Bài 3. Các phương châm hội thoại (tiếp theo)

Kiểm tra bài cũCâu1: Yêu cầu" khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch, tránh cách nói mơ hồ" thuộc về ph ơng châm hội thoại nào?. Kiểm tra bài cũCâu1: Yêu cầu" khi giao tiếp cần

Kiểm tra bài cũ

Câu1: Yêu cầu" khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn gọn,

rành mạch, tránh cách nói mơ hồ" thuộc về ph ơng châm hội thoại nào ?

A Ph ơng châm về l ợng

B Ph ơng châm về chất

C Ph ơng châm cách thức

D Ph ơng châm quan hệ

E Ph ơng châm lịch sự

Câu 2: Lời thoại sau đã không tuân thủ ph ơng châm

hội thoại nào ?

A.Bài toán này khó quá phải không cậu ?

B Tớ đ ợc tám phẩy môn Văn

Kiểm tra bài cũ

Câu1: Yêu cầu" khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn gọn,

rành mạch, tránh cách nói mơ hồ" thuộc về ph ơng châm hội thoại nào ?

A Ph ơng châm về l ợng

B Ph ơng châm về chất

C Ph ơng châm cách thức

D Ph ơng châm quan hệ

E Ph ơng châm lịch sự

Câu 2: Lời thoại sau đã không tuân thủ ph ơng châm

hội thoại nào ?

A Bài toán này khó quá phải không cậu ?

B.Tớ đ ợc tám phẩy môn Văn

Kiểm tra bài cũ

Câu1: Yêu cầu" khi giao tiếp cần chú ý nói ngắn gọn,

rành mạch, tránh cách nói mơ hồ" thuộc về ph ơng châm hội thoại nào ?

A Ph ơng châm về l ợng

B Ph ơng châm về chất

C Ph ơng châm cách thức

D Ph ơng châm quan hệ

E Ph ơng châm lịch sự

Câu 2: Lời thoại sau đã không tuân thủ ph ơng châm

hội thoại nào ?

A Bài toán này khó quá phải không cậu ?

B Tớ đ ợc tám phẩy môn Văn

- Lời thoại đã không tuân thủ ph ơng châm quan hệ

Tiết: 13

I Quan hệ giữa ph ơng

châm hội thoại với tình

huống giao tiếp.

1 Ví dụ:

Chào hỏi

Anh chàng nọ ở nhà vợ tại một vùng quê, đ ợc ng ời nhà dặn là phả luôn chào hỏi mọi

ng ời xung quanh.

Một hôm, anh ta ra đ ờng và thấy một ng ời đang đốn cành trên một cây cao, liền ra dấu gọi.

Ng ời kia dừng việc, lật đật trèo xuống, hỏi:

-Có chuyện gì thế?

-Có gì đâu! Bác làm việc vất vả lám phảI không?

( Truyện c ời dân gian Việt Nam)

2. Nhận xét:

Nhõn vật chàng rể

cú tuõn thủ phương

chõm lịch sự khụng? Vỡ sao?

-Cú tuõn thủ phương

chõm lịch sự vỡ cú sự

quan tõm đến người

khỏc

Cõu hỏi cú sử dụng đỳng lỳc, đỳng chỗ khụng?

- Cõu hỏi được sử

dụng khụng đỳng

lỳc, đỳng chỗ.

Từ tỡnh huống trờn em rỳt ra bài học gỡ trong giao tiếp?

 Khi giao tiếp khụng chỉ phải tuõn thủ cỏc phương chõm hội thoại mà cũn phải nắm được cỏc đặc điểm của tỡnh huống giao tiếp: Núi với ai? Núi

ở đõu? Núi khi nào? Núi nhằm mục đớch gỡ?

3 Ghi nhớ: (SGK – 36)

TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (TT)

Quả bí khổng lồ

Hai anh chàng đi qua một khu v ờn trồng bí Một anh thấy quảbí to, kêu lên :

- Chà, quả bí kia to thật !

Anh bạn có tính hay nói khoác, c ời mà bảo

rằng:

-Thế thì đã lấy gì làm to Tôi đã từngthấy

những quả bí to hơn nhiều Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà

đằng kia kìa.

Anh kia nói ngay:

-Thế thì đã lấy gì làm lạ Tôi còn nhớ, một

bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta.

Anh nói khoác ngạc nhiên hỏi:

- Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh kia giải thích:

- Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói

ấy mà.

Anh nói khoác biết bạn chế nhạo mình bèn nói lảng sang chuyện khác.

