Bài 12. Câu ghép (tiếp theo)

Bài 12. Câu ghép (tiếp theo) tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực...

CHÚC CÁC THẦY GIÁO - CÔ GIÁO

VÀ CÁC EM SỨC KHOẺ !

Nhiệt liệt chào mừng ngày nhà giáo

Việt Nam 20 - 11

Chào đón các thầy giáo,

cô giáo về dự giờ thăm lớp!

Giáo viên: Bùi Thị Ngà Trường THCS Đồng Phú

Kiểm tra bài cũ

1 Thế nào là câu ghép?

Chọn ph ơng án đúng trong 3 ph ơng án sau:

A Câu có một cụm C-V

B Câu có cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn

C Câu có các cụm C-V không bao chứa nhau

I QUAN HỆ Ý NGHĨA GIỮA CÁC

VẾ CÂU

Cê lÏ tiÕng ViÖt cña chóng ta ®Ñp bịi v× t©m hơn

cña ng íi ViÖt Nam ta rÍt ®Ñp, bịi v× ®íi sỉng, cuĩc

®Íu tranh cña nh©n d©n ta tõ tr íc tíi nay lµ cao

quý, lµ vÜ ®¹i, nghÜa lµ rÍt ®Ñp.

(Ph¹m V¨n §ơng, Gi÷ g×n sù trong s¸ng cña tiÕng ViÖt)

Bµi tỊp 1.

H·y x¸c ®Þnh c¸c vÕ c©u trong c©u ghÐp sau

Quan hÖ gi÷a c¸c vÕ c©u lµ quan hÖ g×?

Trong mỉi quan hÖ ®ê, mìi vÕ c©u biÓu thÞ ý nghÜa g×?

1 Cê lÏ tiÕng ViÖt cña chóng ta // ®Ñp bịi v× t©m hơn

cña ng íi ViÖt Nam ta // rÍt ®Ñp, bịi v× ®íi sỉng, cuĩc ®Íu

tranh cña nh©n d©n ta tõ tr íc tíi nay // lµ cao quÝ , lµ vÜ

®¹i, nghÜa lµ rÍt ®Ñp.

- H·y x¸c ®Þnh c¸c vÕ c©u trong c©u ghÐp sau

-Quan hÖ gi÷a c¸c vÕ c©u lµ quan hÖ g×?

-Trong mỉi quan hÖ ®ê, mìi vÕ c©u biÓu thÞ ý nghÜa g×?

bịi v×

bịi v×

CÁC VẾ CÓ QUAN HỆ NGUYÊN NHÂN-KẾT

QUẢ

Băi tập 2.

1.Các em phải cố gắng để thầy mẹ

được vui lòngvà để thầy dạy các em

CÁC VẾ CÓ QUAN HỆ MỤC ĐÍCH

2.Nếu ai buồn phiền cau có thì

gương cũng cau có theo

(Băng Sơn)

CÁC VẾ CÓ QUAN HỆ ĐIỀU KIỆN-

KẾT QUẢ3.Mặc dù nó vẽ bằng những nét

to tướng, nhưng ngay cả cái bát

múc cám lợn sứt một miếng

cũng trở nên ngộ nghĩnh (Tạ Duy

4 Càng gió to thì lửa càng bốc

lên cao.

Càng gió/ to thì lửa /càng bốc lên cao.

QUAN HỆ TĂNG TIẾN

5

5.Hoặc địch phải đầu hàng hoặc chúng

sẽ bị tiêu diệt

5.Hoặc địch/ phải đầu hàng hoặc chúng/sẽ bị tiêu diệt

QUAN HỆ LỰA CHỌN

6.Chị không nói thím gì nữa và anh cũng

vậy

6.Chị /không nói thím gì nữa và anh/ cũng vậy

QUAN HỆ BỔ SUNG, ĐỒNG THỜI

7.Bé Lan phụng phịu một lúc lđu rồi bĩ òa

khóc nức nở

7.Bé Lan/ phụng phịu một lúc lđu rồi bĩ/ òa

khóc nức nở

QUAN HỆ TIẾP NỐI

8.Cảnh vật chung quanh tôi/ đều thay đổi, vì chính lòng

tôi / đang có sự thay đổ lớn: hôm nay tôi/ đi học

QUAN HỆ GIẢI THÍCH

C¸ch nhËn biÕt quan hÖ gi÷a c¸c vÕ

Dùa vµo v¨n c¶nh,

hoµn c¶nh giao tiÕp

Dùa vµo dÊu hiÖu

h×nh thøc

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u ghÐp

GHI NHỚ

SGK/123

* Đặt một câu ghép cho mỗi tranh

sau vă chỉ ra mối quan hệ ý nghĩa giữa câc

vế cđu trong cđu ghĩp đó.

