thật ra cũng khơng cĩ gì khĩ hiểu: ngồi lí do ơng là một trong những nhà tiểu thuyết đương đại được yêu thích nhất ở Nhật Bản hiện nay, cịn bởi vì trong nhiều năm qua, nhà văn này luơn c
Trang 1Bất NGờ vớI NoBel 2014
Bất ngờ ngay trước thời điểm cơng
bố Nobel 2014: cái tên mà người ta
nghĩ tới nhiều nhất là nhà văn Nhật Bản
Murakami thật ra cũng khơng cĩ gì
khĩ hiểu: ngồi lí do ơng là một trong
những nhà tiểu thuyết đương đại được
yêu thích nhất ở Nhật Bản hiện nay, cịn
bởi vì trong nhiều năm qua, nhà văn
này luơn cĩ mặt trong danh sách đề
cử Nobel của Viện Hàn lâm thụy Điển
thế nhưng cho đến phút chĩt, cái tên
bất ngờ được xướng lên lại khơng phải
Murakami, mà là cái tên cĩ phần hơi “xa
lạ” với nhiều người đọc nước ngồi, ngay
cả ở thụy Điển: Patric Modiano Đúng
ra với người đọc Pháp, cái tên Modiano
khơng hề xa lạ trong cuốn văn học
Pháp từ năm 1968, hai tác giả vercier và
lecarme đã xếp nhà văn này trong một
chương viết khá thú vị: “Ba gương mặt
tiểu thuyết hiện nay”, trong đĩ hai ơng
khẳng định, cả ba đều rất cĩ duyên với
các giải thưởng, đĩ là những gương mặt cuối cùng sáng giá trong nửa cuối thế kỉ
XX ở Pháp trong ba gương mặt ấy, trừ George Perec, hai người cịn lại: Patric Modiano và le Clézio cho đến thời điểm này đều đã được nhận giải Nobel vào năm 2008, khi le Clézio nhận giải, cĩ thể người đọc Pháp khơng ngạc nhiên, nhưng khơng ít độc giả ngồi Pháp, như Đức, thụy Điển, đặc biệt là Mĩ, thì “kêu ca” rằng, thậm chí ngay cả cái tên của ơng họ cũng khơng biết, nĩi chi đến tác phẩm vậy là, ngay cả đến một nền văn chương lớn như Pháp, mỗi giải thưởng Nobel cho các nhà văn bao giờ cũng gây
sự bất ngờ
văN HọC PHÁP Cĩ BAo NHIêu GIảI NoBel?
kể từ năm đầu tiên, Nobel Văn học được chính thức trao giải (1901), các nhà văn Pháp lần lượt được nhận giải
là: Sully Prudhomme (nhà thơ, 1901), frédéric Mistral (nhà thơ, 1904), Romain Rolland (nhà văn, 1915), Anatole France (nhà văn, 1921), Henri Bergson (nhà triết học và phê bình văn học, 1927), Roger Martin du Gard (nhà văn, 1937), André Gide (nhà văn, 1947), Francois Mauriac (nhà văn, 1952), Albert Camus (nhà văn, 1957), Saint - John Perse (nhà thơ, 1960), Jean Paul Sartre (nhà văn, 1964), Claude Simon (nhà văn, 1985), Jean Marie – Gustave le Clézio (nhà văn, 2008), Patrick Modiano (2014)
Như vậy tính đến thời điểm này (2014), nước Pháp đã cĩ tổng cộng 14 giải Nobel tuy nhiên, con số trên cĩ thể cịn nhiều hơn, nếu ta tính thêm cả những nhà văn khác, dù khơng phải người gốc Pháp, nhưng ở thời điểm đoạt giải, họ vẫn sống trên đất Pháp (hoặc từng viết
cả hai thứ tiếng Pháp, Anh hoặc Pháp, Hoa) như: Cao Hành kiện (trung Quốc,
Quanh giải noBel
văn học pháp
tRầN HINH
2012), Beckett (Ireland, 1969), Bunine (Nga, 1918) So với văn học Mĩ và Anh, hai quốc gia cùng sử dụng chung một ngơn ngữ được coi là phổ biến nhất hiện nay (tiếng Anh), và cũng là hai trong số những nền văn học lớn trên thế giới, nước Pháp vẫn được coi là quốc gia cĩ nhiều giải Nobel hơn (14, hay theo thống kê của Wikipedia
là 13,5; Anh: 11; Mĩ: 10,5)
Một kIểu “HợP CHủNG QuỐC”tRoNG CÁC NHà văN NoBel PHÁP
Nước Pháp vốn là trung tâm văn hĩa lớn của châu âu, một thời nĩ đã thu hút nhiều trí thức, nhà văn đến từ nhiều nơi: châu Á, châu âu và
cả châu Mĩ Chính sách tự do sáng tạo ngay giữa lịng nước Pháp thật sự đã mang đến những thành cơng cho văn học nước này Nhưng các nhà văn đoạt giải Nobel liệu cĩ thuần Pháp hay khơng thì chúng ta cũng cần phải nhìn nhận sao cho khách quan và cơng bằng nhất Chẳng hạn ngay với người đoạt giải gần đây nhất, Patrice
Modiano, cũng khơng hẳn là thuần Pháp Chính thức, cha ơng, Albert Modiano là một thương nhân Do thái; và mẹ, louisa Colpijn, là một nghệ
sĩ hài kịch người Bỉ trường hợp Nobel 2008, nhà văn le Clézio cịn phức tạp hơn: ơng vốn cĩ cội nguồn từ quốc đảo Mauritius, châu Phi Ngay bản thân ơng cũng ít khi chịu dừng chân lâu trên đất nước mình, mà thường sống lang thang ẩn dật ở nhiều nơi trong suốt những ngày tháng viết tác phẩm Cao Hành kiện về một phương diện nào đĩ, cũng được coi là
“Nobel Pháp” vì ơng viết và nhận giải trong một khơng gian hồn tồn Pháp, nhưng dù sao ơng vẫn là người Hoa trường hợp thứ tư, nhà viết kịch phi lí Samuel Beckett (Nobel, 1969), viết cả hai ngơn ngữ Pháp và Anh,
là người gốc Ireland, nhưng khi nhận giải ơng đang sống ở Pháp tên tuổi Samuel beckett cũng luơn cĩ mặt trong các cuốn sách giáo khoa văn học Pháp bấy lâu nay trường hợp cuối cùng, Ivan Bounin, nhà văn viết tiếng Nga và đích thực là nhà văn Nga, nhưng khi được nhận giải cũng đang cư trú tại Pháp và khơng cĩ quốc tịch… Quả là văn chương Pháp cĩ nhiều điều thú vị! Nobel lại càng thú vị hơn…
Nĩi tĩm lại, xung quanh giải Nobel, một giải thưởng văn học danh giá trong làng văn chương thế giới quả là cĩ nhiều chuyện thú vị, bất ngờ, khơng chỉ riêng trong văn học Pháp Chúng ta hãy nhớ ngay từ năm 1943, khi văn học việt Nam mới bắt đầu hướng ra thế giới, Nam Cao trong truyện ngắn Đời thừa đã xây dựng hình tượng một nhà văn tên Hộ từng bộc lộ khơng chút giấu diếm khát khao “viết được một tác phẩm đoạt giải Nobel” mãnh liệt đến thế nào? vinh quang trong bất cứ nghề gì cũng đều
là cái đích hướng tới trong cuộc sống vinh quang trong văn chương, ví như viết văn mà được “một cái giải Nobel” thì hạnh phúc cịn lớn lao hơn
Xuân Ất Mùi 2015