Bài 20. Ôn tập về văn bản thuyết minh

- Văn bản thuyết minh cung cấp tri thức,khách quan về đặc điểm,tính chất,nguyên nhân…của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày,giới thiệu,giải thích

Tiết 84

Ôn tập về văn bản thuyết minh

* Vai trß, t¸c dông cña v¨n b¶n thuyÕt minh - Văn bản thuyết minh là kiểu văn

bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời

sống.

- Văn bản thuyết minh cung cấp tri thức,khách quan về đặc điểm,tính

chất,nguyên nhân…của các sự vật, hiện

tượng trong tự nhiên, xã hội bằng phương

thức trình bày,giới thiệu,giải thích

* Đặc điểm của văn bản thuyết minh.

- Cung cấp tri thức khách quan.

- Phạm vi sử dụng rộng r·i.

- Cách trình bày rõ ràng; ngôn ngữ chính xác, cô

đ ọ ng, chặt chẽ, sinh động.

* Sự khác nhau giữa văn bản thuyết minh với các văn bản khác:

Văn bản thuyết minh

Văn bản tự sự

Văn bản miờu tả

Văn bản biểu cảm

Văn bản nghị luận

Đặ

c

điể

m

(tí

nh

chấ

t )

Giới thiệu

sự vật, hiện t ợng tự nhiên, xã hội.

Kể lại

sự việc, nhân vật theo một trình tự.

Tái hiện

cụ thể

đặc

điểm

về con

ng ời,

sự vật

Biểu

đạt tình cảm, cảm xúc của con

ng ời.

Trình bày ý kiến, luận

điểm bằng lập luận.

* Yêu cầu cần thiết khi viết bài văn thuyết

minh:

- Quan sát,tìm hiểu,tích lũy tri thức về sự vật,hiện tượng cần thuyết minh.

-Nắm bắt bản chất đặc trưng của sự vật, hiện tượng cần thuyết minh.

Lưu ý: Bài văn thuyết minh cần làm nổi bật

được những đặc điểm,bản chất đặc trưng của đối tượng thuyết minh.

* Các ph ơng pháp thuyết minh:

- Ph ơng pháp nêu định nghĩa, giải thích.

- Ph ơng pháp liệt kê.

- Ph ơng pháp nêu ví dụ.

- Ph ơng pháp dùng số liệu (con số).

-Ph ơng pháp so sánh.

- Ph ơng pháp phân loại, phân tích.

 Có thể sử dụng kết hợp các ph ơng pháp thuyết minh.

- Xỏc định đối tượng thuyết minh.

- Xỏc định phạm vi tri thức:

+ Đặc điểm, hỡnh dỏng, cấu tạo.

+ Cụng dụng, cỏch sử dụng, cỏch bảo quản (nếu có).

- í nghĩa của đối tượng đối với đời sống con

người.

-> Tuỳ đối t ợng thuyết minh mà có cách lập ý phù hợp.

* Lập ý ( tìm ý)

:

*Dàn ý:(gåm 3 phÇn)

- Mở bài : Giới thiệu đối tượng thuyết minh

- Thân bài : Trình bày cấu tạo,các đặc điểm,lợi

ích,cách sử dụng…của đối tượng.

- Kết bài: Bày tỏ thái độ đối với đối tượng.

II Luyện tập

1 Bài tập1 ( SGK/ 35): Nêu cách lập ý và lập dàn bài.

a.Giới thiệu một đồ dùng trong học tập hoặc

trong sinh hoạt:

b Giới thiệu một danh lam thắng cảnh ( hoặc di

tớch lịch sử) ở quê h ơng em.

c Thuyết minh về một thể loại văn học mà em đã học.

d Giới thiệu về cỏch làm một đồ dựng ( hoặc một

sản phẩm).

*Lập ý: Gồm có tên đồ dùng, hình dáng, kích th ớc, màu sắc, cấu tạo, công dụng,

cách dùng.

