Bài 30. Dấu gạch ngang

Bài 30. Dấu gạch ngang tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

VÒ dù giê M«n Ng÷ v¨n líp 7 B GV: NGUYỄN THU THỦY

• Câu nói sau của một cô bé được diễn đạt bằng rất nhiều dấu chấm

lửng Em hãy cho biết tác giả dùng nhiều dấu chấm lửng như vậy

nhằm thể hiện điều gì?

“- Không… ngô của con… của con… gieo đấy ạ… con có bao giờ dám sang vườn bên nhà đâu? Con mà sang thì con vện… cả con mực nữa…

nó cắn xổ ruột con ra còn gì! ( Nguyên Hồng)

A Thể hiện sự sợ sệt, thanh minh

B Thể hiện sự vô lễ

C Thể hiện sự thách thức

D Thể hiện sự tranh luận

tiÕt

123

a Đẹp quá đi, mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân yêu […]

b Có ng ời khẽ nói:

- Bẩm, dễ khi đê vỡ!

Ngài cau mặt, gắt rằng:

- Mặc kệ!

c Dấu chấm lửng đ ợc dùng để:

- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện t ợng t ơng tự ch a liệt kê hết;

- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng;

- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất

hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài

h ớc, châm biếm

d Một nhân chứng thứ hai của cuộc hội kiến Va-ren –

Phan Bội Châu (xin chẳng dám nêu tên nhân chứng

này) lại quả quyết rằng (Phan) Bội Châu đã nhổ vào mặt Va-ren; cái đó thì cũng có thể

a Đẹp quá đi, mùa xuân ơi – mùa xuân của Hà Nội thân yêu […]

=> Đánh dấu bộ phận chú thích trong câu

b Có ng ời khẽ nói:

- Bẩm, dễ khi đê vỡ!

Ngài cau mặt, gắt rằng:

- Mặc kệ!

=> Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật

c Dấu chấm lửng đ ợc dùng để:

- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện t ợng t ơng tự ch a liệt kê hết;

- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng;

- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất

hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài

h ớc, châm biếm

=> Để liệt kê

d Một nhân chứng thứ hai của cuộc hội kiến Va-ren –

Phan Bội Châu (xin chẳng dám nêu tên nhân chứng

này) lại quả quyết rằng (Phan) Bội Châu đã nhổ vào mặt Va-ren; cái đó thì cũng có thể

=> Nối các từ trong một liên danh

Dấu gạch ngang có những công dụng

sau:

- Đặt giữa câu để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích trong câu;

- Đặt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói

trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê;

- Nối các từ nằm trong một liên danh.

Bài tập nhanh : Chỉ ra công dụng của dấu gạch ngang trong câu văn sau:

a, - Em để nú ở lại - Giọng em rỏo hoảnh – Anh phải hứa với em khụng bao giờ để chỳng nú ngồi cỏch xa

nhau Anh nhớ chưa? Anh hứa đi.

b, Hậu quả của vụ cháy là:

- Về ng ời : Có 2 ng ời bị bỏng nặng, ba

ng ời bị th ơng nhẹ.

-Về tài sản: Thiệt hại ớc tính khoảng 20

triệu đồng.

c, Tàu Hà Nội – Vinh khởi hành lỳc 21 giờ.

? So sánh dấu gạch trong tên Va-ren với dấu gạch giữa hai tên Va-ren - Phan Bội Châu

d, Một nhân chứng thứ hai của cuộc hội kiến Va-ren – Phan Bội Châu (xin chẳng dám nêu tên

nhân chứng này) lại quả quyết rằng (Phan) Bội Châu đã nhổ vào mặt Va- ren cái gì đó ; cái đó

thì cũng có thể

(Nguyễn ái

Quốc)

Va-ren Va-ren – Phan Bội

Châu

Hình

thức

Công

dụng

- Gạch ngắn - Gạch dài

- Nối giữa tiếng với tiếng trong

từ m ợn tiếng n ớc ngoài gồm

nhiều tiếng

- Nối giữa tên với tên, nằm trong một liên

danh

Cần phân biệt dấu gạch ngang với dấu

gạch nối :

- Dấu gạch nối không phải là một dấu câu

Nó chỉ dùng để nối các tiếng trong những

từ m ợn gồm nhiều tiếng.

- Dấu gạch nối ngắn hơn dấu gạch ngang

Bài tập nhanh : Tìm các từ m ợn tiếng n ớc ngoài gồm nhiều tiếng?

