Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế => Dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp một câu nói của Găng-đi... Mỉa mai bằng việc dùng lại chính những từ mà Pháp dùng khi nói về sự cai trị của chú
Trang 1Giáo viên : Huỳnh Thị Nhung
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
? Em hãy nêu công dụng của dấu ngọăc đơn,dấu hai chấm.
? Giải thích công dụng của dấu hai chấm trong ví
dụ sau:
Người xưa có câu: “Trúc dẫu cháy,đốt ngay vẫn thẳng”.Tre là thẳng thắn,bất khuất!
Trang 3Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
I Bài học:
*Công dụng của dấu ngoặc kép
Trang 4a)Thánh Găng-đi có một phương châm: “ Chinh phục được mọi người ai cũng cho là khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn ”
(Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)
=> Dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp (một câu nói của Găng-đi)
Trang 5b) Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn.
( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
=>Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp
Trang 7c) Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt ngang sông Hồng, nhưng thực ra “ “ dải
lụa
lụa” ” ấy nặng tới 17 tấn!
(Thuý Lan ,Cầu Long Biên-chứng nhân lịch sử)
=> Dùng để đánh dấu từ ngữ hiểu theo một nghĩa đặc biệt: dùng từ ngữ “dải lụa” để chỉ chiếc cầu(xem chiếc cầu như dải lụa).
Trang 8d) Tre với người như thế đã mấy nghìn
năm Một thế kỉ “văn minh”,“khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc
sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người.
(Thép Mới : Cây tre Việt Nam)
=> Dùng để đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai
Mỉa mai bằng việc dùng lại chính những từ mà
Pháp dùng khi nói về sự cai trị của chúng đối với
Việt Nam: khai hóa văn minh cho một dân tộc lạc
hậu (cũng có thể xem các từ ngữ “văn minh”, “khai hoá” là lời dẫn trực tiếp).
Trang 9e) Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn
bà”, “Giác ngộ”,“Bên kia sông Đuống”,…
ra đời
(Ngữ văn 7, tập hai)
=> Dùng để đánh dấu tên của các tác phẩm được dẫn ( cụ thể ở đây là các vở kịch)
Trang 10Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
Trang 11Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
I Bài học:
*Công dụng của dấu ngoặc kép
-Đánh dấu từ ngữ,câu,đoạn dẫn trực tiếp
Ví dụ: Hãy giải thích ý nghĩa câu tục ngữ: “Ăn quả
-Đánh dấu tên tác phẩm,tờ báo,tập san được dẫn
VD: Bài thơ“Trường Sơn đông,Trường Sơn tây”của
Phạm Tiến Duật là bài thơ được nhiều người yêu thích.
Trang 12đi, bà cho mày xem!
2.Lê Nin từng khuyên chúng ta Học, học nữa,học mãi!
12
Trang 132 Lê Nin từng khuyên chúng ta Học, học nữa, học mãi!
=> Hình như tức quá không thể chịu nổi, chị
Dậu nghiến chặt hai hàm răng mà thách thức
cai lệ :“ Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày
xem ” !
=> Lê Nin từng khuyên chúng ta :“ Học, học
nữa, học mãi ” !
Trang 14(Sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập 1)
=> Đánh dấu tên tác phẩm.
14
Trang 18a.Trong văn bản“Lời
kêu gọi toàn quốc
nhượng.Nhưng chúng ta càng nhân nhượng,thực dân Pháp càng lấn tới,vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa…
Trang 19*Lưu ý
-Trong văn bản in, tên tác phẩm, tập san… có thể
in đậm, in nghiêng hoặc gạch chân nhưng trong
văn bản viết tay cần dùng dấu ngoặc kép để đánh
Trang 20Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
I Bài học:
*Công dụng của dấu ngoặc kép
II.Luyện tập:
1.Bài tập 1
Trang 21Bài tập 1:Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép trong những
đoạn trích sau:
a.Nó cứ làm in như nó trách tôi;nó kêu ư ử nhìn tôi như muốn bảo với tôi rằng: “ A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à? ” (Nam Cao,Lão Hạc)
b) Kết cục, anh chàng “ hầu cận ông lí ” yếu hơn chị chàng con
mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
c) Hai tiếng “ em bé ” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn.
( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
d) Trước năm 1914, họ chỉ là những tên da đen bẩn thỉu, những tên
“ An-nam-mít ” bẩn thỉu, giỏi lắm thì cũng chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các quan cai trị nhà ta Ấy thế mà cuộc chiến tranh vui vừa bùng nổ, thì lập tức họ biến thành những đứa “ con yêu ” , những người “ bạn hiền ” của các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu, thậm chí của các quan toàn quyền lớn, toàn quyền bé nữa Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “ chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do ”
(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)
Trang 22
Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép.
Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu:
a) Câu nói được dẫn trực tiếp Đây là những câu nói
mà lão Hạc tưởng như là con chó Vàng muốn nói với
lão.
b) Từ ngữ được dùng với hàm ý mỉa mai: một anh
chàng được coi là “hầu cận ông lí” mà bị một người đàn ”
bà đang nuôi con mọn túm tóc lẳng ngã nhào ra thềm c) Từ ngữ được dẫn trực tiếp, “ em bé” dẫn lại lời của “ em bé”
người khác.
d) Từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng có hàm ý mỉa
mai.
e) Từ ngữ được dẫn trực tiếp “Mặt sắt ”, “ ngây vì
tình ” được dẫn lại từ hai câu thơ của Nguyễn Du Hai ”
câu thơ này cũng được dẫn trực tiếp, nhưng khi dẫn thơ người ta ít khi đặt vào trong dấu ngoặc kép
Trang 23Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
I Bài học:
II.Luyện tập:
1.Bài tập1:
a.Đánh dấu câu dẫn trực tiếp.
b.Đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai.
c.Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp.
d.Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp và cũng
có hàm ý mỉa mai.
e.Đánh dấu từ ngữ được dẫn trực tiếp.
Trang 25Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
I Bài học:
II.Luyện tập:
1.Bài tập1:
2.Bài tập 2
Trang 26Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích và giải thích lí do.
a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ phải đề biển là cá tươi ?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ tươi đi
(Theo Treo biển)
b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê,cháu hãy vẽ cái
gì thân thuộc nhất với cháu
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
Trang 27II.Luyện tập
Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích và giải thích lí do.
a) Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo :
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ
phải đề biển là “ cá tươi” ?
Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ “tươi ”đi
(Theo Treo biển)
b) Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê : “Cháu hãy vẽ
cái gì thân thuộc nhất với cháu ”
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
=> Đánh dấu từ ngữ được dẫn lại.
⇒Dấu 2 chấm : Báo trước lời dẫn trực tiếp.
⇒Dấu ngoặc kép đánh dấu câu được dẫn trực tiếp.
Trang 282 c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lịng mà nhắm mắt!
Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tơi sẽ cố
giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tơi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn đây là cái vườn mà ơng cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà
chết chứ khơng chịu bán đi một sào…
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)
Đặt dấu hai chấm sau “bảo
hắn” (đánh dấu (báo trước)
lời dẫn trực tiếp), dấu ngoặc
kép cho phần còn lại “Đây là…
đi một sào…” (đánh dấu lời
dẫn trực tiếp) Cần viết hoa từ
“Đây”
Trang 29II.Luyện tập
Bài tập 2c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn : “ Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại
cho anh trọn vẹn; cụ thà chết chứ không chịu
bán đi một sào… ”
(Theo Nam Cao, Lão Hạc)
=>Đánh dấu lời dẫn trực tiếp (trong trường hợp
này là lời của chính người nói là ông giáođược
dung vào một thời điểm khác ,lúc con trai lão Hạc trở về
Trang 30Tiết 53: DẤU NGOẶC KÉP
Trang 31II.Luyện tập:Bài tập 3: Vì sao hai câu có ý nghĩa giống
nhau mà dùng những dấu câu khác nhau?
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do , đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được
hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào
ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.
=> Dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép để đánh dấu lời dẫn trực tiếp (dẫn nguyên văn lời của Chủ tịch Hồ Chí
Minh )
⇒Không dùng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép như trên
vì câu nói không được dẫn nguyên văn(lời dẫn gián
tiếp ).
Trang 32II.LUYỆN TẬP:
Bài tập 5:
*Ví dụ: Văn bản: “Ôn dịch thuốc lá” (SGK/118)
+ Ngày trước, Trần Hưng Đạo căn dặn nhà vua: “Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”.
+ Có người bảo: Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi !
+ Người ta cấm hút thuốc…(ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la).
Dấu ngoặc đơn (dẫn chứng) đánh dấu phần giải thích.
32
Trang 33SƠ ĐỒ TƯ DUY
Trang 34Dấu ngoặc kép có công dụng là:
A Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp.
B Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hay có hàm ý mỉa mai.
C Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san, … được dẫn
D Cả 3 ý trên.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
34