Kiến thức - Nắm được quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.. Kỹ năng - Vận dụng được quy tắc tổng hợp lực để xác định trọng tâm của vật và giải một số bài tập liên quan.. Hoạt
Trang 1GIÁO ÁN
Bài dạy
Sinh viên thực hiện: LƯU THỊ THANH KỲ
Lớp: Sư phạm Vật lý K37
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nắm được quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều
- Phát biểu được định nghĩa trọng tâm của vật
2 Kỹ năng
- Vận dụng được quy tắc tổng hợp lực để xác định trọng tâm của vật và giải một
số bài tập liên quan
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng bố trí thí nghiệm, sự quan sát tỉ mỉ và xử lí số liệu thu được
3 Thái độ
- Sử dụng được kiến thức để giải quyết các bài toán vật lí trong đời sống hằng ngày
- Có tinh thần hợp tác trong quá trình làm việc nhóm
II Chuẩn bị
1 Giáo viên
Các dụng cụ thí nghiệm như hình 19.1 và 19.2 sgk
2 Học sinh
Ôn lại phép chia trong và chia ngoài khoảng cách giữa hai điểm
III Tiến trình dạy học
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ Đặt vấn đề.
- Kiểm tra sĩ số lớp
- Kiểm tra bài cũ:
+ Momen lực đối với một trục quay là
gì? Cánh tay đòn của lực là gì?
+ Phát biểu quy tắc momen lực?
- Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp
- Trả lời:
+ Là đại lượng đặc trưng cho tác dụng làm quay của lực và được đo bằng tích của lực với cánh tay đòn của nó
+ Quy tắc momen lực: Muốn cho một
Trang 2- Đặt vấn đề: Muốn tìm hợp lực của hai
lực đồng quy ta áp dụng quy tắc hình
bình hành Vậy muốn tìm hợp lực của
hai lực song song ta áp dụng quy tắc
nào?
vật có trục quay cố định ở trạng thái cân bằng, thì tổng momen lực có xu hướng làm vật quay theo chiều kim đồng hồ phải bằng tổng các momen lực có xu hướng làm vật quay ngược chiều kim đồng hồ
Hoạt động 2: Thí nghiệm khảo sát
- Yêu cầu học sinh đề xuất phương án
thí nghiệm tìm hợp lực hai lực song
song tác dụng lên một vật
- Nhận xét và đưa ra phương án thí
nghiệm
- Giới thiệu dụng cụ:
+ Ba dây cao su
+ Hai đế nam châm để buộc dây cao su
+ Một thanh thép nhỏ dài
+ Một thước đo
+ Một hộp các quả cân có khối lượng
bằng nhau
+ Một viên phấn
- Làm thế nào để tạo hai lực song song?
- Yêu cầu học sinh hãy thay thế hai lực
song song này bằng một lực khác?
- Học sinh thảo luận theo nhóm và đưa
ra phương án:
+ Dùng lực kế tác dụng vào vật
+ Dùng các quả nặng treo vào vật
- Treo thanh thép lên hai đế nam châm đặt trên bảng sắt nhờ hai dây cao su Lần lượt móc các quả cân lên thanh thép
ở vị trí A, B để tạo hai lực song song
- Móc các quả cân vào một điểm nào đó trong khoảng AB sao cho thước trở về đúng vị trí khi có hai lực tác dụng
Trang 3- Tiến hành thí nghiệm: Hãy vẽ các
vectơ lực trên bảng theo đúng tỉ lệ xích
đã chọn Dựa vào đó, cho biết mối quan
hệ giữa lực thay thế và hai lực song
song?
- Phương và chiều của lực thay thế?
- Gọi O là vị trí của lực thay thế Gọi l1=
OA và l2= OB Nêu biểu thức thể hiện
mối quan hệ giữa chúng
- Từ O vẽ đường vuông góc với giá của
hai lực song song Gọi d1, d2 là khoảng
cách từ O đến giá của hai lực song song
thì l l1
2 = d1
d2 Mối quan hệ giữa hai lực
song song và d1,d2
- Từ thí nghiệm khảo sát, học sinh nêu
quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng
chiều
-P1 + P2 = P
- Có cùng phương, cùng chiều với hai lực song song
- P P1
2 = l1
l2
- Nếu bỏ qua sai số thì P1
P2 = d1
d2
- F = F1 +F2
F1
F2 = d1
d2
Hoạt động 3: Quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều.
- Nhận xét câu trả lời và kết luận đưa ra
quy tắc
- Ứng dụng của quy tắc tổng hợp hai lực
song song cùng chiều để xác định trọng
tâm của vật Ta chia vật thành từng phần
nhỏ, mỗi vật nhỏ có trọng lực Tổng hợp
các trọng lực đó ta được trọng tâm của
vật đặt tại điểm đặt của hợp lực
- Những vật đồng chất và đối xứng thì
trọng tâm nằm ở đâu?
- Tại sao trọng tâm của chiếc nhẫn lại
nằm ngoài phần vật chất của vật?
- Một thước chịu tác dụng của một lực
- Tâm đối xứng của vật
Trang 4F, hãy phân tích lực F thành hai lực
thành phần nằm ở vị trí A, B cho sẵn
- Nếu tổng hợp ba lực song song cùng
chiều thì ta vận dụng quy tắc này như
thế nào?
- Tổng hợp hai lực trước ta được F12 Ta tổng hợp F12 với lực còn lại
Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò.
- Quy tắc tổng hợp hai lực song song
cùng chiều
- Học bài và làm các bài tập trong SGK
- Xem trước bài tiếp theo
IV Nội dung ghi bảng
I Thí nghiệm: (SGK)
- Dụng cụ
- Các bước tiến hành
II Quy tắc tổng hợp hai lực song song cùng chiều
1 Quy tắc
- Hợp lực của hai lực song song cùng chiều là một lực song song cùng chiều và có
độ lớn bằng tổng các độ lớn của hai lực đó
- Giá của hợp lực chia khoảng cách giữa hai giá của hai lực song song thành những đoạn tỉ lệ nghịch với độ lớn của hai lực đó
- F = F1 +F2
F1
F2 = d1
d2
(chia trong)
2 Chú ý
- Đối với những vật đồng chất có hình dạng hình học đối xứng thì trọng tâm nằm ở tâm đối xứng của vật
- Phân tích lực F thành hai lực thành phần song song và cùng chiều Đây là phép ngược lại với tổng hợp hai lực