1.TÍNH CHẤT XÃ HỘI VIỆT NAM DƯỚI SỰ THỐNG TRỊ CỦA THỰC DÂN PHÁP. Dưới tác động của chính sách cai trị và chính sách kinh tế, văn hóa, giáo dục thực dân, xã hội Việt Nam diễn ra quá trình phân hóa sâu sắc : Trước khi Pháp xâm lược, xã hội Việt Nam là một xã hội phong kiến thuần nhất với hai giai cấp chủ yếu là địa chủ phong kiến và nông dân. Chính sách cai trị và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu giai cấp trong lòng xã hội Việt Nam: giai cấp cũ vẫn còn tồn tại và giai cấp mới ra đời. Giai cấp địa chủ: hầu hết đều cấu kết với thực dân Pháp tăng cường bóc lột, áp bức nông dân. Đây là lực lượng phản động, là đối tượng của cách mạng. Chỉ có một bộ phận địa chủ có lòng yêu nước, căm ghét chế độ thực dân đã tham gia đấu tranh chống Pháp dưới các hình thức và mức độ khác nhau. Giai cấp nông dân: chiếm hơn 90% dân số, là nạn nhân chủ yếu của chính sách khai thác thuộc địa. Giai cấp nông dân Việt Nam phải chịu hai tầng áp bức, bóc lột của thực dân và phong kiến. Tình cảnh khốn khổ, bần cùng của giai cấp nông dân Việt Nam đã làm tăng thêm lòng căm thù đế quốc và phong kiến tay sai, làm tăng thêm ý chí cách mạng của họ trong cuộc đấu tranh giành lại ruộng đất và quyền sống tự do.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ĐƯỜNG LỐI 1.TÍNH CHẤT XÃ HỘI VIỆT NAM DƯỚI SỰ THỐNG TRỊ CỦA THỰC DÂN PHÁP.
Dưới tác động của chính sách cai trị và chính sách kinh tế, văn hóa, giáo dục thực dân, xã hội Việt Nam diễn ra quá trình phân hóa sâu sắc :
Trước khi Pháp xâm lược, xã hội Việt Nam là một xã hội phong kiến thuần nhất với hai giai cấp chủ yếu là địa chủ phong kiến và nông dân Chính sách cai trị và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu giai cấp trong lòng xã hội Việt Nam: giai cấp cũ vẫn còn tồn tại và giai cấp mới ra đời
- Giai cấp địa chủ: hầu hết đều cấu kết với thực dân Pháp tăng cường bóc lột, áp bức nông dân
Đây là lực lượng phản động, là đối tượng của cách mạng
Chỉ có một bộ phận địa chủ có lòng yêu nước, căm ghét chế độ thực dân đã tham gia đấu tranh chống Pháp dưới các hình thức và mức độ khác nhau
- Giai cấp nông dân: chiếm hơn 90% dân số, là nạn nhân chủ yếu của chính sách khai thác
thuộc địa Giai cấp nông dân Việt Nam phải chịu hai tầng áp bức, bóc lột của thực dân và phong kiến Tình cảnh khốn khổ, bần cùng của giai cấp nông dân Việt Nam đã làm tăng thêm lòng căm thù đế quốc và phong kiến tay sai, làm tăng thêm ý chí cách mạng của họ trong cuộc đấu tranh giành lại ruộng đất và quyền sống tự do
- Giai cấp công nhân: là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa của Pháp.Trong
cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của Pháp, giai cấp công nhân Việt Nam đã hình thành Đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, công nhân đã phát triển nhanh về số lượng, từ 10 vạn (1914)lên 22 vạn (1929), trong đó có hơn 53.000 công nhân mỏ và 81.200 công nhân đồn điền Giai cấpcông nhân Việt nam tuy số lượng ít nhưng đã mang trong mình những đặc điểm và phẩm chất của giai cấp công nhân thế giới:
+ Đại diện cho một phương thức sản xuất tiên tiến
+ Có ý thức tổ chức kỉ luật cao
+ Có tinh thần cách mạng triệt để
+ Mang trong mình bản chất quốc tế
Trang 2Trong những năm đầu của thế kỉ XX, chúng ta đang khủng hoảng về đường lối, mà thực chất là chúng ta đang khủng hoảng về một giai cấp tiên tiến lãnh đạo cách mạng do giai cấp công nhân Việt Nam chưa tiếp thu được lý luận của chủ nghĩa Mac-Lênin Phong trào công nhân đòi hỏi có đội tiên phong lãnh đạo.