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đó già Đụi mắt ụng đỏ hoe,nước mắt

ụng giàn giụa, đụi mụi tỏi nhợt,ỏo quần tả tơi ễng chỡa tay xin tụi:

Tụi lục hết tỳi nọ đến tỳi kia, khụng cú lấy một xu, khụng

cú cả khăn tay,

chẳng cú gỡ hết ễng vẫn đợi tụi Tụi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tụi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ụng:

- Xin ụng đừng giận chỏu! Chỏu khụng cú gỡ cho ụng cả ễng nhỡn tụi chăm chăm, đụi mụi nở nụ cười:

- Chỏu ơi, cảm ơn chỏu! Như vậy là chỏu đó cho lóo rồi Khi ấy tụi chợt hiểu ra: Cả tụi nữa, tụi cũng vừa nhận

được một cỏi gỡ đú

của ụng.

(Theo Tuốc-ghờ-nhộp )

THẢO LUẬN NHÓM :3’

Hình ảnh và các câu chuyện trên chúng ta

đã được học trong các tiết trước,hãy cho biết trong các trường hợp trên ,ví

dụ nào tuân thủ phương châm hội thoại

và ví dụ nào vi phạm?

Các tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại: Lợn cưới áo mới, Quả bí khổng lồ, Thành ngữ : Ông nói gà bà nói vịt,

Tình huống tuân thủ phương

châm hội thoại: Người ăn xin

=> Vô ý, vụng về trong giao tiếp

TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(TT)

II Những trường hợp không

tuân thủ phương châm hội

thoại:

1 Ví dụ: (SGK – 37).

Câu trả lời của Ba

có đáp ứng yêu cầu giao tiếp của An

không?

Câu trả lời của Ba không đáp ứng yêu cầu của An

Câu trả lời của Ba không tuân thủ phương châm hội

thoại nào?

Phương châm về lượng không được tuân thủ.

Vì sao người nói không tuân thủ phương châm hội

thoại dó?

->Vì muốn tuân thủ phương châm

về chất nên mới nói chung chung như vậy.

VÝ dô 1:

An: - CËu cã biÕt

chiÕc m¸y bay ®Çu

tiªn ® îc chÕ t¹o vµo

n¨m nµo kh«ng?

Ba:- §©u kho¶ng ®Çu

thÕ kØ XX

TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(TT)

II Những trường hợp không

tuân thủ phương châm hội

thoại:

thoại nào không được tuân thủ?

Phương châm về chất không được

tuân thủ.

Chấp nhận được vì có lợi cho bệnh

nhân, giúp bệnh nhân lạc quan hơn.

Nếu nói thật bệnh nhân sẽ hoảng sợ,

tuyệt vọng

Cách nói như thế có chấp nhận được không? Vì

sao?

Vì sao trong tình huống trên bác sĩ không nói thật?

 Khi người nói muốn ưu tiên cho

một phương châm hội thoại hoặc

một yêu cầu khác quan trọng hơn

thì có thể không tuân thủ một

phương châm hội thoại nào đó.

Vậy khi nào thì có thể không tuân thủ một phương châm hội thoại?

TIẾT 13: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

(TT)

II Những trường hợp không

tuân thủ phương châm hội

thoại:

tiền bạc phương châm

về lượng có được tuân

thủ không?

Xét về nghĩa hiển ngôn thì phương

châm về lượng không được tuân thủ

Xét về nghĩa hàm ẩn thì phương châm

về lượng vẫn được tuân thủ.

Em hiểu câu trên như thế

nào?

Từ ví dụ trên, em hiểu có thể không tuân thủ một

phương châm hội thoại trong trường hợp nào?

 Trong trường hợp người nói muốn

gây sự chú ý hoặc để người nghe hiểu

sâu hơn một hàm ý nào đó thì có thể

không tuân thủ một phương châm hội

thoại nào đó

Ngoài hai trường hợp trên, các phương châm hội thoại không được tuân thủ trong trường hợp nào?

châm hội thoại có thể do người nói vô ý hoặc thiếu văn hóa giao tiếp

2 Ghi nhớ: (SGK – 37)

III Luyện tập:

1 Tìm phương châm hội thoại bị vi phạm:

a Bài tập số 1 (SGK – 38).

Phương châm cách thức bị vi phạm vì với cậu

bé sáu tuổi không biết đâu là cuốn Tuyển

tập……

b Bài số 2(SGK – 38).

Không tuân thủ phương châm lịch sự vì khi

khách đến nhà phải chào hỏi rồi mới nói chuyện

Bài 3: Hết bao lâu

Một bà già tới phòng bán vé máy bay hỏi:

- Xin làm ơn cho biết từ Anh tới Mĩ bay hết bao lâu?

Nhân viên đang bận đáp:

- 1 phút nhé.

-Xin cảm ơn!

- Bà già đáp và đi ra.

(truyện c ời Tây Ban Nha)

Nhân viên vi phạm ph ơng châm lịch sự

-> Ng ời nói thiếu văn hoá giao tiếp

H ớng dẫn về nhà :

-Học thuộc nội dung hai ( ghi nhớ ) để nắm nội

dung cơ bản của tiết học.

- Làm hoàn thiện các bài tập trong SGK và bài tập

bổ sung SBT vào vở

- Xem tr ớc nội dung tiết Tiếng Việt: " X ng hô

trong hội thoại"