Bài 21. Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Bài 21. Liên kết câu và liên kết đoạn văn tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả...

TIẾT 109:

LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT

ĐOẠN VĂN

Kiểm tra bài cũ

1/ Thế nào là thành phần gọi đáp?

-Thành phần gọi đáp là thành phần biệt lập Dùng để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp

2/ Thế nào là thành phần phụ chú?

Thành phần phụ chú là thành phần biệt lập Dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.

3/ B i t p 5 trang 33 ài tập 5 trang 33 ập 5 trang 33

Kiểm tra bài cũ

KIỂM TRA BÀI CŨ

4 Thế nào là nghị luận một vấn đề tư tưởng

đạo lí?

5 Nêu yêu cầu về nội dung và hình thức của

kiểu bài này.

Gợi ý:

Theo SGK trang 36

“Trời mưa lâm râm Cây trâm có trái Con gái có duyên Đồng tiền có lỗ Bánh ổ thì ngon Bánh bèo thì béo Cái kéo thợ may Cái cày làm ruộng Cái xuổng đắp bờ Cái lờ đơm cá Cái ná bắn chim

Đây đã là một văn bản chưa?

Cái kim may áo Cái giáo đi săn Cái khăn bịt đầu Cái gầu đi chợ

Có vợ đàn ông

Có chồng con gái Cái trái mù u

Ông cu đi câu

Để trâu ăn lúa Bắt được chặt đầu, chặt đầu đuôi Còn hai con mắt đem nuôi mẹ già.”

Tiết 109-Tiếng việt

I KHÁI NIỆM LIÊN KẾT

• 1.Ví dụ: Đoạn văn, sgk trang 42

• Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng

bằng những vật liệu mượn ở thực tại (1)

Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2)

Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời

nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của

mình góp vào đời sống chung quanh (3).

• (Nguyễn Đình Thi – Tiếng nói văn nghệ )

I KHÁI NIỆM LIÊN KẾT

1.Ví dụ: Đoạn văn, sgk trang 42

2 Nhận xét:

a Đoạn văn bàn về: Cách phản ánh thực tại của nghệ

sĩ ( Đó là một bộ phận làm nên “Tiếng nói văn

nghệ”)

-> chủ đề của đoạn văn và chủ đề của văn bản có

quan hệ mật thiết với nhau -> Liên kết về chủ đề.

b Nội dung chính của mỗi câu:

+ Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật làm gì?

+ Câu 2: Phản ánh thực tại như thế nào?

+Câu 3: Tái hiện và sáng tạo để làm gì?

Trình tự các câu sắp xếp hợp lí -> Liên kết lo-gic

  LIÊN KẾT VỀ NỘI DUNG

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

* Liên kết nội dung:

Liên kết là sự nối kết ý nghĩa giữa câu với câu và giữa đoạn văn với đoạn văn bằng các từ ngữ có tác dụng liên kết.

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng

những vật liệu m ợn ở thực tại (1) Nhưngưnghệưsĩ

không những ghi lại cáiưđãưcóưrồi mà còn muốn nói

một điều gì mới mẻ (2) Anhư gửi vào tácưphẩm một lá

th , một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của

mình góp vào đời sống chung quanh (3)

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

* Liên kết nội dung:

Thế nào là liên kết về hình thức?

* Liên kết hình thức:

Các câu văn, đoạn văn có thể

được liên kết với nhau bằng

một số biện pháp chính là phép

lặp, phép đồng nghĩa, trái

nghĩa, phép liên tưởng, phép

thế, phép nối

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

* Liên kết nội dung:

Cắm đi một mình trong đêm ( 1 ) Trận địa đại đội 2 ở phía bãi bồi bên một dòng sông ( 2 ) Hai bố con cùng viết đơn xin ra mặt trận ( 3 ) Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối ( 4 ).

Các câu trên đây đã tạo thành đoạn văn chưa?