- Giai cấp tiểu tư sản, tầng lớp trí thức
Chiếm (1.2%) dân số, bao gồm học sinh, trí thức, viên chức và những người làm nghề tự do Trong đó, giới trí thức và học sinh là bộ phận quan trọng nhất Đời sống của tầng lớp tiểu tư sản bấp bênh và dễ bị phá sản trở thành những người vô sản Tiểu tư sản Việt Nam có lòng yêu nước,căm thù đế quốc, thực dân, lại chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tiến bộ từ bên ngoài truyền vào (thức thời và rất nhạy cảm với thời cuộc) Vì vậy, đây là lực lượng có tinh thần cách mạng cao
* Tóm lại, chính sách thống trị của thực dân Pháp đã tác động mạnh mẽ đến xã hội Việt Nam trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Thể hiện:
- Tính chất xã hội của Việt Nam từ một xã hội phong kiến độc lập trở thành một xã hội thuộc địa nửa phong kiến.
- Cơ cấu giai cấp ở Việt Nam cũng có những thay đổi cơ bản Bên cạnh sự phân hóa của giai cấp cũ là sự ra đời của các giai cấp, tầng lớp mới Đây là một lực lượng cách mạng mới trong tương lai.
Trang 3- Trong lòng xã hội Việt Nam tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản, gắn liền với nhau Đó là mâu thuẫn giữa:
+ Nhân dân Việt Nam (chủ yếu là nông dân) >< địa chủ (phong kiến)
+ Toàn thể dân tộc Việt Nam >< Thực dân Pháp và tay sai (mâu thuẫn vừa cơ bản, vừa chủ yếu và ngày càng gay gắt trong đời sống dân tộc)
=> Thực tiễn lịch sử Việt Nam đặt ra hai yêu cầu: 1- phải đánh đuổi thực dân Pháp xâm lược, giành độc lập cho dân tộc, tự do cho nhân dân; 2- xóa bỏ chế độ phong kiến, giành quyền dân chủ cho nhân dân, chủ yếu là ruộng đất cho nông dân Trong đó, chống đế quốc, giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu.
2 VAI TRÒ CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO YÊU NƯỚC THEO KHUYNH HƯỚNG VÔ SẢN
a)Quá trình Nguyễn Ái Quốc khẳng định chủ nghĩa Mác- Leenin là con đường giải phóng đấu tranh.
-Ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước với ý định xem các nước làm thế nào để rồi về giúp đồng bào mình Từ chuyến đi lịch sử này, Nguyễn Ái Quốc chuẩn bị các điều kiện về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 3 tháng 2 năm 1930
- Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng xã hội Pháp Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước đế quốc thắng trận họp Hội nghị Vécxây để phân chia quyền lợi Thay mặt những người Việt Nam yêu nước sống ở Pháp, Người lấy tên là Nguyễn Ái Quốc gửi đến Hội nghị này bản yêu sách đòi chính phủ Pháp thừa nhận các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng của dân tộc Việt Nam Bản yêu sách không được Hội nghị Vecxay chú ý đến nhưng đó là đòn tấn công trực diện đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc vào bọn trùm đế quốc
=> Từ đó, Nguyễn Ái Quốc rút ra kết luận quan trọng: Các dân tộc bị áp bức muốn được độc lập
tự do thật sự, trước hết phải dựa vào lực lượng của bản thân mình, phải tự mình giải phóng cho mình
- Tháng 7/1920 lần đầu tiên Nguyễn Ái Quốc đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của Lênin Nó đã đáp ứng đúng nguyện vọng tha thiết mà Nguyễn Ái Quốc
Trang 4đang ấp ủ: độc lập cho dân tộc, tự do cho đồng bào Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác
Lê nin
- Ngày 20-12-1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội Đảng xã hội Pháp họp ở Tua (Tours), đã
bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế III và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp
Sự kiện Nguyễn Ái Quốc tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp đánh dấu bước ngoặt quyết định trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc:
+ Đối với Nguyễn Ái Quốc, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa cộng sản, từ người yêu nước trở thành người cộng sản
+ Đối với cách mạng Việt Nam: đánh dấu bước mở đường giải quyết đúng đắn về đường lối giải phóng dân tộc của Việt Nam, bước ngoặt gắn liền độc lập dân tộc, với chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa Mác - Lênin bắt đầu thâm nhập phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam
B) Quá trình Nguyễn Ái Quốc truyền bá Chủ nghĩa Mác- Lênin
-Từ đầu 1921 đến tháng 6-1923: là thời kỳ Nguyễn Ái Quốc hoạt động ở Pháp Thời gian này Nguyễn Ái Quốc viết nhiều báo: Nhân đạo, thợ thuyền, Người cùng khổ, đặc biệt là tác phẩm
"Bản án chế độ thực dân Pháp" 7/1925 xuất bản ở Paris Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa nhằm thức tỉnh dân tộc, tố cáo chủ nghĩa thực dân, kêu gọi đoàn kết đấu tranh cách mạng trong nhân dân thuộc địa
Tháng 6-1923 Nguyễn Ái Quốc rời Pháp đến Mátxcơva Ở đây, Nguyễn Ái Quốc đã được dự nhiều hội nghị quốc tế Người viết nhiều bài cho báo Sự thật của Đảng Cộng sản Liên Xô và tạp chí thư tín quốc tế của Quốc tế cộng sản
Người đã viết bài đăng các báo: "Người cùng khổ" do Người sáng lập, báo "Nhân đạo" - Cơ quan Trung ương của Đảng Cộng sản Pháp, báo "Đời sống công nhân" - tiếng nói của giai cấp công nhân, báo Sự thật (Liên Xô), tạp chí Thư tín quốc tế (Quốc tế cộng sản), báo Thanh niên (Hội Việt Nam cách mạng thanh niên) Đặc biệt là tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” 7/1925 xuất bản ở Paris, tác phẩm "Đường cách mệnh" Qua nội dung các bài báo và các tác phẩm đó, Người tập trung lên án chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân nói chung và chủ nghĩa thực dân Pháp Người vạch trần bản chất xâm lược, phản động, bóc lột, đàn áp tàn bạo của chủ nghĩa thực dân Bằng những dẫn chứng cụ thể, sinh động, Người đã tố cáo trước dư luận Pháp và
Trang 5thế giới tội ác tày trời của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa Người ví chủ nghĩa đế quốc như một con đỉa có 2 vòi: một vòi hút máu giai cấp công nhân và những người laođộng ở “chính quốc”, còn một vòi hút máu các dân tộc thuộc địa Muốn đánh đổ bọn đế quốc thì phải cắt cả 2 vòi ấy
Tháng 11-1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc), Người tham gia sáng lập Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức Á - Đông để thống nhất hành động chống chủ nghĩa thực dân.Tháng 6-1925, Người thành lập "Việt Nam cách mạng thanh niên", tổ chức trung kiên là "Cộng sản đoàn", làm nòng cốt để trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam; mở nhiều lớp huấn luyện, đào tạo một số thanh niên Việt Nam thành những cán bộ cách mạng, trong đó, một số được chọn đi học ở Trường Đại học Phương Đông (Liên Xô), một số được cử đi học quân
sự, phần lớn sau khi học xong được đưa về nước hoạt động
Năm 1927, những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc cho các lớp đào tạo cán bộ tại Quảng Châu được tập hợp thành sách "Đường cách mệnh" Trong tác phẩm này, Nguyễn Ái Quốc vạch ra những phương hướng cơ bản về chiến lược sách lược của cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam "Đường cách mệnh" đã trực tiếp chuẩn bị về tư tưởng chính trị cho việc thành lập Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam
Hội Việt Nam cách mạng thanh niên và tác phẩm "Đường cách mệnh" đã trực tiếp chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập chính đảng vô sản ở Việt Nam, dẫn đến sự ra đờicủa các tổ chức cộng sản: Đông Dương cộng sản Đảng (6-1929), An Nam Cộng sản Đảng (7-1929) và Đông Dương cộng sản liên đoàn (9-1929)
Nội dung tác phẩm đường cách mệnh : (i) Cách mạng Việt Nam là cách mạng giải phóng dân tộc mở đường tiến lên chủ nghĩa xã hội; (ii) Cách mạng là việc chung của cả dân chúng, do đó phải đoàn kết toàn dân với cái cốt, cái gốc lại là công – nông; (iii) Đảng chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện cách mạng thắng lợi, nhưng đảng chính trị đó phải có chủ nghĩa chân chính, chắc chắn làm cốt: chủ nghĩa Mác-Lênin; (iv) Cách mạng Việt Nam cũng là một bộ phận của cách mạng thế giới; (v) Về phương pháp cách mạng: phải giác ngộ và tổ chức quần chúng cách mạng, phải làm cho quần chúng hiểu
rõ mục đích cách mạng, biết đồng tâm hiệp lực để đánh đổ giai cấp áp bức mình, phải phân
Trang 6tích và suy tính cẩn trọng, có thế mới đảm bảo thành công cuộc khởi nghĩa với sức mạnh của toàn dân.
