Chiếc thuyền ngoài xa

Tờn bài : Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu - A/ MỤC TIấU 1/ Kiến thức: -Cảm nhận đợc suy nghĩ của ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra cacis mâu thuẫn trong nghề nghiệp của

Tiết thứ : 70+71+ TC24 Ngày soạn : / /200

Ngày dạy:12 / 12 /

Tờn bài :

Chiếc thuyền ngoài xa

- Nguyễn Minh Châu -

A/ MỤC TIấU

1/ Kiến thức: -Cảm nhận đợc suy nghĩ của ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra cacis mâu thuẫn trong nghề nghiệp của mình; từ

đó nhận thấy rõ mỗi con ngời, nhất là ngời nghệ sĩ không thể giản

đơn khi nhìn nhận cuộc sống và con ngời

-Hiểu và cảm thông với ngời lao động nghèo, chịu nhiều bất hạnh, nhất là cuộc sống cùng cực, lạc hậu

-Hiểu đợc những nét đặc sắc về nghệ thuật: kết cấu độc đáo, cách triển khai cốt truyện rất sáng tạo, khắc họa nhân vật khá sắc sảo của một cây bút bản lĩnh và tài hoa

2/ Kỹ năng: -Rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu truyện ngắn hiện đại Hình thành cách nhìn đa diện khi đánh giá về con ngời và nhìn nhận cuộc sống

3/ Thỏi độ: Yờu quý nền văn học dõn tộc, yờu quý văn học, nghiờm tỳc học tập

B/ PHƯƠNG PHÁP : - Phỏt vấn, đàm thoại, thảo luận nhúm.

GV cho HS thảo luận một số cõu hỏi, sau đú nhấn mạnh những điểm quan trọng

C/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIấN, HỌC SINH :

1/ Chuẩn bị của giỏo viờn: Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, TKBG

GV hướng dẫn cho HS chuẩn bị: đọc kĩ SGK và trả lời cỏc cõu hỏi

trong phần H.dẫn học bài.

2/ Chuẩn bị của học sinh : soạn bài, sỏch vở, giấy bỳt

D/ TIẾN TRèNH LấN LỚP :

1/ Ổn định : Kiểm tra sĩ số 12 / 12 /

2/ Kiểm tra bài cũ :

3/ Bài mới

a) Đặt vấn đề :

b) Triển khai bài:

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

? Em hãy giới thiệu những nét

chung nhất về nhà văn

Nguyễn Minh Châu

HS tóm tắt Tiểu dẫn GV bổ

sung, chốt lại một số ý quan

trọng Những tác phẩm chính

của NMC chỉ cần yêu cầu HS

nhớ tên ba tác phẩm

HS tự tóm tắt TP trên cơ sở đã

đọc và chuẩn bị

GV nhận xét, bổ sung

GV đặt câu hỏi kiểm tra cảm

nhận chung của HS

? ấn tợng đầu tiên của em

khi đọc tác phẩm

HS có thể đa ra những ý kiến

khác nhau: Thích hoặc không

thích GV tôn trọng ý kiến HS

miễn là các em lí giải đợc lí

do thích hoặc không thích để

có cái nhìn sâu sắc hơn sau

giờ học

GV hớng dẫn HS tìm hiểu bố

cục đoạn trích

(Có thể chấp nhận những

cách đặt tiêu đề khác miễn là

hợp lí)

HS đọc diễn cảm đoạn từ lúc

bấy giờ > ngoại cảnh vừa

mang lại

GV nêu vấn đề:

? Trong chuyến đi thực tế,

tr-ớc cảnh bình minh treen biển,

I.Tiểu dẫn:

1.Tác giả: (SGK)

2 Tác phẩm:

-Hoàn cảnh sáng tác:

+Tháng 8- 1983 +In trong tập truyện ngắn cùng tên, NXB TP mới, Hn, 1987

II Đọc hiểu:

1.Tóm tắt:

-Thế giới nhân vật -Diễn biến câu chuyện

2.Bố cục: Hai đoạn

-Đoạn 1(từ đầu đến chiếc thuyền

lới vó đã biến mất): Cảnh bình

minh trên biển

-Đoạn 2 (còn lại): Câu chuyện ở tòa án huyện

3 Cảnh bình minh trên biển:

Ngời nghệ sĩ có những phát hiện mới mẻ:

a.Bức tranh thiên nhiên hoàn mĩ:

