Tuần 12. Đọc thêm: Đò Lèn

Bố cục: 2 phần Phần 1: 5 khổ thơ đầu: Thế giới tuổi thơ người cháu nhớ lại hình ảnh lam lũ, vất vả của người bà bên cạnh sự vô tư đến vô tâm của mình Phần 2: Sự thức tĩnh của người cháu,

Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi Tổ: Ngữ Văn

I.Tiểu dẫn.

1 Tác giả

Nguyễn Duy khai sinh là?

A Nguyễn Duy B Nguyễn Duy Nhuệ

C Nguyễn Nhuệ Duy D Nguyễn Nhuệ

Quê hương của Nguyễn Duy?

A Đò Lèn, Hà Trung, Thanh Hóa

B Xã Đông vệ, thành phố Thanh Hóa

C Thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa

D Huyện Quảng Xương, Thanh Hóa

Chọn đáp án đúng về đường đời của Nguyễn Duy?

A Hướng tới cái đẹp của đời sống giản dị ẩn chứa những

giá trị vĩnh hằng

B Có ý thức nhìn lại bản thân

C Giọng thơ sôi nổi, hào hùng

D Hình thức thơ đậm màu sắc dân gian và tính dân tộc

A Tốt nghiệp đại học tổng hợp Hà Nội->chiến đấu ở Khe Sanh, đường 9 Nam Lào, Quảng Trị-> viết báo, làm thơ

B Chiến đấu ở Khe Sanh, đường 9 Nam Lào, Quảng Trị-> Tốt nghiệp đại học tổng hợp Hà Nội-> viết báo, làm thơ

Đặc điểm nào sau đây không đúng với phong cách Nguyễn Duy ?

Bài thơ Đò lèn được rút từ tập thơ nào của Nguyễn Duy?

A Cát trắng B.Mẹ và em

C Bụi D Ánh trăng

2 Tác phẩm

a, Xuất xứ:

b.Thể loại: Thơ: chất trữ tình và chất tự sự, biểu cảm bằng con đường tự sự->

ấn tượng và ám ảnh hơn

c Bố cục: 2 phần

Phần 1: 5 khổ thơ đầu: Thế giới tuổi thơ (người cháu nhớ lại hình ảnh lam lũ, vất vả của người bà bên cạnh sự vô tư đến vô tâm của mình)

Phần 2: Sự thức tĩnh của người cháu, sự an năn, hối hận và xót tiếc và

thương yêu bà

Nêu bố cục của bài thơ?

Em có nhận xét gì về phương thức biểu đạt trong bài thơ?

II Đọc hiểu văn bản

1 Thế giới tuổi thơ

Thảo luận nhóm (chia làm 4 nhóm)

Câu hỏi Nhóm 1,2

Nhóm 3,4 -Hình tượng người cháu được tái hiện

- Tại sao hình ảnh “mùi huệ

trắng hương trầm” trở lại hai

lần trong bài thơ và được xây

dựng đối lập với hình ảnh “củ

dong riêng luộc sượng”?

-Giá trị biểu cảm của các từ chỉ địa danh và từ láy tượng

hình “thập thững” ?

- Câu cá

- theo bà đi chợ

- Bắt chim sẻ vành

tai tượng Phật

- Ăn trộm nhãn

chùa Trần

- Chơi đền Cây thị

- Xem lễ hội đền

Sòng

a Hình tượng người cháu:

chơi trẻ con:

-Tinh nghịch, hồn nhiên, vô tư

- Gần gũi, thân thiết với bà

-Mùi huệ trắng

-Khói trầm thơm

- Điệu hát văn

- Bóng cô đồng

-Say mê thế giới mơ mộng, hư ảo

- Ngây thơ, trong trẻo

-Công việc: mò

cua, xúc tép Đồng Quan, buôn bán:

Ba trại, Quán Cháo, Đồng Giao những đêm hàn.

-Bước chân: thập

thững

- Bữa ăn: củ dong

riềng luộc sượng

Hình tượng người bà

lũ, nhọc nhằn -Tần tảo, tất tả kiếm sống

- Sống đạm bạc, đói khổ

sự sống

- Chịu đựng những mất mát, tàn phá của chiến tranh

- bom Mĩ dội bay

nhà->bà đi bán trứng ở ga Lèn

Nhận xét về lối kể và cách biểu cảm của Nguyễn Duy về thế giới tuổi thơ?