Tác phẩm “Đường cách mệnh” đã đề cập những vấn đề cơ bản của một cương lĩnh chính trị, chuẩn bị về tư tưởng chính trị cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Đường cách mệnh cógiá trị lý luận và thực tiễn to lớn với cách mạng Việt Nam
3 CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG
- Các văn kiện được thông qua tại hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam: Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng, Chương trình tóm tắt của Đảng hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam Cương lĩnh xác định các vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam:
- Phương hướng chiến lược : Cách mạng Việt Nam là một cuộc cách mạng “tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”
* Nhiệm vụ trên đây bao gồm cả hai nội dung: dân tộc và dân chủ, và vẫn gắn với 2 nhiệm vụ:
+ Chống đế quốc dành độc lập dân tộc
+ Chống phong kiến, đưa ruộng đất cho dân cày
Trong hai nhiệm vụ này, Cương lĩnh tháng 2 đưa nhiệm vụ chống đế quốc lên hàng đầu
Trang 7Với hai nhiệm vụ trên, Đảng ta đã tập hợp được nông dân, xây dựng khối liên minh công nông, điều kiện cơ bản bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng và là cơ sở để xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất và lực lượng vũ trang trong cao trào cách mạng sau này.
- Về lực lượng cách mạng: lực lượng đánh đổ đế quốc và phong kiến trước hết là công nông
+ Đối với công nhân: phải vận động và thu phục để công nhân trở thành giai cấp lãnh đạo
+ Đối với nông dân: phải vận động thu phục để lãnh đạo họ tiến hành cách mạng ruộng đất
+ Đối với tiểu tư sản, trí thức , trung nông: hết sức lôi kéo để kéo họ về phía vô sản giai cấp
+ Đối với phú nông, trung tiểu địa chủ và tư sản Việt Nam: nếu chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng hoặc trung lập Bộ phận nào ra mặt phản cách mạng thì phải đánh đổ
- Lãnh đạo cách mạng :
Giai cấp vô sản là lực lượng lãnh đạo cách mạng Việt Nam Đảng là đội tiên phong của giai cấp
vô sản, cho nên Đảng thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng, trong khi liên lạc với các giai cấp, phải rất cẩn thận, không khi nào nhượng bộ một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào con đường thỏa hiệp
- Quan hệ với phong trào cách mạng thế giới :
Cách mạng Việt Nam là bộ phận của Cách mạng thế giới, phải "liên kết với những dân tộc bị áp bức và quần chúng vô sản trên thế giới, nhất là với quần chúng vô sản Pháp"
Thực tiễn quá trình vận động của cách mạng Việt Nam trong gần 80 năm qua đã chứng minh rõ tính khoa học và tính cách mạng, tính đúng đắn và tiến bộ của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng
4 Ý NGHĨA LỊCH SỬ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VÀ CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG
Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp, là sự khẳng định vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam và hệ tư tưởng Mác -
Trang 8Lênin đối với cách mạng Việt Nam Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam.
- Xác lập sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam, chứng tỏ giai cấp công nhân Việt Nam
đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng, thống nhất tư tưởng, chính trị và tổ chức phong trào cộng sản Việt Nam
- Xác định đúng đắn con đường giải phóng dân tộc và phương hướng phát triển của cách mạng Việt Nam ; giải quyết được cuộc khủng hoảng về đường lối cách mạng Việt Nam ; nắm ngọn cờ lãnh đạo cách mạng Việt Nam
- Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận của cách mạng thế giới, tranh thủ được sự ủng hộ của cách mạng thế giới
- Cương lĩnh chính trị đúng đắn là cơ sở để Đảng lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam, giải quyết được tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo cách mạng diễn ra đầu thế
kỷ XX, tập hợp được sức mạnh toàn dân tộc, kết hợp được sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, mở ra con đường và phương hướng phát triển mới phù hợp với đất nước Việt Nam, phù hợp với sự nghiệp đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến
- Ban chấp hành trung ương quyết định đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương
- Hội nghị thông qua bản Luận cương Chính trị ( 10-1930 ) của Đảng
Trang 9Nội dung của Luận cương chính trị 10/1930:
Luận cương chính trị đã phân tích đặc điểm, tình hình xã hội thuộc địa nửa phong kiến và nêu lên những vấn đề cơ bản của cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương do giai cấp công nhân lãnh đạo
+ Mâu thuẫn giai cấp đang diễn ra gay gắt ở Đông Dương giữa một bên là thợ thuyền, dân cày vàcác phần tử lao khổ với một bên là địa chủ phong kiến và tư bản đế quốc
+ Phương hướng chiến lược của cách mạng: là làm cách mạng tư sản dân quyền, trong giai đoạn đầu có tính chất thổ địa và phản đế, lấy đây làm thời kỳ dự bị để làm cách mạng xã hội, sau khi cách mạng tư sản dân quyền thắng lợi sẽ tiếp tục phát triển bỏ qua thời kỳ tư bản mà đấu tranh thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa
+ Nhiệm vụ của cách mạng tư sản dân quyền: là đánh đổ phong kiến, tiến hành cách mạng ruộngđất triệt để và đánh đổ đế quốc Pháp, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập Hai nhiệm vụ chiến lược ấy có mối quan hệ khăng khít với nhau Vấn đề ruộng đất là cơ sở để Đảng giành quyền lãnh đạo dân cày và cũng là cốt lõi của cách mạng tư sản dân quyền
+ Về lực lượng cách mạng:
Giai cấp vô sản vừa là động lực chính của cách mạng tư sản dân quyền vừa là giai cấp lãnh đạo cách mạng
Dân cày là lực lượng đông đảo nhất và là động lực mạnh của cách mạng
Tư sản thương nghiệp đứng về phe đế quốc và địa chủ chống lại cách mạng, còn tư sản công nghiệp thì đứng về phía quốc gia cải lương và khi cách mạng phát triển cao thì họ sẽ theo đế quốc
Trong giai cấp tiểu tư sản, bộ phận thủ công nghiệp có thái độ do dự; tiểu tư sản thương gia thì không tán thành cách mạng, tiểu tư sản trí thức thì có xu hướng quốc gia chủ nghĩa và chỉ có thể hăng hái tham gia chống đế quốc trong thời kỳ đầu Chỉ có các phần tử lao khổ ở đô thị như những người bán hàng rong, thợ thủ công nhỏ và tri thức thất nghiệp mới đi theo cách mạng mà thôi
Trang 10+ Về phương pháp cách mạng: ra sức chuẩn bị cho quần chúng về con đường võ trang bạo động theo nghệ thuật quân sự.
+ Về quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới: cách mạng Đông Dương là một
bộ phận của cách mạng vô sản thế giới, vì thế giai cấp vô sản ở Đông Dương phải đoàn kết gắn
bó với giai cấp vô sản thế giới, trước hết là giai cấp vô sản Pháp và phải mật thiết liên lạc với phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa nhằm mở rộng và tăng cường lực lượng cho cuộc đấu tranh cách mạng ở Đông Dương
+ Về vai trò lãnh đạo của Đảng: sự lãnh đạo của đảng cộng sản là điều kiện cốt yếu cho thắng lợicủa cách mạng Đảng phải có đường lối chính trị đúng đắn, có kỷ luật tập trung, liên hệ mật thiết với quần chúng Đảng là đội tiên phong của giai cấp vô sản lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng, đại biểu chung cho quyền lợi của giai cấp vô sản Đông Dương, đấu tranh để đạt mục đích cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản
Ý nghĩa của Luận cương:
- Ý nghĩa:
Qua những nội dung cơ bản nêu trên, có thể thấy rõ là luận cương chính trị đã khẳng định lại nhiều vấn đề cơ bản thuộc về chiến lược cách mạng ở nước ta mà Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt đã nêu ra tuy chưa đi sâu phân tích như mục đích, tính chất của cuộc cách mạng trong giai đoạn đầu là làm “cách mạng tư sản dân quyền”- tức cách mạng dân tộc dân chủ với hainhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến nhằm thực hiện độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho nông dân: “cách mạng tư sản dân quyền” thắng lợi lập nên nhà nước công nông, sau đó chuyển thẳng sang làm cách mạng xã hội chủ nghĩa; giai cấp vô sản và giai cấp nông dân là hai động lực chính của cách mạng, trong đó giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo, cách mạng Việt Nam liên kết mật thiết với giai cấp vô sản các nước và các dân tộc thuộc địa…Luận cương còn xác định thêm một cách đúng đắn con đường tiến lên giành chính quyền phải là con đường cách mạng bạo lực của quần chúng
- Hạn chế:
+ Luận cương 10-1930 đã đưa ra cách giải quyết nhiều vấn đề căn bản thuộc về chiến lược cách mạng, có một số điểm khác với Cương lĩnh chính trị đầu tiên 2-1930
Trang 11Luận cương chính trị không nêu được mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và
đế quốc Pháp, từ đó không đặt nhiệm vụ chống đế quốc lên hàng đầu
Luận cương đánh giá không chính xác vai trò cách mạng của tầng lớp tiểu tư sản, phủ nhận mặt tích cực của tư sản dân tộc và chưa thấy được khả năng phân hóa, lôi kéo một bộ phận địa chủ vừa và nhỏ trong cách mạng giải phóng dân tộc, từ đó Luận cương không đề ra được chiến lược liên minh dân tộc và giai cấp rộng rãi trong cuộc đấu tranh chống đế quốc xâm lược và tay sai
* Sở dĩ có những điểm khác nhau nói trên là do:
- Hội nghị 10-1930 chưa nhận thức đúng đặc điểm của xã hội thuộc địa, nửa phong kiến Việt Nam
- Do nhận thức giáo điều, máy móc về vấn đề dân tộc và giai cấp trong cách mạng ở thuộc địa
và lại chịu ảnh hưởng khuynh hướng " tả " của Quốc tế Cộng sản và một số đảng cộng sản trong thời gian đó cho nên Ban chấp hành trung ương Đảng do Trần Phú đứng đầu đã không vạch rõ được mâu thuẫn chủ yếu của một xã hội thuộc địa là mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bọn thực dân xâm lược Pháp cùng bọn tay sai của chúng Do đó không nêu được vấn đề dân tộc lên hàng đầu, mà nặng về vấn đề đấu tranh giai cấp, về cách mạng ruộng đất, không đề ra được một chiến lược liên minh dân tộc và giai cấp rộng rãi trong cuộc đấu tranh chống lại đế quốc Pháp và tay sai
- Tác động sâu sắc từ cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933
- Hệ thống đảng và các cơ sở cách mạng của quần chúng đã được khôi phục Đây là yếu tố quyết định bước phát triển mới của phong trào cách mạng nước ta
Trang 12Hoàn cảnh nào quan trọng nhất? Vì sao?
