Bài 21. Liên kết câu và liên kết đoạn văn

Nội dung của từng câu trong đoạn: Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại.. Liên kết nội dung: Tiếng nói của văn nghệ Cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.. Anh gửi vào tác phẩm một

PHÒNG GD-ĐT QUẢNG TRẠCH TRƯỜNG THCS CẢNH HÓA

TIẾT DẠY HÔM NAY!

Người thực hiện: Trần Thị Thanh Nga

“Trời mưa lâm râm

Cây trâm có trái

Con gái có duyên

Đồng tiền có lỗ

Bánh ổ thì ngon

Bánh bèo thì béo

Cái kéo thợ may

Cái cày làm ruộng

Cái xuổng đắp bờ

Cái lờ đơm cá

Cái ná bắn chim

Đây đã là một văn bản chưa?

Cái kim may áo Cái giáo đi săn Cái khăn bịt đầu Cái gầu đi chợ

Có vợ đàn ông

Có chồng con gái Cái trái mù u

Ông cu đi câu

Để trâu ăn lúa Bắt được chặt đầu, chặt đầu đuôi Còn hai con mắt đem nuôi mẹ già.”

Tiết 109-Tiếng việt

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung: Liên kết là sự nối kết ý nghĩa giữa câu

với câu và giữa đoạn văn với đoạn văn bằng các từ ngữ có tác dụng liên kết

Tiết 109-Tiếng việt

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3) (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại

Đoạn văn trên bàn về vấn đề gì?

Tiết 109-Tiếng việt

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3) (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại

Chủ đề ấy có quan hệ như thế nào với chủ đề chung

của văn bản?

Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ

Tiết 109-Tiếng việt

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3) (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại

Có quan hệ mật thiết với chủ đề của văn bản: Tiếng nói của văn nghệ

Nội dung chính của từng câu trong đoạn văn trên?

Nội dung của từng câu trong đoạn:

Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại

Câu 2: Khi phản ánh thực tại những người nghệ sĩ muốn nói một điều gì mới mẻ

Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi của người nghệ sĩ

Các nội dung trên đều hướng vào chủ đề của đoạn văn LIÊN KẾT

CHỦ ĐỀ

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

Tiếng nói của văn nghệ

Cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.

Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại.

Câu 2: Khi phản ánh thực tại những người nghệ sĩ muốn nói một điều gì mới mẻ.

Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi của người nghệ sĩ.

Chủ đề đoạn văn

Chủ đề văn bản

Tiết 109-Tiếng việt

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung

quanh (3) (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Cách 1: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại (1) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ,

anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3)

Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một

điều gì mới mẻ (2)

Cách 2 : Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn

đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3) Nhưng nghệ

sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới

mẻ (2) Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu

mượn ở thực tại (1)

Tiết 109-Tiếng việt

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung

quanh (3) (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí

+ Tác phẩm nghệ thuật làm gì? (Phản ánh thực tại)

+ Phản ánh thực tại như thế nào? (Tái hiện và sáng tạo)

+ Tái hiện và sáng tạo thực tại để làm gì? (Nhắn gửi một điều gì đó)

LIÊN KẾT LÔ- GÍC

Thế nào là liên kết lô-gic?

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

Các đoạn văn phải phục vụ

chủ đề chung của văn bản,

các câu văn phải phục vụ

chủ đề chung của đoạn (liên

kết chủ đề).

Các đoạn văn, câu văn phải

được sắp xếp theo trình tự

hợp lí (liên kết lô-gíc)

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng

những vật liệu mượn ở thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm

một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3)

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

Cắm đi một mình trong đêm (1) Trận địa đại đội 2 ở phía bãi bồi bên một dòng sông (2) Hai

bố con cùng viết đơn xin ra mặt trận (3) Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4)

Các câu trên đây đã tạo thành đoạn văn chưa?

2 Liên kết hình thức:

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở

thực tại (1) Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2) Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một

lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3)

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

Mối liên hệ chặt chẽ về nội dung giữa các câu trong đoạn

văn được thể hiện bằng những biện pháp nào?

Từ Nhưng ở câu 2 biểu thị quan hệ bổ

Những từ tác phẩm, nghệ sĩ cùng

2 Liên kết hình thức:

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

Thế nào là liên kết về hình thức?

