Bài 14. Dấu ngoặc kép

- Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong phần giới thiệu sau: - Hai bài thơ “ Cảnh khuya” và “ Rằm tháng giêng” Nguyên tiêu được Bác Hồ viết ở chiến khu Việt Bắc, trong những n

Giáo viên : Phan Thị Thùy Trang

KIỂM TRA BÀI CŨ

? Em hãy nêu công dụng của dấu ngọăc đơn?

Dấu hai chấm?

- Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn

trong phần giới thiệu sau:

- Hai bài thơ “ Cảnh khuya” và “ Rằm tháng giêng” ( Nguyên tiêu) được Bác Hồ viết ở chiến

khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc

kháng chiến chống Pháp (1946- 1954)

a) Thánh Giăng-đi có một phương châm:

“Chinh phục được mọi người ai cũng cho là

khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân

đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn”

(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)

=> Dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp (một câu nói của Găng-đi)

b) Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy nặng “dải lụa”

tới 17 tấn!

(Thuý Lan : Cần Long Biên , Chứng nhân lịch sử)

=> Dùng để đánh dấu từ ngữ hiểu theo một nghĩa đặc biệt:

dùng từ ngữ “dải lụa” để chỉ chiếc cầu.

c) Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế

kỉ “văn minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người.

(Thép Mới : Cây tre Việt Nam)

=> Dùng để đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai Mỉa mai bằng việc dùng lai chính những từ mà Pháp dùng khi nói về sự cai trị của chúng đối với Việt Nam: khai hóa văn minh cho một dân tộc lạc hậu (cũng có thể xem các từ ngữ “văn minh”, “khai hoá” là lời dẫn trực tiếp).

d) Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”, “Giác

ngộ”,“Bên kia sông Đuống”,… ra đời

(Ngữ văn 7, tập hai)

=> Dùng để đánh dấu tên của các vở kịch.

LƯU Ý

- Trong văn bản in, tên tác phẩm, tập san… có thể in

đậm, in nghiêng hoặc gạch chân nhưng trong văn bản viết tay cần dùng dấu ngoặc kép để đánh dấu.

- Lời dẫn trực tiếp được đặt trong ngoặc kép cần

chính xác cả về từ ngữ, dấu câu.

- Khi chuyển từ dẫn trực tiếp sang dẫn gián tiếp,

không dùng dấu ngoặc kép và cần thay đổi một số từ ngữ cho phù hợp

Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép.

Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu:

a) Câu nói được dẫn trực tiếp Đây là những câu nói mà lão

Hạc tưởng như là con chó Vàng muốn nói với lão.

b) Từ ngữ được dùng với hàm ý mỉa mai: một anh chàng được coi là “hầu cận ông lí” ” mà bị một người đàn bà đang nuôi con

mọn túm tóc lẳng ngã nhào ra thềm.

c) Từ ngữ được dẫn trực tiếp, “ em bé” dẫn lại lời của người “ em bé”

khác.

d) Từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng có hàm ý mỉa mai.

e) Từ ngữ được dẫn trực tiếp “Mặt sắt ”, “ ngây vì tình”” được

dẫn lại từ hai câu thơ của Nguyễn Du Hai câu thơ này cũng được dẫn trực tiếp, nhưng khi dẫn thơ người ta ít khi đặt vào trong dấu ngoặc kép

Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích

và giải thích lí do.

a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo

- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ

phải đề biển là cá tươi ?

Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ tươi đi

(Theo Treo biển)

b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê cháu hãy vẽ cái

gì thân thuộc nhất với cháu

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích

và giải thích lí do.

a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo :

- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ

phải đề biển là cá tươi ?

Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ “tươi ”đi

(Theo Treo biển)

b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê : “Cháu hãy vẽ cái

gì thân thuộc nhất với cháu ”

(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)

=> Đánh dấu từ ngữ được dẫn lại.

Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.

 Dấu ngoặc kép đánh dấu câu được dẫn trực tiếp.

c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lịng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tơi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tơi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn đây là cái

vườn mà ơng cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn

vẹn; cụ thà chết chứ khơng chịu bán đi một sào…

(Theo Nam Cao, Lão Hạc)

Đặt dấu hai chấm sau “bảo hắn” (đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp), dấu ngoặc kép cho phần còn lại “Đây là… đi một sào…” (đánh dấu lời dẫn trực tiếp) Cần viết hoa từ “Đây”

c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn: “ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn

vẹn; cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào… ”

(Theo Nam Cao, Lão Hạc)

Bài tập 3: Vì sao hai câu có ý nghĩa giống nhau mà dùng những dấu câu khác nhau?

a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân

ta được hoàn toàn tự do , đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc,

ai cũng được học hành.”

b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn,

ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo

mặc, ai cũng được học hành.

=> Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn

trực tiếp (dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh )

 Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép như trên vì câu

nói không được dẫn nguyên văn(lời dẫn gián tiếp ).

• Bài tập 4: Viết một đoạn văn thuyết minh ngắn

có dùng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu

ngoặc kép Giải thích công dụng của các loại dấu câu này trong đoạn văn đó.

Hướng dẫn về nhà

- Làm bài tập 5 SGK trang 144

- Học thuộc lòng phần ghi nhớ.

- Chuẩn bị bài Luyện nói: Thuyết minh về một thứ đồ dùng.