Hoàn cảnh nổi bật nhất là chủ nghĩa phát xít xuất hiện, thắng thế ở nhiều nơi vì:
-Là trung tâm của tất cả những biến động trong giai đoạn này, nguy cơ chủ nghĩa phát xít
và chiến tranh thế giới đe dọa nghiêm trọng nền hòa bình và an ninh quốc tế
-Làm xuất hiện Đại hội VII của Quốc tế cộng sản để xác định kẻ thù nguy hiểm trước mắt
và nhiệm vụ trước mắt cấp thiết của giai đoạn này
Chủ trương của Đảng “Đòi dân chủ dân sinh”
- Xác định yêu cầu bức thiết trước mắt của nhân dân lúc đó là: tự do, dân chủ, cải thiện đời
sống.Vì vậy, Đảng đã quyết định nắm lấy những yêu cầu của quần chúng để phát động đấu tranh,tạo tiền đề đưa cách mạng tiến lên những bước cao hơn sau này
-Về kẻ thù cách mạng: bọn phản động thuộc địa và bè lũ tay sai của chúng.
-Về nhiệm vụ cách mạng: chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, chống bọn phản động
thuộc địa và tay sai, đòi tự do, dân chủ, cơm áo và hòa bình
-Về đoàn kết quốc tế: không những phải đoàn kết chặt chẽ với giai cấp công nhân và Đảng
Cộng sản Pháp, mà còn đoàn kết lực lượng tiến bộ trong chính giới Pháp, qua đó cùng nhau chống lại kẻ thù chung là bọn phát xít Pháp và bọn phản động thuộc địa ở Đông Dương
-Về hình thức tổ chức và biện pháp đấu tranh: chuyển từ hình thức tổ chức bí mật không
hợp pháp sang các hình thức tổ chức, đấu tranh công khai và nửa công khai, hợp pháp và nửa hợp pháp giữ vững mối quan hệ giữa bí mật và công khai, hợp pháp với không hợp pháp và phảiđảm bảo sự lãnh đạo của tổ chức đảng bí mật với những tổ chức và hoạt động công khai hợp pháp
-Về hình thức tổ chức lực lượng: Quyết định thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông
Dương (11/1936) => Mặt trận Thống nhất dân chủ Đông Dương, gọi tắt là Mặt trận Dân chủ Đông Dương (6/1938)
7 GIAI ĐOẠN 1939 -1945
Hoàn cảnh lịch sử và sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng
Trang 13a Tình hình thế giới và trong nước
=> Chiến tranh thế giới lần thứ hai đã ảnh hưởng mạnh mẽ và trực tiếp đến Đông Dương
- Tình hình trong nước
+ Lợi dụng Pháp đầu hàng Đức, ngày 22-9-1940 phát xít Nhật tấn công Lạng Sơn rồi đổ bộ vào Hải Phòng Ngày 23-9-1940, Pháp ký hiệp định đầu hàng Nhật Nhật tiếp tục sử dụng bộ máy của Pháp ở Đông Dương Từ đó, nhân dân ta chịu hai tầng áp bức, bóc lột của Pháp và Nhật Mâu thuẫn giữa dân tộc ta với đế quốc, phát xít Pháp – Nhật trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.+ Một số quyền tự do, dân chủ giành được trong thời kỳ 1936-1939 bị thủ tiêu Chúng ban bố lệnh tổng động viên, thực hiện chính sách “kinh tế chỉ huy” nhằm tăng cường vơ vét sức người, sức của để phục vụ chiến tranh của đế quốc Hơn bảy vạn thanh niên bị bắt sang Pháp làm bia đỡđạn Hàng nghìn cuộc bắt bớ khám xét bất ngờ diễn ra khắp mọi nơi
Nhiệm vụ :
- Giải phóng dân tộc lên hàng đầu
- Thành lập Mặt trận Việt Minh
- Khởi nghĩa vũ trang
b Nội dung chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng.
