Tuần 12. Đọc thêm: Đò Lèn

Nguyễn DuyThuở nhỏ tôi ra cống Na câu cá níu váy bà đi chợ Bình Lâm bắt chim sẻ ở vành tai t ợng Phật và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thị chân đất đ

Gi¸o viªn: D ¬ng Vinh

Tr êng THPT B¸n C«ng Kim Thµnh

đền cây thị-hà ngọc-hà trung

đền Sòng(ngày nay), Bỉm Sơn-Thanh Hóa

Đọc thêm

NguyÔn Duy

I.T×m hiÓu chung:

1 T¸c gi¶ : +Må c«i mÑ tõ nhá ë víi bµ ngo¹i

+Hån th¬ trÜu nÆng, suy t mµ th¾m thiÕt nghÜa t×nh.

2 T¸c phÈm :

a Hoµn c¶nh s¸ng t¸c:

Nªu hoµn c¶nh s¸ng t¸c bµi th¬?

+ViÕt vµo th¸ng 9-1983, trong mét dÞp nhµ th¬ trë vÒ th¨m quª

h ¬ng.

+Rót trong tËp th¬ “ ¸nh tr¨ng”

b §äc

Nguyễn Duy

Thuở nhỏ tôi ra cống Na câu cá

níu váy bà đi chợ Bình Lâm

bắt chim sẻ ở vành tai t ợng Phật

và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

Thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây

Thị

chân đất đi đêm xem lễ đền

Sòng

mùi huệ trắng quyện khói trầm

thơm lắm

điệu hát văn lảo đảo bóng cô

đồng

Tôi biết đâu bà tôi cơ cực thế

bà mò cua xúc tép ở đồng Quan

bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán Cháo, Đồng Giao thập thững

những đêm hàn

Tôi trong suốt giữa hai bờ h – thực giữa bà tôi và tiên, Phật, thánh, thần

cái năm đói củ dong riềng luộc s ợng

cứ nghe thơm mùi huệ trắng,h ơng trầm

Bom Mĩ giội, nhà bà tôi bay mất đền Sòng bay , bay tuốt cả chùa chiền

thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết

bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn

Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại dòng sông x a vẫn bên lở, bên bồi khi tôi biết th ơng bà thì đã muộn

bà chỉ còn một nấm cỏ thôi.

Quê ngoại, 9- 1983.

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả:

2 Tác phẩm :

a Hoàn cảnh sáng tác

Thuở nhỏ tôi ra cống Na câu cá

níu váy bà đi chợ Bình Lâm

bắt chim sẻ ở vành tai t ợng phật

và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần

thuở nhỏ tôi lên chơi đền Cây Thị

chân đất đi đêm xem lễ đền Sòng

mùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắm

điệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng

tôi biết đâu bà tôi cơ cực thế

bà mò cua xúc tép ở đồng Quan

bà đi gánh chè xanh Ba Trại Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn

tôi trong suốt giữa hai bờ h – thực

giữa bà tôi và tiên phật, thánh thần

cái năm đói củ dong riềng luộc s ợng

cứ nghe thơm mùi huệ trắng h ơng trầm

bom Mĩ dội … nhà bà tôi bay mất đền Sòng bay , bay tuốt cả chùa chiền

thánh với phật rủ nhau đi đâu hết

bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn

tôi đi lính … lâu không về quê ngoại

dòng sông x a vẫn bên lở bên bồi

khi tôi biết th ơng bà thì đã muộn

bà chỉ còn một nấm cỏ thôi ! Quê ngoại, 9- 1983.

b Đọc

II H ớng dẫn tìm hiểu văn bản

1 Kí ức tuổi thơ gắn với hình

ảnh ng ời bà:

a ấn t ợng về tuổi thơ

Nguyễn Duy Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu :

1 Kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh

ng ời bà:

a Ấn t ợng về tuổi

thơ: Qua những kỉ niệm của

tuổi thơ ấy, em có nhận xét gì về cuộc sống ở làng quê?

*Say mê với trò chơi con trẻ (vừa vô t ,

vừa tinh nghịch): câu cá, bắt chim,

theo bà đi chợ, ăn trộm nhãn, chân

đất đi đêm xem lễ, xem hát văn

* Trò chơi này, gắn với những địa

danh cụ thể: cống Na, chợ Bình

Lâm, chùa Trần, đền Cây Thị,

đền Sòng

-> thể hiện rõ tính chân thực của

cảm xúc

 Làng quê yên bình, thiêng liêng, gần gũi

Nhân vật trữ tình đã nhớ về

tuổi thơ qua những kỉ niệm nào?

ý nghĩa cảm xúc của những hình

ảnh đó?

Nguyễn Duy Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu :

1 Kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh ng ời

bà:

a ấn t ợng về tuổi thơ:

b Ký ức về bà

*Mò cua xúc tép

-> lam lũ, tần tảo

*Buôn bán ng ợc xuôi: Ba Trại, Quán

Cháo, Đồng Giao (đêm hàn) -> vất

vả, cơ cực…

*Bữa ăn: dong riềng luộc s ợng ->

đói khổ

*Tr ớc sự tàn phá khốc liệt của chiến

tranh: bà bán trứng ở ga Lèn

->nguy hiểm, xô bồ, chen chúc ng ợc

xuôi

Trong làng quê yên bình ấy, cuộc

sống của ng ời bà hiện lên nh thế

nào? Cảm nhận của em về hình

ảnh ng ời bà trong cuộc đời th ờng

nhật đó?

Nguyễn Duy

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu :

1 kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh

ng ời bà:

a ấn t ợng về tuổi thơ:

b Ký ức về bà

Trong dòng kí ức của Nguyễn Duy, câu thơ nào tái hiện hình ảnh

ng ời bà gây cho em xúc động sâu sắc nhất?

Câu thơ: “Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn”

Từ “thập thững” gợi tả điều gì?

“Thập thững”: vừa có giá trị tạo hình, vừa có khả năng biểu cảm Diễn tả

sự khó nhọc, b ớc đi không chắc chắn,

đ ờng gập ghềnh hoặc ng ời kiệt sức

Thành công của ngòi bút Nguyễn Duy khi tái hiện hình ảnh ng ời bà?

->Từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh, bà ngoại hiện lên: tần tảo, lam lũ và thật giản dị giữa đời th ờng

Vẻ đẹp của ng ời phụ nữ Việt Nam

(bức t ợng đài bằng ngôn ngữ lung linh

và cảm xúc sâu lắng)

Nguyễn Duy

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu :

1 Kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh ng ời

bà:

a ấn t ợng về tuổi thơ:

b Ký ức về bà

Chiến tranh ập đến, vạn vật đổi thay! Hoàn cảnh đó đã làm thay đổi

điều gì ở cậu bé?

-> Đâu biết: không nhận ra, không

thấu hiểu đ ợc nỗi vất vả của ng ời bà

a Mơ mộng hão huyền tan biến

b Phơi bày sự thật đắng cay

c Thấm thía hơn về cuộc sống lam

lũ của ng ời bà

Qua sự hồi t ởng ấy, nhân vật

“tôi” đã thú nhận điều gì? Từ ngữ

nào thể hiện rõ nhất tâm sự đó?

Miêu tả hình ảnh ng ời bà tần tảo, lam lũ giữa đời th ờng, nhằm mục

đích gi?

-> Thấu hiểu nỗi vất vả của thế hệ tr ớc > kính trọng, cảm thông, chia sẻ và biết ơn sâu sắc

c Tình cảm của nhà

thơ

Tình cảm của cậu bé với bà ra

sao?

-> Yêu bà nh ng không biết th ơng bà

(trong suốt) vô t -vô tâm

d Cả a, b, c đều đúng

Nguyễn Duy

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu :

1 Kí ức tuổi thơ gắn với hình ảnh

ng ời bà:

Giọng thơ trong khổ kết lắng

đọng hơn, sự bộc lộ chân thành hơn Vì sao vậy?

Dòng sông… lở… bồi…

Nấm cỏ (nấm mộ bà)

 Sau những năm tháng là ng ời lính trở về, nhìn dòng sông, theo quy luật của tự nhiên vẫn lở, vẫn bồi, riêng bà không còn nữa, nhà thơ ân hận, xót xa.

-> Nhân vật trữ tình nhận ra quy luật nghiệt ngã của cõi ng ời, nên đã nghẹn lòng tr ớc sự tỉnh ngộ muộn mằn về tình ruột thịt.

-> đánh dấu b ớc tr ởng thành của ng ời cháu: cảm th ơng bà cũng là th ơng mến quê h ơng.

2 Cảm xúc của nhà thơ khi đã là ng

ời lính trở về:

( Sự trỗi dậy của ý thức tự nhìn nhận bản thân, h ớng tới xác lập những giá trị nhân bản trong văn học thời kỳ đổi mới)

Cảm xúc của nhà thơ khi đã là ng

ời lính trở về, đ ợc thể hiện qua

những hình ảnh thơ nào?

Nguyễn Duy

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn bản :

1 Tác giả :

2 Tác phẩm :

II H ớng dẫn tìm hiểu:

1 Ký ức tuổi thơ gắn với hình ảnh ng ời bà:

2 Cảm xúc của nhà thơ khi đã là ng ời lính trở về:

III Tổng kết :

1 Nghệ thuật:

+ Thể thơ tự do (8 chữ xen 7 chữ, 9 chữ; không viết hoa chữ đầu dòng) -> Mạch cảm xúc tự nhiên không gò bó

2 Nội dung:

Từ tình yêu th ơng bà sâu sắc, bài thơ thể hiện suy nghĩ, trải nghiệm của nhà thơ tr ớc cuộc đời Từ đó nêu ra bài học giáo dục

đầy ý nghĩa về lòng yêu th ơng bà, yêu th ơng con ng ời

 Cần sống có trách nhiệm tr ớc hiện tại, đồng thời luôn ý thức về quá khứ và t ơng lai

Nguyễn Duy

Đọc thờm

I.Tìm hiểu chung văn

bản :

II H ớng dẫn tìm hiểu:

1 Ký ức tuổi thơ gắn với hình ảnh ng ời bà:

2 Cảm xúc của nhân vật trữ tình tr ớc hiện tại:

III Tổng kết :

1 Nhóm 1: Nét mới mẻ trong cách nhìn của tác giả về chính mình trong

quá khứ?

Cách thể hiện tình th ơng bà của nhà thơ có gì đặc biệt?

So sánh nét riêng trong cách sử dụng hình ảnh thơ giữa hai tác

(Nguyễn Duy )?

* ->Nhóm 1: Nhìn về quá khứ khi mình đã tr ởng thành, đã qua trải nghiệm

và gắn với hình ảnh bà ngoại-ng ời mẹ thứ 2

IV Luyện tập : Câu hỏi thảo luận:

2 Nhóm 2:

3 Nhóm 3:

Nhóm 2: Tình th ơng bà sâu sắc hơn khi đã tr ởng thành, qua trải

nghiệm với những đắng-cay, nông - sâu, mặn-nhạt của cuộc đời ng ời lính

* ->

Nhóm 3: Thơ Nguyễn Duy: Hình ảnh gần gũi quen thuộc giọng thơ

ngậm ngùi, xót xa

Thơ Bằng Việt: Hình ảnh có ý nghĩa biểu t ợng-> giọng trìu mến, thiết tha

* ->

4 Nhóm 4: Nếu cần đặt cho bài thơ một nhan đề khác, em sẽ đặt là gì?

Vì sao?

Nguyễn Duy

Đọc thờm

c¶m ¬n sù chó ý l¾ng nghe cña thÇy c« vµ c¸c

em