McDonald hơm 6/10 vì cơng trình khám phá sự dao động của hạt neutrino, qua đĩ cho thấy neutrino cĩ khối lượng.. Phát hiện trên đã làm thay đổi sự hiểu biết của con người về hoạt động ở t
Trang 156 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 296 - 2015 57
Khoa học & Phát triển
Giải Nobel Vật lý 2015 được trao
cho 2 nhà khoa học Takaaki Kajita và Arthur B McDonald hơm 6/10 vì cơng trình khám phá sự dao động của hạt neutrino, qua đĩ cho thấy neutrino cĩ khối lượng
Theo Viện Hàn lâm Khoa học Hồng gia Thụy Điển, hai nhà khoa học Takaaki Kajita (Nhật Bản) và Arthur B McDonald (Canada) đã cĩ đĩng gĩp quan trọng trong các cuộc thí nghiệm chứng tỏ hạt neutrino (một loại hạt sơ cấp) cĩ sự thay đổi đặc tính Sự biến hĩa này cho thấy neutrino cĩ khối lượng
Phát hiện trên đã làm thay đổi sự hiểu biết của con người về hoạt động ở tận trong cùng của vật chất, đồng thời cĩ vai trị quan trọng đối với quan điểm của chúng ta về vũ trụ
Hạt neutrino khơng mang điện tích,
từ lâu được cho là cĩ khối lượng nghỉ bằng khơng Tuy nhiên, giáo sư Kajita
ở đại học Tokyo và McDonal ở đại học Queen, đã chứng minh điều ngược lại
Sự tồn tại của hạt neutrino được cơng nhận lần đầu năm 1930 nhưng phải đến năm 1956, hai nhà vật lý người Mỹ mới tìm tìm thấy dấu vết của hạt Tuy nhiên, hạt neutrino vẫn cịn là bí ẩn đối với các nhà nghiên cứu khoa học
Năm 1998, nhĩm nghiên cứu của Kajita phát hiện neutrino trong tia vũ trụ chiếu vào khí quyển Trái Đất Năm 2001, nhĩm của McDonal cũng phát hiện neutrino được tạo ra từ Mặt Trời Bằng cách sử dụng máy dị cực nhạy được lắp sâu dưới lịng đất, các nhà khoa học phát hiện hạt neutrino cĩ thể dao động, biến đổi từ trạng thái này sang trạng thái khác khi xuyên qua khơng gian, chứng
tỏ nĩ cĩ khối lượng
"Phát hiện này thay đổi hiểu biết của chúng ta về các hoạt động ở tận trong cùng của vật chất và cĩ thể thay đổi quan điểm của chúng ta về vũ trụ", theo thơng cáo của ủy ban trao giải Nobel
Phát hiện này cho thấy, mơ hình chuẩn của vật lý hạt (thuyết miêu tả về
tương tác mạnh, tương tác yếu, lực điện
từ cũng như những hạt cơ bản tạo nên vật chất) được phát triển vào những năm đầu của thập niên 1970 khơng phải là
lý thuyết hồn chỉnh, giải thích đầy đủ được tính chất những thành tố cơ bản của vũ trụ
Neutrino là một trong số những hạt dồi dào nhất trong vũ trụ Hàng nghìn
tỷ neutrino lướt qua chúng ta mỗi giây
mà chúng ta khơng hề hay biết Giờ đây, các nhà khoa học đã chứng minh được neutrino cĩ khối lượng lớn hơn một triệu lần khối lượng của electron Vì số lượng dồi dào, nên ước tính tổng trọng lượng của các hạt netrino trong vũ trụ tương đương trọng lượng của tất cả các ngơi sao con người quan sát được
Theo các chuyên gia, vũ trũ tràn ngập các hạt neutrino cịn sĩt lại sau vụ nổ Big Bang và thêm nhiều hạt hạ nguyên
tử này nữa được tạo ra trong các phản ứng nguyên tử trên Trái đất và trong các phản ứng nhiệt hạch của Mặt trời
Khám phá về việc neutrino cĩ khối lượng được cho là sẽ giúp các nhà vũ trụ học hiểu rõ hơn về cách vũ trụ tiến hĩa
và cách Mặt trời hoạt động, cũng như
mở ra triển vọng giúp giới nghiên cứu cải thiện các nỗ lực tạo ra lị phản ứng nhiệt hạch trên Trái đất
Với việc giành giải Nobel Vật lý
2015, tiến sĩ Kajita và tiến sĩ McDonald
sẽ cùng chia nhau số tiền thưởng là 8 triệu kronor Thụy Điển, tương đương khoảng 960.000 USD Họ đã được ghi danh cùng 199 nhà khoa học khác, kể
cả Albert einstein, Niels Bohr và Marie Curie, là những người từng nhận giải Nobel trong lĩnh vực vật lý kể từ năm 1901
Từ trái sang phải: Arthur B McDonald , Takaaki Kajita
57
Số 296 - 2015
NOBeL VậT Lý 2015
KHáM PHá TậN CùNG VậT CHấT