-Vẻ đẹp trời cho mà cả đời bấm máy ngời nghệ sĩ chỉ có diễm phúc bắt gặp một lần: Mũi

thuyền in trên chiếc mui khum khum

+Một bức tranh mực tàu của một

nhân vật Phùng đã phát hiện

những điều gì? Cảm xúc của

ngời nghệ sĩ trớc những điều

đó

HS các tổ thảo luận, cử ngời

phát biểu

GV khái quát: còn gì hạnh

phúc hơn đối với ngời nghệ sĩ

khi bắt gặp vẻ đẹp tuyệt cảnh

đem đến sự trong trẻo, bay

bổng của tâm hồn

? Phát hiện tình huống

truyện? nhận xét

HS phát hiện và bình chi tiết

miêu tả ngời đàn bà, hành

động của ngời đàn ông

GV có thể đặt ra tình huống:

Nếu ở địa vị ngời đàn bà em

sẽ xử sự nh thế nào? HS đa số

sẽ cho rằng:

+Em không thể cam chịu nh

vậy

+Em sẽ kêu cứu

+Em sẽ khóc

+Em sẽ đánh lại hoặc chạy

?Tại sao ngời đàn bà lại chắp

tay vái lấy vái để đứa con

danh họa thời thời cổ

+Toàn bộ khung cảnh từ đờng nét đến ánh sáng đều hài hòa +Một vẻ đẹp toàn bích

 Không thể tìm thêm một

từ ngữ nào ấn tợng hơn nữa để ca ngợi vẻ đẹp cổ

điển mà lãng mạn của bức tranh biển lúc bình minh

-Cảm xúc ngời nghệ sĩ: Ngây

ngất, bay bổng, chuyển sang kinh ngạc, hụt hẫng

b Bức tranh cuộc sống đầy bất ngờ và nghịch lí:

- Tâm hồn đang thăng hoa bởi cái đẹp >< choáng váng vì sự xuật hiện của đôi vợ chồng thuyền chài và hành động vũ phu của ông chồng

- Chiếc thuyền đẹp nh mơ >< hai

vợ chồng thuyền chài

- Ngời đàn bà cam chịu, nhẫn nhục.- Một thằng bé nh một viên

đạn trên đờng lao tới đích nhảy

xổ vào gã đàn ông

> Một bi kịch ngang trái mà ngời nghệ sĩ phải chứng kiến

đúng lúc cảm xúc nghệ thuật

đang thăng hoa

-Sự việc đánh vợ diễn ra thờng xuyên

-ý nghĩa: Phát hiện của ngời

HS lí giải theo quan điểm của

mình

? GV yêu cầu HS tóm tắt trận

đánh vợ tiếp theo của gã đàn

ông Nhận xét? Những phát

hiện của ngời nghệ sĩ gửi đến

ngời đọc những thông điệp gì

về cuộc sống, con ngời, mối

quan hệ giữa cuộc đời và

nghệ thuật?

HS thảo luận (có thể có

những ý kiến khác nhau)

GV nhận xét, sửa chữa và bổ

sung, chốt lại những ý quan

trọng Ngoài những ý nêu

trên, GV có thể giảng thêm về

mối quan hệ giữa nghệ thuật

và cuộc sống

GV bình : Chiếc thuyền ngoài

xa mạng đến cho ngời nghệ sĩ

bức ảnh đẹp toàn bích nhng

khi đến gần lại phơi bày hiện

thực nghiệt ngã về thân phận

con ngời

( Liên hệ với quan niệm của

các nhà văn khác)

HS đọc phân vai từ ngời đàn

bà đến đàn con tôi chúng nó

đợc ăn no

? Tóm tắt thái độ của chánh

án và ngời đàn bà?

GV hớng dẫn HS thảo luận

câu hỏi:

? Chuyện gì đã diễn ra ở tòa

án? Triết lí về cuộc đời, con

ngời mà NMC muốn gửi gắm

trong đó?

nghệ sĩ nh “một thứ nớc rửa ảnh

sẽ làm nổi hình, nổi sắc nhân vật, làm nổi bật vấn đề t tởng của tác giả” (NĐM)

-Tình huống ấy khiến ngời nghệ

sĩ nhận ra rằng: Đằng sau cái đẹp không phải bao giờ cũng là chân lái của sự hoàn thiện, là đạo đức