Lối kể chân thực, cụ thể giản dị, gần gũi thể hiện kí ức tuổi thơ sâu đậm

trong tâm trí của tác giả

Hình ảnh khốc liệt của bom đạn chiến tranh giúp người cháu nhân thức ra những điều gì? Ý nghĩa của những điệp từ “bay mất”, “bay”,

“bay tuốt” và hình ảnh “thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết”?

-Hiện thực phũ phàng, khốc liệt, dữ dội của chiến tranh

- Đập vỡ mọi mơ mộng hão huyền, phơi bày sự thật cay đắng

- Thái độ hài hước, mỉa mai

- Nhận thức bài học thấm thía: Đừng tự ru mình trong

những ảo ảnh ngọt ngào, không thể sống ngây thơ, vô tư,

vô tâm trong đời sống còn nhiều nhọc nhằn, vất vả

2 Nhận thức và tình cảm của nhà thơ với bà

a Nhận thức

Nhận thức của nhà thơ về bà được thể hiện qua những câu thơ nào?

-Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế: khờ dại,

vô tư đến vô tâm-> day dứt, dằn vặt

- Tôi trong suốt giữa hai bờ hư thực…

trong sáng, ngây thơ thành vô tâm

- Tình thương bà sau khi đã trưởng thành, trải qua cuộc đời lính

+ Dòng sông vẫn bên lỡ, bên bồi-> Cảnh vật

vẫn còn nguyên như cũ, không thay đổi

+ Bà chỉ còn là nắm cỏ thôi-> bà không còn nữa

=> Quy luật nghiệt ngã của đời người, khi người cháu hiểu, biết thương bà thì tất cả đã muộn

màng, chỉ còn nỗi buồn, nuối tiếc, xót xa

b Tình cảm của nhà thơ

Tình cảm của tác giả đối với bà qua những nhận thức ấy?

-Yêu quí và thương xót bà

- Cảm thông, chia sẽ và biết ơn bà

- Trân trọng và nâng niu những kỉ niệm về bà

- Sự ân hận, day dứt vì đã sống vô tư, vô tâm bên cạnh sự che chở, hy sinh thầm lặng của bà

c Hành trình nhận thức

- Hành trình từ tình yêu hư vô, hư ảo dành cho thánh thần đến tình yêu

thương thiết thực dành cho bà

-Rời bỏ thế giới phù phiếm để đến với cái đẹp đích thực, bình dị mà cao

quý, đơn sơ mà kì diệu

- Nếu chỉ sống với những ảo tưởng lầm lỗi mà quên đi thực tế sẽ dẫn đến

những bi kịch trong lòng

- Cảm thương bà cũng là yêu mến quê hương

III Tổng kết

1 Dòng nào sau đây nhận xét đúng cách kể của tác gỉa về thời thơ ấu?

A Lãng mạn, thi vị hóa C.Giản dị, chân thực

B Ước lệ, công thức D Cả A và B

A Ngỡ ngàng C Ân hận

B Xót xa D Ái ngại

3 Khổ cuối đặc biệt là dòng thơ “bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi” diễn tả tâm

trạng nào của nhà thơ?

A Day dứt, ân hận C Ngậm ngùi, tiếc nuối

B Xót xa, thương cảm D Cả A, B,C

Luyện tập

So sánh cảm xúc về bà của hai nhà thơ Bằng Việt trong bài thơ “Bếp lửa”

và Nguyễn Duy trong bài thơ “Đò Lèn”

Gợi ý

Bằng Việt:

-Gắn bó yêu thương bà

-Thấu hiểu cảm thông những vất vả

khó nhọc của bà

-Trân trọng những kí ức về bà

Nguyễn Duy

- Yêu quí và thương xót bà

- Cảm thông, chia sẽ và biết ơn bà

- Trân trọng và nâng niu những kỉ niệm về bà

-Xót xa, ngậm ngùi, tiếc nuối

- Day dứt, ân hận…