Các ph ơng châm hội thoại Chào hỏi Anh chàng nọ ở nhà vợ tại một vùng quê, đ ợc ng ời nhà dặn là phải luôn chào hỏi mọi ng ời xung quanh.. Truyện c ời dân gian Việt Nam - Câu hỏi có
Trang 1PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ
TIẾT 13:
NGUỒN: TỔNG HỢP VÀ CHỈNH SỬA
Trang 2Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
Chào hỏi
Anh chàng nọ ở nhà vợ tại một vùng quê, đ ợc ng ời
nhà dặn là phải luôn chào hỏi mọi ng ời xung
quanh.
Một hôm, anh ta ra đ ờng và thấy một ng ời đang
đốn cành trên một cây cao, liền ra dấu gọi.
Ng ời kia dừng việc, lật đật trèo xuống, hỏi:
-Có chuyện gì thế?
-Có gì đâu! Bác làm việc vất vả lám phảI không?
( Truyện c ời dân gian Việt Nam)
- Câu hỏi có tuân thủ ph ơng châm lịch sự vì nó thể
hiện sự quan tâm đến ng ời khác
- Sử dụng không đúng lúc đúng chỗ vì ng ời đ ợc hỏi
đang ở trên cành cây cao nên phải vất vả trèo xuống để
trả lời
+ Nói với ai, nói khi nào, nói ở
đâu, nói nhằm mục đích gì?
Trang 3TiÕt 13 C¸c ph ¬ng ch©m héi tho¹i
Các tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại: Lợn cưới áo mới, Quả bí khổng lồ, Thành ngữ ( Ông nói gà bà nói vịt)
Tình huống tuân thủ phương châm hội thoại: Người ăn xin
=> Vô ý, vụng về trong giao tiếp
Trang 4An: - Cậu có biết chiếc máy bay đầu tiên đ ợc chế tạo vào
năm nào không?
Ba:- Đâu khoảng đầu thế kỉ XX
- Câu trả lời của Ba không đáp ứng đ ợc yêu cầu của An
Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
=> Thiếu hiểu biết
- Ph ơng châm về l ợng không đ ợc tuân thủ
-Vì Ba không biết chiếc máy bay đầu tiên đ ợc chế tạo vào năm nào Để tuân thủ ph ơng châm về chất nên Ba phải trả lời chung chung nh vậy
Trang 5
Giả sử có 1 ng ời bệnh mắc bệnh ung th đã đến giai
đoạn cuối ( có thể sắp chết ) thì sau khi khám bệnh, bác sĩ có nên nói thật cho ng ời ấy biết hay không ? Tại
sao?
- Bác sĩ không nên nói thật vì có thể sẽ khiến cho bệnh nhân hoảng sợ, tuyệt vọng
= >Phải u tiên cho một ph ơng châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn
Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
- Bác sĩ không tuân thủ ph ơng châm về chất ( nói
điều mình tin là không đúng)
- Có thể chấp nhận đ ợc vì nó có lợi cho bệnh nhân, giúp cho ng ời bệnh lạc quan trong cuộc sống
Trang 6" Tiền bạc chỉ là tiền bạc "
=> Muốn gây một sự chú ý, để ng ời nghe hiểu câu nói theo một hàm ý nào đó
Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
-Nghĩa tường minh: Tiền bạc chỉ là tiền bạc
- Nghĩa hàm ẩn: Răn dạy người khụng nờn chạy theo tiền bạc mà quờn đi nhiều thứ khỏc quan trọng hơn, thiờng liờng hơn trong cuộc sống.
=> Khụng thuõn thủ phương chõm hội thoại: Cõu núi khụng cung cấp lượng thụng tin nào cho người nghe
=> Cõu núi vẫn tuõn thủ phương chõm về lượng
Trang 7- Một cậu bé 5 tuổi không thể nhận biết đ ợc Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao để mà tìm quả bóng
Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
II/ LUYỆN TẬP:
Bài 1 : Một cậu bộ năm tuổi chơi quả búng nhựa trong phũng đọc sỏch của bố Quả búng văng vào ngăn dưới của một kệ sỏch Cậu bộ tỡm mói khụng ra, bốn hỏi bố.
ễng bố đỏp:
- Quả búng nằm ngay cuốn “ Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao” kỡa kỡa.
- Vì vậy câu nói của ông bố không tuân thủ ph ơng
châm cách thức
- Cách nói của ông bố đối với cậu bé là không rõ Còn đối với những ng ời đã đi học thì đây có thể là câu trả lời
đúng, rõ ràng.
Trang 8- Thái độ của : Chân, Tay, Tai, Mắt là bất hoà với lão
Miệng.
- Lời nói của : Chân, Tay , Tai, Mắt không tuân thủ ph
ơng châm lịch sự và phương chõm về lượng.
- Việc không tuân thủ đó là không thích hợp với tình
huống giao tiếp
Tiết 13 Các ph ơng châm hội thoại
Bốn người hăm hở đến nhà lóo Miệng Đến nơi họ khụng chào hỏi gỡ cả, cậu Chõn, cậu Tay núi thẳng với lóo Miệng:
- Chỳng tụi hụm nay đến khụng phải để thăm hỏi, trũ chuyện với ụng, mà để núi cho ụng biết: Từ nay chỳng tụi khụng làm gỡ để nuụi ụng nữa Lõu nay chỳng tụi đó cực khổ, vất vả vỡ ụng nhiều rồi