- Trước tình hình mới, Đảng chủ trương lui vào hoạt động bí mật, chuyển trọng tâm công tác
về vùng nông thôn, đồng thời Đảng triệu tập liên tiếp 3 hội nghị của Ban Chấp hành Trungương: Hội nghị Trung ương lần thứ 6 (11-1939), Hội nghị Trung ương lần thứ 7 (11-1940),Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (5-1941) từ đó đề ra chủ trương chuyển hướng chiến lượcmới
Trang 14* Nội dung chuyển hướng chỉ đạo chiến lược:
- Một là: Đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, xác định đó là nhiệm vụ cần kíp
bức xúc nhất của cách mạng Đông Dương
+ Xác định mâu thuẫn chủ yếu ở nước ta đòi hỏi cần được giải quyết cấp bách là mâu thuẫngiữa dân tộc ta với đế quốc, phátxit Pháp – Nhật
+ Tạm gác khẩu hiệu “đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày” thay bằng khẩu hiệu
“tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo” chia lại ruộng đất cho
công bằng, giảm tô, giảm tức
+ Giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương
- Hai là, Quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh) ở Việt Nam
để đoàn kết, tập hợp lực lượng nhằm mục tiêu giải phóng dân tộc
- Ba là, Đảng quyết định xúc tiến chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm của
Đảng và nhân dân ta trong giai đoạn hiện tại
+ Để đưa cuộc khởi nghĩa vũ trang đến thắng lợi, cần phải ra sức phát triển lực lượng cáchmạng, bao gồm lực lượng chính trị + lực lượng vũ trang + căn cứ địa cách mạng + đào tạocán bộ đảng viên
+ Chủ trương chuẩn bị lực lượng cách mạng sẵn sàng để có thể phát triển từ khởi nghĩa từngphần lên tổng khởi nghĩa Văn kiện ghi rõ: “Phải luôn luôn chuẩn bị một lực lượng sẵn sàng,nhằm vào cơ hội thuận tiện hơn cả mà đánh lại kẻ thù với lực lượng sẵn có, ta có thể lãnhđạo một cuộc khởi nghĩa từng phần trong từng địa phương cũng có thể giành sự thắng lợi mà
mở đường cho một cuộc tổng khởi nghĩa to lớn’’(Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, HN, 2000, t.7, tr 131-132).
Ngoài ra, Đảng ta còn chủ trương thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa khi cách mạngthành công, quốc kỳ là lá cờ đỏ sao vàng năm cánh
=> Đường lối giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, nhận thức nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên cao hơn hết thảy, tập hợp rộng rãi mọi người Việt Nam yêu nước trong Mặt trận Việt Minh, xây dựng lực lượng chính trị của quần chúng ở cả nông thôn và thành
Trang 15thị, xây dựng căn cứ địa cách mạng và lực lượng vũ trang, nâng cao hơn nữa năng lực tổ chức và lãnh đạo của Đảng là tinh thần chung của quá trình chuyển hướng chỉ đạo chiến lược và cũng là sự chuẩn bị tất yếu cho sự thắng lợi của cách mạng tháng 8.
