

- Ngôn ngữ miêu tả chính xác

 + Trí tưởng tượng độc đáo khiến

TG loài vật hiện lên dễ hiểu như TG loài người

+ Dùng ngôi thứ 1 để kể  Dế Mèn (hiện lên) tự kể về mình gây cảm giác hồn nhiên, chân thực cho người đọc

III Tổng kết

1 Nội dung: - Truyện miêu tả Dế Mèn là nhân vật có thân thể cường tráng, khỏe mạnh nhưng kiêu căng xốc nổi, gây tai vạ và biết hối hận + Bài học: Không kiêu căng, ỷ lại sức khỏe

+ Sám hối, sửa chữa lỗi lầm bài học đưpờng đời cho mình

2 Nghệ thuật: - Miêu tả loài vật sinh động, hấp dẫn

- Ngôn ngữ chính xác giàu tính tạo hình

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất tự nhiên

IV Luyện tập.

Đóng vai Dế Mèn kể lại câu chuyện.

4 Củng cố:

Gọi HS nhắc lại nội dung bài học, Bài học rút ra từ câu truyện

5 Dặn dò:

- Làm bài tập còn lại ở sgk Học thuộc phần ghi nhớ

- Tìm những câu danh ngôn, tục ngữ, thành ngữ các câu nói nổi tiếng về nhân nghĩa

- Chuẩn bị bài mới: ''Phó từ'', đọc trước bài và trả lời câu hỏi ở sgk để giờ sau học