Quan hệ nguyên nhân Vì Vì … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên nên … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , tại tại … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên , nhờ nên , nhờ … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên , nên ,

Quan hệ điều kiện (giả

thiết) Nếu Nếu … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì thì … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , , giá , giá … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì , hễ thì , thì , hễ thì ,

Quan hệ t ơng phản Tuy Tuy … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , nh ng , nh ng , … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

Quan hệ tăng tiến Càng Càng … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , càng càng … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , , ,

Quan hệ lựa chọn hay, hoặc, … nên … tại … nên , nhờ…nên , hay, hoặc, … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

Quan hệ bổ sung Không những Không những … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , mà còn mà còn … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , , ,

Quan hệ tiếp nối rồi, … nên … tại … nên , nhờ…nên , rồi, … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

Quan hệ đồng thời vừa vừa … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , vừa vừa … nên … tại … nên , nhờ…nên , … nên … tại … nên , nhờ…nên , , ,

Dấu hai chấm (:), … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

Dấu hai chấm (:), … nên … tại … nên , nhờ…nên ,

1.Nếu chúng ta không hạn chế sử dụng bao bì ni lông ngay hôm nay thì môi trường sống của chúng ta sẽ bị hủy hoại.

2 Chúng ta hãy chung tay làm sạch biển, vì mẹ biển đang ngày đêm rên xiết, kêu cứu

1.Hôm nay bạn hút thuốc lá, ngày mai bạn ra nghĩa địa.

2.Chúng ta hãy tránh xa thuốc lá, vì thuốc lá là loại ôn dịch gây chết người hàng loạt, nguy hiểm hơn cả AIDS

3 Hãy bỏ thuốc lá ngay hôm nay, vì hút thuốc lá gây ung thư phổi, nguy hiểm đến tính mạng

II.Luyện tậpBài tập 1/124

Xác định các vế câu trong câu ghép sau và

mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu đó Cho biết mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì trong mối quan hệ

Luyện tập

Bài tập 2/125

Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi:

Vào mùa s ơng, ngày ở Hạ Long nh ngắn lại (1) Buổi sớm, mặt trời lên ngang cột buồm, s ơng tan,

(Thi Sảnh)

trong mỗi câu ghép.

đơn không? Vì sao?

Vµo mïa s ¬ng, ngµy ë H¹ Long nh ng¾n l¹i

(1) Buæi sím, mÆt trêi // lªn ngang cét buåm , s

Câu 1 : qh điều kiện – kết quả

Câu 2 : qh nguyên nhân – kết quả

-Không nên tách vì các vế câu có qh chặt chẽ với nhau

Bài tập 3 Thảo luận nhúm 3 phỳt

Nhúm 1- 2 - 3

Cỏu a Vì ng ời đời vô tình nên cô bé bán diêm đã chết.

• Theo em có thể thay cặp quan hệ “Vì … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên” của câu trên

bằng những cặp quan hệ từ: “Tại … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên … nên … tại … nên , nhờ…nên , ”, Nhờ … nên … tại … nên , nhờ…nên , nên … nên … tại … nên , nhờ…nên , ” đ ợc không? Vì sao ?

Nhúm 4-5 -6

điền cao su thì lão Hạc đâu phải sống lủi thủi nh vậy.

• Theo em có thể thay cặp quan hệ từ “Giá … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì” của câu trên bằng những cặp quan hệ từ: “Nếu … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì … nên … tại … nên , nhờ…nên , ”, “ Hễ … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì … nên … tại … nên , nhờ…nên , ” đ

ợc không? Vì sao ?

Cỏu a:

- Vì… nên … tại … nên , nhờ…nên , nên… nên … tại … nên , nhờ…nên , -> Trung hoà về sắc thái tình cảm

- Tại… nên … tại … nên , nhờ…nên , nên… nên … tại … nên , nhờ…nên , -> Sắc thái áp đặt, qui lỗi

- Nhờ… nên … tại … nên , nhờ…nên , nên… nên … tại … nên , nhờ…nên ,-> Th ờng dùng đối với nguyên nhân tốt

Cỏu b:

b- Nếu … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì… nên … tại … nên , nhờ…nên ,-> Có sắc thái trung tính

- Hễ … nên … tại … nên , nhờ…nên , thì… nên … tại … nên , nhờ…nên , -> Th ờng dùng trong tr ờng hợp một điều

kiện đ ợc lặp lại th ờng xuyên

- Giá… nên … tại … nên , nhờ…nên , thì… nên … tại … nên , nhờ…nên , -> Mang ý nghĩa giả định

Bài tập 3

Bài tập 4:

- Xác định câu ghép trong đoạn trích sau.

