Bài 32. Ôn tập phần Tiếng Việt (tiếp theo)

* Về ý nghĩa: Trạng ngữ đ ợc thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, ph ơng tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu.. Thêm, bớt các thành phần câu Mở r

TrườngưTHCSưHợpưTiến

VD: Tre ăn ở với ng ời, đời đời, kiếp kiếp.

Vậy trạng ngữ đ ợc thêm vào câu nhằm mục đích gì?

Vị trí của trạng ngữ trong

câu trên?

Xác định thời gian

= > Đây là cách để mở rộng câu.

Hãy nêu đặc điểm về ý nghĩa và hình thức của trạng ngữ ?

*) Về ý nghĩa: Trạng ngữ đ ợc thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, ph ơng tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu

*) Về hình thức: - Trạng ngữ có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu

- Giữa trạng ngữ với chủ ngữ và vị ngữ th ờng có một quãng nghỉ khi nói và một dấu phẩy khi viết

Đứng ở cuối câu

- Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu

Ngoài việc mở rộng câu bằng cách thêm trạng ngữ,

ta có thể mở rộng câu bằng cách nào nữa ?

Hãy cho ví dụ.

- VD: Văn ch ơng gây cho ta những tình cảm ta không có

Thêm, bớt các thành phần câu

Mở rộng câu

Thêm trạng ngữ Dùng cụm C V – V

để mở rộng câu Rút gọn câu

Thế nào là rút gọn câu?

Rút gọn câu nhằm mục đích gì?

- Rút gọn câu là l ợc bớt đi một số thành phần của câu khi nói hoặc

viết, nhằm mục đích :

+) Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin đ ợc nhanh, vừa tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng tr ớc.

+) Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi ng

ời

VD: +) Hai ba ng ời đuổi theo nó Rồi ba bốn ng ời, sáu bảy ng ời

+) Học ăn , học nói, học gói, học mở

Các phép biến đổi câu

Thêm, bớt các thành phần câu Chuyển đổi kiểu câu

Rút gọn câu Mở rộng câu Chuyển đổi câu chủ động

thành câu bị động

Thêm trạng ngữ Dùng cụm C V – V

để mở rộng câu

Thế nào là câu chủ động, câu bị động? Việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động nhằm mục đích gì?

- Câu chủ động là câu có chủ ngữ chỉ ng ời, vật thực hiện một hành động h ớng vào ng ời, vật khác ( chỉ chủ thể của hoạt động)

- Câu bị động là câu có chủ ngữ chỉ ng ời, vật đ ợc hoạt động của ng ời vật khác h ớng vào ( chỉ đối t ợng của hoạt động)

- Mục đích của việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động ( và ng ợc lại ) ở mỗi đoạn văn đều nhằm liên lết các câu trong đoạn văn thành một mạch văn thống nhất

VD: +) Mọi ng ời yêu mến em => Câu chủ động

+) Em đ ợc mọi ng ời yêu mến => Câu bị động

Hãy nêu các cách chuyển đổi câu chủ động thành

câu bị động? Cho ví dụ minh họa.

Có hai cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:

+) Chuyển từ ( hoậc cụm từ ) chỉ đối t ợng của hoạt động lên đầu

câu và thêm các từ bị hay đ ợc vào sau từ ( cụm từ ) ấy.“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

+) Chuyển từ ( hoặc cụm từ ) chỉ đối t ợng của hoạt động lên đầu

câu, đồng thời l ợc bỏ hoặc biến từ ( cụm từ ) chỉ chủ thể của hoạt động

thành một bộ phận không bắt buộc trong câu

VD: Ng ời ta đã hạ cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải xuống từ hôm hóa “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

vàng” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

=> Câu chủ động

Câu bị động:

Cách 1: Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã đ ợc hạ xuống từ hôm

“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.hóa vàng ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

Cách 2: Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống từ hôm hóa vàng “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

VD: +) Bạn em đ ợc giải nhất trong kì thi học sinh giỏi +) Tay em bị đau

=> Đây là câu chủ động

Không phải câu nào có từ bị , đ ợc cũng là câu bị động “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

Các phép biến đổi câu

Thêm, bớt các thành phần câu Chuyển đổi kiểu câu

Rút gọn câu Mở rộng câu Chuyển đổi câu chủ động

thành câu bị động

Thêm trạng ngữ Dùng cụm C V – V

để mở rộng câu

Các phép tu từ cú pháp

Là phép lặp lại từ ngữ, câu để nhấn

mạnh ý và gây cảm xúc mạnh

Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm

từ cùng loại để diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay t t ởng, tình cảm

Trình bày các dạng điệp ngữ? Cho ví dụ.