- Mối quan hệ nghệ thuật và cuộc sống: Nghệ thuật vốn nảy sinh từ cuộc đời nhng không phải bao giờ cuộc đời cũng là nghệ thuật

Chánh án Đẩu Ngời đàn bà

HS phân tích đợc diễn biến

câu chuyện và qua đó rút ra

đợc những bài học cuộc đời

GV chốt ý

? Cuộc đối thoại của chánh

án Đẩu và ngời đàn bà đã tác

động nh thế nào đến nghệ sĩ

Phùng

HS chọn chi tiết, lí giải, rút ra

ý nghĩa t tởng của câu chuyện

GV dẫn dắt, gợi ý và thuyết

giảng nếu cần thiết

GV nâng cao: -Hành trình đi

tìm hạnh phúc nhỏ nhoi của

những ngời hàng chài kia vẫn

đầy chông gai phía trớc và có

thể còn nảy sinh những bi

kịch đau đớn hơn

-Con ngời ta luôn đứng trớc

sự lựa chọn và có lẽ cha có sự

lựa chọn hoàn mĩ cho những

con ngời nghèo khổ đáng

th-ơng

? Theo em truyện ngắn

Chiếc thuyền ngoài xa có

những nét đặc sắc gì về nghệ

thuật?

GV hớng dẫn HS chứng minh

những nhận định đã rút ra

- Chị không

sống nổi với lão đàn ông vũ phu ấy đâu

>Có lẽ Đẩu tin rằng giải pháp anh lựa chon cho ngời

đàn bà là tốt nhất

- Thay đổi cách xng hô với t cách là vị chánh án

=>Một cái gì

vừa vỡ ra

- Quý tòa ,

đừng bắt con

bỏ nó

> Một cách

c xử đáng ngạc nhiên!

- Thân thiện hơn, sắc sảo, giải thích sự cam chịu của mình

Ngời đàn bà thất học rất hiểu cuộc sống, con ngời; hiểu thiên chức làm mẹ; hiểu nỗi khốn khổ

và sự bế tắc của ngời chồng

c Nghệ sĩ Phùng:

-Ngạc nhiên =>xúc động, phát hiện: Đằng sau vẻ ngoài xấu xí, thô kệch của ngời đàn bà lạc hậu lại lấp lánh tình thơng, lòng vị tha, đức hi sinh của ngời mẹ

=> Câu chuyện ẩn chứa những triết lí sâu sắc về cuộ sống và con ngời:

+ Quan niệm hạnh phúc của con ngời nhiều khi thật đơn giản, khát vọng hạnh phúc thật nhỏ bé

mà sao vẫn ngoài tầm tay

+ Sự tàn bạo nhiều khi sinh ra từ

sự đói nghèo, vất vả

> ẩn hiện trong đó là nỗi u t của một trái tim nhân hậu; sự trân trọng hạt ngọc ẩn sâu bên

HS đọc ghi nhớ- GV chốt lại

và củng cố

GV ra đề cho HS luyện tập

?So sánh quan niện nghệ

thuật của NMC trong Bức “

tranh và Chiếc thuyền ” ”

ngoài xa”

trong tâm hồn con ngời lao động lam lũ, vất vả

5 Vài nét đặc sắc về nghệ thuật:

-Cốt truyện giản dị mà độc đáo +Tình huống mang ý nghĩa khám phá về đời sống +Tình huống truyện đã đợc đẩy lên cao trào và càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con ngời, phát hiện sự thật cuộc

đời

-Ngôn ngữ trần thuật +Tạo điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cờng khả năng khám phá đời sống của tình huống truyện, lời kể trở nên khách quan, chân thực, giàu sức thuyết phục

-Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với với đặc điểm tính cách của từng ngời

> Khắc sâu thêm chủ đề t tởng của truyện ngắn

III.Ghi nhớ: (SGK) VI.Luyện tập:

-Bức tranh là sự tự nhận thức, tự phê phán của một con ngời dới

ánh sáng lơng tâm, đạo đức -Chiếc thuyền ngoài xa là sự nhận thức, phê phán cái ác, cái xấu trong đời thờng

=>Cả hai tác phẩm đợc viết theo quan điểm nghệ thuật: chỉ ra mặt xấu, mặt tối để góp phần hoàn thiện nhân cách, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn

V Dặn dò: - Cảm nghĩ về nhân vật đã để lại trong em ấn tợng sâu

sắc nhất trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”

- ChuÈn bÞ bµi míi