* Liên kết hình thức:

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

* Liên kết nội dung:

* Liên kết hình thức:

Cắm đi một mình trong đêm (1) Trận địa đại đội 2 ở phía bãi bồi bên một dòng sông (2) Hai bố con cùng viết đơn xin ra mặt trận (3) Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4)

Cắm đi một mình trong đêm (1) Trận địa đại đội 2 của anh ở phía bãi bồi bên một dòng sông (2) Anh chợt nhớ hồi đầu mùa lạc

hai bố con anh cùng viết đơn xin ra mặt trận (3) Bây giờ, mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4)

* Bài tập 5 trang 33 i tập 5 trang 33 p nhập 5 trang 33 n diện :

1 Hoài tập 5 trang 33 i Văn cúi đầu thưa :

- Cháu biết lài tập 5 trang 33 mang tội lớn Nhưng cháu

trộm nghĩ rằng khi nước biến thì đến đứa trẻ cũng phải lo, huống hồ cháu đã lớn

[…]

(Quan hệ tương phản)

2 Tre xung phong vài tập 5 trang 33 o xe tăng đại bác Tre giữ lài tập 5 trang 33 ng, giữ nước, giữ mái nhài tập 5 trang 33 tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con người Tre ! Anh hùng chiến đấu

3 Đến cuối chợ đã thấy lũ trẻ đang quây quần chơi nghịch Chúng nó thấy chị em Sơn đến đều lộ vẻ vui mừng, nhưng

chúng vẫn đứng xa, không dám vồ vập 5 trang 33 p (Thế đại từ)

4 Tùy đấy, mài tập 5 trang 33 y có tin nhài tập 5 trang 33 tao thì điểm chỉ vài tập 5 trang 33 o đem về cho chồng mài tập 5 trang 33 y kí tên,

vài tập 5 trang 33 xin chữ lí trưởng nhập 5 trang 33 n thực tử tế rồi mang sang đây, thì tao giao tiền cho

Nếu mài tập 5 trang 33 y không tin thì thôi Đây tao

không ép

(Phép nghịch đối)

lũ trẻ Chúng nó

chúng

có tin

không tin

Tiết 109-Tiếng việt

Liên kết đoạn thực chất là sự liên kết giữa các câu khác đoạn Còn liên kết câu là sự liên kết giữa các câu cùng đoạn.

Đọc đoạn văn sau:

“Liêm là trong sạch, không tham lam

Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, những người làm quan không đục khoét dân, thì gọi là liêm, chữ liêm ấy chỉ có nghĩa hẹp Cũng như ngày xưa trung là trung với dân, hiếu là hiếu với cha mẹ mình thôi

Ngày nay, nước ta là nước dân chủ cộng hòa, chữ liêm có nghĩa

rộng hơn; là mọi người đều phải liêm Cũng như trung là trung với

Tổ quốc, hiếu là hiếu với nhân dân; ta thương cha mẹ ta, mà còn phải thương cha mẹ người, phải làm cho mọi người đều biết thương cha mẹ.”

Tìm phương tiện liên kết trong đoạn văn trên? Đây là liên kết câu hay liên kết đoạn?

(Hồ Chí Minh)

Tiết 109-Tiếng việt

II- Luyện tập:

Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới ( 1 ) Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu ( 2 ) Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu ( 3 )

Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề ( 4 ) Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản

và biến đổi không ngừng ( 5 ).

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

-Nội dung các câu văn:

Đều tập trung vào chủ đề đó.

- Trình tự sắp xếp hợp lí của các ý trong các câu:

+ Mặt mạnh của trí tuệ Việt Nam (câu1,2)

+ Những điểm hạn chế (câu 3,4)

+ Cần khắc phục hạn chế để đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế mới (câu 5).

2/ Liên kết câu bằng các phép liên kết:

-Phép đồng nghĩa: Bản chất trời phú y – ấy – sự thụng minh , nhạy bộn với cỏi mới (câu 2-1).

Chỉưraưphépưliênưkếtưcâuưtrongưcácưđoạnưvănưsau:

1/ Tre giữ làng, giữ n ớc, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con ng ời Tre anh

hùng lao động! Tre anh hùng chiến đấu!

( Thép Mới- Cây tre Việt Nam)

2/ Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đã phát

động phong trào “Học tập Phạm Văn Nghĩa” Phong trào ấy đ ợc các bạn học sinh nhiệt liệt h ởng ứng.

Thảo luận nhóm:

Đáp án:

1/ Tre giữ làng, giữ n ớc, giữ mái nhà tranh, giữ đồng

lúa chín Tre hi sinh để bảo vệ con ng ời Tre anh

hùng lao động! Tre anh hùng chiến đấu!

Liênưkếtưcâuưbằngưphépưlặpưtừ : Tre

2/ Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh đã phát động

phong trào “Học tập Phạm Văn Nghĩa” Phong trào

ấy đ ợc các bạn học sinh nhiệt liệt h ởng ứng.

ưphépưlặpưtừ: Phong trào (2)-(1)

HƯỚNG DẪÃN VỀ NHÀ

2 Soạn bài “Luyện tập liên kết câu liên kết

đoạn”

3 Học bài.