- Xét về mặt lập luận, có thể tách mỗi vế của

những câu ghép ấy thành một câu đơn

không? Vì sao?

- Xét về giá trị biểu hiện, những câu ghép nh

vậy có tác dụng nh thế nào trong việc miêu tả

Lão kể nhỏ nhẻ và dài dòng thật (1) Nh ng đại khái có thể rút vào hai việc (2) Việc thứ nhất: lão thì già, con lão đi

vắng, vả lại nó cũng còn dại lắm, nếu không có ng ời trông nom cho nó thì khó mà giữ đ ợc v ờn đất để làm ăn ở làng

này; tôi là ng ời nhiều chữ nghĩa, nhiều lí luận, ng ời ta

kiêng nể, vậy lão muốn nhờ tôi cho lão gửi ba sào v ờn của thằng con lão; lão viết văn tự nhựơng cho tôi để không ai

còn tơ t ởng dòm ngó đến; khi nào con lão về thì nó sẽ nhận

v ờn làm, nh ng văn tự cứ để tên tôi cũng đ ợc, để thế để tôi

không biết sống chết lúc nào, con không có nhà, lỡ chết

không biết ai đứng ra lo cho đ ợc; để phiền cho hàng xóm thì chết không nhắm mắt; lão còn hăm nhăm đồng bạc với năm

đồng bạc vừa bán chó là ba m ơi đồng bạc, muốn gửi tôi, để

lỡ có chết thì tôi đem ra, nói với hàng xóm giúp, gọi là của lão có tí chút, còn bao nhiêu đành nhờ hàng xóm cả (4)… nên … tại … nên , nhờ…nên ,

(Nam Cao, Lão Hạc)

- Câu số (3) và câu số (4) là câu ghép

bày một việc lão Hạc nhờ ông giáo:

+ Việc thứ nhất lão Hạc gửi mảnh v ờn nhờ ông giáo trông coi cho con lão

+ Việc thứ hai lão Hạc gửi tiền nhờ ông giáo lo ma chay nếu chẳng may lão chết

-> Nếu tách mỗi vế câu trong từng câu ghép thành một

câu đơn thì không đảm bảo đ ợc tính mạch lạc của lập

luận.

- Xét về giá trị biểu hiện, tác giả cố ý viết câu dài là để tái

hiện cách kể lể “dài dòng” của lão Hạc -> phù hợp với

cách nói năng chậm rãi, dài dòng của ng ời già, phù hợp với tính cách lão Hạc.

Bài tập 5.

Dựa vào văn bản Thông tin về ngày Trái đất năm “

2000 ,” viết đoạn văn khoảng 5 câu để kêu gọi mọi

ng ời thay đổi thói quen sử dụng bao bì ni lông

(trong đoạn văn có sử dụng một câu ghép, phân

tích mối quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép đó)

C¸c c¸ch nèi c¸c vÕ c©u ghÐp

Dïng tõ cã t¸c dông nèi

Kh«ng dïng tõ nèi (Dïng dÊu c©u)

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u ghÐp

QH nguyªn nh©n QH

®iÒu kiÖn

QH

t ¬ng ph¶n

QH t¨ng tiÕn

QH lùa chän

QH gi¶i thÝch

vÕ c©u ghÐp

C¸c quan hÖ

th êng gÆp gi÷a c¸c

vÕ c©u ghÐp

HÖ thèng kiÕn thøc vÒ c©u ghÐp

Câu (Xét về cấu tạo ngữ pháp)

Câu đơn Cõu biến đổi Câu ghép

Hệ thống kiến thức về câu (Xét về cấu tạo ngữ pháp)

DẶN DÒ

- Về nhà làm các bài tập còn lại

- Học thuộc và hệ thống hóa

kiến thức của “Câu ghép”

- Viết đoạn văn (5-7 câu) kêu gọi

mọi người phòng chống HIV/AIDS

CHÚC CÁC THẦY GIÁO - CÔ GIÁO