c Ý nghĩa của sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược
- Đường lối đúng đắn gương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc dẫn đường cho nhân dân tatiến lên giành thắng lợi trong sự nghiệp đánh Pháp đuổi Nhật, giành độc lập cho dân tộc và tự
do cho nhân dân
- Từ đường lối đúng đắn đó, Đảng ta đã dày công chuẩn bị lực lượng trên các phương diệnlực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng, văn hóa tư tưởng để tiến tớigiải phóng dân tộc khi thời cơ đến
+ Về lực lượng chính trị: Ngày 25-10-1941, Mặt trận Việt Minh tuyên bố ra đời Chươngtrình cứu nước của Việt Minh gồm 44 điều cụ thể để thực hiện 2 điều cơ bản là làm cho nướcViệt Nam hoàn toàn độc lập, dân Việt Nam được sung sướng, tự do Thông qua Mặt trận ViệtMinh, Đảng mở rộng các tổ chức quần chúng và lãnh đạo phong trào đấu tranh của các giaicấp, tầng lớp trong xã hội Phong trào Việt Minh phát triển mạnh nhất ở Bắc Kỳ sau đó lanrộng tới Trung kỳ và Nam kỳ
+ Về lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng: Sau khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940), đội
du kích Bắc Sơn được duy trì và đổi tên thành Cứu Quốc quân Ngày 22-12-1944 Đội ViệtNam Tuyên truyền giải phóng quân được thành lập do đồng chí Võ Nguyên Giáp lãnh đạo.Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân phát triển mau chóng, đẩy mạnh công tác tuyêntruyền vũ trang, xây dựng cơ sở cách mạng, thúc đẩy và cổ vũ phong trào đấu tranh cáchmạng trong cả nước Từ đó, Đảng và Hồ Chí Minh chỉ đạo việc thành lập các chiến khu vàcăn cứ địa cách mạng, tiêu biểu là căn cứ Bắc Sơn - Vũ Nhai và căn cứ Cao Bằng
+ Về văn hóa tư tưởng: Năm 1943, Đảng công bố Đề cương Văn hóa Việt Nam - khẳngđịnh Văn hóa là một trong ba mặt trận cách mạng do Đảng lãnh đạo, tiến tới xây dựng nền vănhóa mang 3 tính chất: dân tộc, khoa học và đại chúng
b Chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa
Trang 16* Chủ trương của Đảng:
- Ngày 13-8-1945 Hội nghị toàn quốc của Đảng Cộng sản Đông Dương họp tại Tân Trào, nội dung:
+ Hội nghị đã phân tích tình hình và kết luận thời cơ đã đến.
+ Quyết định tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước từ tay phát xít Nhật, trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương
+ Đề ra nguyên tắc chỉ đạo cuộc tổng khởi nghĩa là tập trung, thống nhất, kịp thời.
+ Phương châm: Đánh chiếm ngay những nơi chắc thắng và những căn cứ chính + Thành lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc do đồng chí Trường Chinh làm Chủ tịch.
+ Đề ra chính sách đối nội, đối ngoại cần được thi hành khi cách mạng thành công,
về đối nội lấy 10 chính sách lớn của mặt trận Việt Minh làm chính sách cơ bản; còn đối ngoại chủ trương thân thiện với các nước Đồng minh vào nước ta tước vũ khí quân đội Nhật
=> Đảng ta đã nắm bắt được tình hình và biết chớp thời cơ.
- Ngày 16-8-1945, Đại hội Quốc dân cũng họp tại Tân Trào với nội dung:
+ Đại hội tán thành quyết định tổng khởi nghĩa của Đảng
Trang 17+ Đại hội thông qua 10 chính sách lớn của mặt trận Việt Minh làm chính sách cơ bản của nước Việt Nam mới.
+ Bầu ra Ủy ban dân tộc giải phóng do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.
- Ngay sau Đại hội Quốc dân, Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi đồng bào cả nước: “giờ quyết định vận mệnh dân tộc ta đã đến Toàn quốc đồng bào hãy đứng lên đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.
c Kết quả, ý nghĩa, nguyên nhân thắng lợi và kinh nghiệm lịch sử của Cách mạng tháng Tám 1945
* Kết quả và ý nghĩa:
- Thắng lợi của cách mạng tháng Tám đã đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháptrong gần 1 thế kỷ, lật nhào chế độ quân chủ mấy nghìn năm và ách thống trị của phát xít Nhật,lập nên nước Việt Nam Dân củ Cộng hòa – nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.Nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người dân của nước tự do, độc lập, làm chủ vậnmệnh của mình
- Thắng lợi cách mạng tháng Tám đánh đấu bước phát triển nhảy vọt của lịch sử dân tộcViệt Nam, đưa dân tộc ta bước vào một kỷ nguyên mới: kỷ nguyên độc lập tự do và chủ nghĩa xãhội
- Với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, Đảng và nhân dân ta đã góp phần làm phongphú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, cung cấp thêm nhiều kinh nghiệm quý báucho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc và giành quyền dân chủ
- Cách mạng tháng Tám thắng lợi đã cổ vũ mạnh mẽ nhân dân các nước thuộc địa và nửathuộc địa đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân giành độc lập tự do
* Nguyên nhân thắng lợi:
- Cách mạng tháng Tám nổ ra trong bối cảnh quốc tế rất thuận lợi: Kẻ thù trực tiếp củanhân dân ta là phát xít Nhật đã bị Liên Xô và các lực lượng dân chủ thế giới đánh bại Bọn Nhật
ở Đông Dương và tay sai tan rã Đảng ta đã chớp thời cơ đó phát động toàn dân nổi dậy khởinghĩa giành thắng lợi nhanh chóng