* Dàn ý:

- MB: Giới thiệu khái quát đồ dùng và công

dụng

- TB: Cấu tạo, nguyên lí hoạt động (nếu có), vai trò, công dụng, cách sử dụng và

bảo quản

- KB: Khẳng định lại tầm quan trọng của đồ dùng đối với đời sống con ng ời.

a.Giới thiệu một đồ dùng trong học tập

hoặc trong sinh hoạt:

* Lập ý: Gồm có tên địa danh, khái quát vị

trí, ý nghĩa đối với quê h ơng, cấu trúc, quá

trình hình thành, xây dựng, tu bổ, đặc

điểm nổi bật, những phong tục, lễ hội có

liên quan

* Dàn ý:

- MB: Giới thiệu khái quát vị trí và ý nghĩa

ls-vh-xh của địa danh

- TB: Lịch sử hình thành, quá trình tôn tạo, tu

bổ, thay đổi tên gọi; cấu trúc, quy mô, cảnh

đẹp; phong tục tập quán của địa ph ơng

- KB: Thái độ, tình cảm sự đánh giá của ng ời

viết hoặc lời kêu gọi ý thức của ng ời dân

b Giới thiệu một danh lam thắng cảnh ( hoặc di tớch lịch sử) ở quê h ơng em.

* Lập ý: Gồm có: tên thể loại, Vb tiêu biểu,

những đặc điểm hình thức thể loại, tính chất, nội dung

* Dàn ý:

- MB: Giới thiệu chung về thể loại VH và vị trí của nó đối với vh-xh hoặc đối với hệ thống thể loại.

- TB: Giới thiệu, phân tích cụ thể về nội

dung và hình thức, có đ a ví dụ minh hoạ

- KB: Những điều l u ý khi th ởng thức hoặc

khi sáng tác kiểu VB này.

c Thuyết minh về một thể loại văn học mà em

đã học.

* Lập ý: Gồm có tên đồ dùng, tên thí nghiệm, tác

dụng, hiệu quả, mục đích, nguyên liệu, quy

trình làm, kết quả , yêu cầu thành phẩm

* Dàn ý:

- MB: Giới thiệu khái quát đồ dùng, đồ chơi; tên

thí nghiệm và mục đích, tác dụng của nó

- TB: Chuẩn bị nguyên vật liệu (số l ợng, màu sắc, chất liệu); quy trình-cách thức tiến hành (từng

b ớc, từng khâu cho đến khi hoàn thành); yêu cầu( về chất l ợng, hình dáng, màu sắc )

- Kết bài: Thái độ đối với đồ dùng, đồ chơi; tên thí nghiệm

d Giới thiệu về cỏch làm một đồ dựng ( hoặc

một sản phẩm).

Bài tập 2: Tập viết đoạn văn thuyết minh theo đề bài

sau: Thuyết minh về giống vậy nuôi.

*Më bµi:

Con trâu là một con vật gần gũi, gắn bó thân thiết

với người nông dân Việt Nam Nó giúp người nông

dân trong lao động, sản xuất Nó chiếm một ưu thế

trong công việc nhà nông Chính vì thế ông cha ta

đã khẳng định: “ Con trâu là đầu cơ nghiệp”.

*Th©n bµi:

- Trâu thuộc lớp động vật nhai lại rất dễ nuôi Con trâu có bộ lông màu đen hoặc xám, đôi khi có con màu trắng hoặc màu vàng Trầu thuộc loại móng guốc đi bằng bốn chân Nó thích nghi với đời sống môi trường nước và cạn.

Áo dài xưa Áo tứ thân Áo tân thời

* Đoạn văn tham khảo

đậm bản sắc dân tộc và tượng trưng cho vẻ đẹp duyên dáng của người phụ nữ

Từ đầu thế kỉ XIX đến năm 1945, áo dài phụ nữ có hai loại: áo tứ thân và áo hai mảnh sau ghép liền giữa sống lưng Đằng trước là hai tà áo không có khuy, khi mặc bỏ buông hoặc buộc thắt vào nhau Áo năm thân cũng may như áo tứ thân, chỉ có điều vạt trước phía trái may ghép từ hai thân vải nên nó rộng gấp đôi vạt phải Từ những 30 của thế kỉ XX, chiếc áo dài cổ truyền được cải tiến dần thành chiếc áo dài “ tân thời” Chiếc áo dài tân thời là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phong cách dân tộc tế nhị, kín đáo với phong cách hiện dại phương tây.

- ¤n tËp vÒ v¨n thuyÕt minh.

- Tập viết bài văn thuyết mình theo các đề bài đã

cho.

- §äc vµ so¹n bµi: “C©u c¶m th¸n”