- Điệp ngữ có nhiều dạng:

+) Điệp ngữ cách quãng: Nghe xao động nắng tr a

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ

+) Điệp ngữ nối tiếp: Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa

Th ơng em, th ơng em, th ơng em biết mấy +) Điệp ngữ chuyển tiếp: Cảnh khuya nh vẽ ng ời ch a ngủ

Ch a ngủ vì lo nỗi n ớc nhà

Hãy kể tên các kiểu liệt kê ? Cho ví dụ.

*) Xét theo cấu tạo : - Liệt kê theo cặp: Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy tất cả tinh thần và lực l ợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

- Liệt kê không theo cặp: “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục lọai khác nhau, nh ng cùng một mầm non măng mọc thẳng ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy

*) Xét theo ý nghĩa: - Liệt kê tăng tiến: Chao ôi! Dì Hảo khóc Dì “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy khóc nức nở, khóc nấc lên, khóc nh ng ời ta thổ ”

- Liệt kê không tăng tiến: Thể điệu ca Huế có “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy sôi nổi, t ơi vui,

có buồn cảm, bâng khuâng, có tiếc th ơng ai oán…”

C¸c phÐp tu tõ có ph¸p

LiÖt kª theo tõng cÆp

Theo ý nghÜa Theo cÊu t¹o

LiÖt kª kh«ng theo tõng cÆp

LiÖt kª t¨ng tiÕn

LiÖt kª kh«ng t¨ng tiÕn

§iÖp

ng÷

c¸ch

qu·ng

§iÖp ng÷

nèi tiÕp

§iÖp ng÷

chuyÓn tiÕp

Bài 1: Trong các câu sau,câu nào không phải là câu dùng cụm chủ – V

vị làm thành phần câu ?

A Mẹ về là một tin vui

B Tôi rất thích quyển truyện bố tặng tôi nhân dịp sinh nhật

C Chúng tôi đã làm xong bài tập mà thầy giáo cho về nhà

D Ông tôi đang ngồi đọc báo trên tràng kỉ, ở phòng khách

Bài 2: Tìm và phân loại các trạng ngữ trong đoạn văn sau:

Rồi hắn xách chai ra về Hắn về cái miếu con ở bờ sông, vì vốn từ

tr ớc đến nay không có nhà Lúc đi đ ờng, hắn vặn đ ợc ở nhà nào

ba bốn quả chuối xanh, và bốc của một cô hàng xén dúm con muối trắng

( Nam Cao )

1 Trạng ngữ thêm vào câu nhằm mục đích gì?

2 Câu sau đây là câu gì? Đây là quyển sách em đã đ ợc tặng “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

3.Gọi tên phép liệt kê sau: Mỗi ng ời đều sống trong tập thể nhỏ là gia đình,họ hàng, làng xóm và “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy tập thể, lớn nhất là dân tộc, quốc gia ” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

4 Câu sau đây đ ợc mơ rộng thành phần nào?

“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.Hàng ngày, em đến tr ờng bằng xe đạp “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

5 Gọi tên dạng điệp ngữ trong hai câu thơ sau:

“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy Cảnh khuya nh vẽ ng ời ch a ngủ

Ch a ngủ vì lo nỗi n ớc nhà “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

6 Kiểu liệt kê sau là kiểu nào?

“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tất cả tinh thần và lực l ợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy “bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.

7 Điền từ còn thiếu vào câu sau :

“bị” hay “được” vào sau từ ( cụm từ ) ấy.Thêm bớt thành phần câu và chuyển đổi câu là hai cách để câu

8 Câu im đậm là câu gì ?

A Bao giờ cậu đi Hà Nội ?

B Ngày mai

9 Cụm chủ vị trong câu sau mở rộng thành phần nào của câu

Bạn Nam tính rất c ơng trực

T I E N G V I E T G I A U ® E p

R O

I

I

G N

A T

g

g N

O V

O E

H T

® N

E I

B

n O

G T

U r

u G

N I

V

1

2

3

4

5

6

7

8

9

V O N g

DẶN DÒ

- ¤n tËp toµn bé kiÕn thøc tiÕng ViÖt trong n¨m häc.

- Lµm c¸c bµi tËp trong s¸ch gi¸o khoa vµ bµi tËp.

- ChuÈn bÞ lµm bµi kiÓm tra cuèi häc k×