Một số từ m ợn tiếng n ớc ngoài nhiều âm tiết: Ra-đi-ô, ri-đô, Bun-ga-ri, Et-môn-đô

Đơ A-xi-mi, Pu-skin…

1 Bài 1: Hãy nêu rõ công dụng của dấu gạnh ngang trong

những câu d ới đây:

a Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân Hà Nội – là mùa xuân có m a riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn

kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp nh thơ mộng…

b Chỉ có anh lính dõng An Nam bồng súng chào ở cửa

ngục là cứ bảo rằng, nhìn qua chấn song, thấy một sự thay

đổi nhẹ trên nét mặt ng ời từ lừng tiếng Anh quả quyết – cái anh chàng ranh mãnh đó – rằng có thấy đôi ngọn râu mép ng ời tù nhếch lên rồi lại hạ xuống ngay, và cái đó chỉ diễn ra có một lần thôi.

c – Quan có cái mũ hai sừng trên chóp sọ! – Một chú bé con thầm thì.

- ồ! Cái áo dài đẹp chửa! – Một chị con gái thốt ra.

d Tàu Hà Nội – Vinh khởi hành lúc 21 giờ.

e Thừa Thiên – Huế là một tỉnh giàu tiềm năng kinh doanh

du lịch.

1 Bài 1: Hãy nêu rõ công dụng của dấu gạnh ngang trong

những câu d ới đây:

a Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân Hà Nội –

là mùa xuân có m a riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu

trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn

xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp nh thơ

mộng…

=> Đánh dấu bộ phận giải thích.

b Chỉ có anh lính dõng An Nam bồng súng chào ở cửa ngục là

cứ bảo rằng, nhìn qua chấn song, thấy một sự thay đổi nhẹ trên nét mặt ng ời từ lừng tiếng Anh quả quyết – cái anh

chàng ranh mãnh đó – rằng có thấy đôi ngọn râu mép ng ời tù nhếch lên rồi lại hạ xuống ngay, và cái đó chỉ diễn ra có một lần thôi.

=> Đánh dấu bộ phận giải thích.

c – Quan có cái mũ hai sừng trên chóp sọ! – Một chú bé con

thầm thì.

– ồ! Cái áo dài đẹp chửa! – Một chị con gái thốt ra.

=> Đánh dấu bộ phận giải thích và lời nói trực tiếp.

d Tàu Hà Nội – Vinh khởi hành lúc 21 giờ.

=> Nối liên danh

e Thừa Thiên – Huế là một tỉnh giàu tiềm năng kinh doanh du lịch.

=> Nối liên danh.

2 Bài 2: Hãy nêu rõ công dụng của dấu gạch nối trong ví

dụ d ới đây:

- Các con ơi, đây là lần cuối cùng thầy dạy các con

Lệnh từ Bec-lin là từ nay chỉ dạy tiếng Đức ở các tr ờng vùng An-dat và Lo-ren…

=> Nối các tiếng trong từ phiên âm tiếng n ớc ngoài

3 Bài 3:- Đặt câu có dùng dấu gạch ngang:

a) Nói về một nhân vật trong vở chèo Quan Âm Thị

Kính

b) Nói về cuộc gặp mặt của đại diện học sinh cả n ớc

* Trả lời:

a)Thị Kớnh- một người phụ nữ đức hạnh, thủy chung đó chịu nỗi hàm oan tày trời

b) Cuộc thi học sinh giỏi toàn quốc tập hợp học sinh cả ba miền Bắc – Trung - Nam

1.Trả lời câu hỏi bằng cách chọn câu trả lời đúng

nhất:

Dòng nào sau đây không phải là công dụng của dấu gạch ngang?

Dấu gạch ngang dùng để:

A Đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích.

B Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê.

C Dùng để nối các tiếng trong những từ m ợn gồm

nhiều tiếng.

D Nối các từ nằm trong một liên danh.

2 Đặt dấu gạch ngang và dấu gạch nối vào các vị trí thích hợp:

a Sài Gòn hòn ngọc Viễn Đông đang từng ngày, từng giờ thay da đổi thịt.

b Nghe ra đi ô vẫn là một thói quen thú vị của

những ng ời lớn tuổi.

*Cõu hỏi, bài tập củng cố:

1.Trả lời câu hỏi bằng cách chọn câu trả lời đúng

nhất:

Dòng nào sau đây không phải là công dụng của dấu gạch ngang?

Dấu gạch ngang dùng để:

A Đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích.

B Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê.

C Dùng để nối các tiếng trong những từ m ợn gồm

nhiều tiếng.

2 Đặt dấu gạch ngang và dấu gạch nối vào các vị trí thích hợp:

a Sài Gòn – hòn ngọc Viễn Đông – đang từng ngày, từng giờ thay da đổi thịt.

b Nghe ra - đi - ô vẫn là một thói quen thú vị của

những ng ời lớn tuổi.

•Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:

- Đối với bài học ở tiết học này:

-N¾m ch¾c c«ng dông dÊu g¹ch ngang.

- Ph©n biÖt ® îc dÊu g¹ch ngang vµ dÊu gạch nèi -Lµm lại các bµi tËp.

-Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

Chuẩn bị: Ôn tập tiếng Việt:

+ Ôn lại các kiểu câu đã học.

+ Xem lại các dấu câu

* Chú ý: Ôn lại lí thuyết+ làm bài tập.

Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo đã về dự giờ