2 Liên kết hình thức:

Các câu văn, đoạn văn có thể

được liên kết với nhau bằng

một số biện pháp chính là phép

lặp, phép đồng nghĩa, trái

nghĩa, phép liên tưởng, phép

thế, phép nối

Tiết 109-Tiếng việt

Liên kết đoạn thực chất là sự liên kết giữa các câu khác đoạn Còn liên kết câu là sự liên kết giữa các câu cùng đoạn.

Đọc đoạn văn sau:

“Liêm là trong sạch, không tham lam

Ngày xưa, dưới chế độ phong kiến, những người làm quan không đục khoét dân, thì gọi là liêm, chữ liêm ấy chỉ có nghĩa hẹp Cũng như ngày xưa trung là trung với dân, hiếu là hiếu với cha mẹ mình thôi

Ngày nay, nước ta là nước dân chủ cộng hòa, chữ liêm có nghĩa

rộng hơn; là mọi người đều phải liêm Cũng như trung là trung với

Tổ quốc, hiếu là hiếu với nhân dân; ta thương cha mẹ ta, mà còn phải thương cha mẹ người, phải làm cho mọi người đều biết thương cha mẹ.”

Tìm phương tiện liên kết trong đoạn văn trên? Đây là liên kết câu hay liên kết đoạn?

(Hồ Chí Minh)

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

2 Liên kết hình thức:

Cắm đi một mình trong đêm (1) Trận địa đại đội 2 ở phía bãi bồi bên một dòng sông (2) Hai bố con cùng viết đơn xin ra mặt trận (3) Mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4)

Cắm đi một mình trong đêm (1) Trận địa đại đội 2 của anh ở phía bãi bồi bên một dòng sông (2) Anh chợt nhớ hồi đầu mùa lạc

hai bố con anh cùng viết đơn xin ra mặt trận (3) Bây giờ, mùa thu hoạch lạc đã vào chặng cuối (4)

Tiết 109-Tiếng việt

I- Khái niệm liên kết:

1.Liên kết nội dung:

Con kiến mà leo

Con kiến mà leo

Thể hiện nội dung gì?

2 Trong chương trình Ngữ văn THCS, em đã được học bài ca dao nào cũng nói về hình ảnh con kiến?

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết

1 Liên kết nội dung:

2 Liên kết hình thức:

* Mối quan hệ giữa liên

kết nội dung và liên kết

hình thức

Cái tôm đi trước, củ hành đi sau, Con cua lệch kệch theo hầu,Cái chày rơi xuống vỡ đầu con cua ( Ca dao )

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết

1 1 Liên kết nội dung:

2 Liên kết hình thức:

* Mối quan hệ giữa liên

kết nội dung và liên kết

liên kết nội dung.

Đèo nào cao bằng đèo Phú CốcDốc nào ngược bằng dốc Xuân Đài Đèo cao, dốc ngược, đường dàiAnh còn qua được huống chi vài lạch sông ( Ca dao Phú Yên )

Tiết 109-Tiếng việt

I Khái niệm liên kết:

1 Liên kết nội dung:

2 Liên kết hình thức:

II Luyện tập:

Tiết 109-Tiếng việt

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

Tiết 109-Tiếng việt

Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:

“Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới ( 1 ) Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu ( 2 ) Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu ( 3 ) Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản

do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề ( 4 ) Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng ( 5 )”

Nội dung các câu đều tập trung phân tích những điểm mạnh, điểm yếu đó

Câu 5: Khẳng định nhiệm vụ cấp bách là phải khắc phục những điểm yếu ấy.Câu 4: Phân tích những biểu hiện cụ thể của cái yếu kém, bất cập.

Câu 3: Nêu ra những điểm yếu.

Câu 2: Khẳng định tính ưu việt của những điểm mạnh đó trong sự phát triển chung.Câu 1: Khẳng định những điểm mạnh của người Việt Nam.

Tiết 109-Tiếng việt

Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:

Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới ( 1 ) Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu ( 2 ) Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu ( 3 ) Ấy là những lỗ hổng về kiến thức

cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề ( 4 ) Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng ( 5 ).

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)

Tiết 109-Tiếng việt

1 Bài vừa học:

- Nhớ được các biểu hiện của liên kết câu và liên kết đoạn văn

- Tìm các ví dụ về liên kết câu và liên kết đoạn.

- Thế nào là bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

- Lập dàn bài theo SGK/trang 52.

I Khái niệm liên kết:

2 Liên kết hình thức:

II Luyện tập:

1 Liên kết nội dung: