Tuần 19. Vợ chồng A Phủ

Tuần 19. Vợ chồng A Phủ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

- Năm 1996, được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh

về văn học nghệ thuật.

+ Miền Tây (1967),…

+ Dế mèn phiêu lưu kí

+ O chuột (1942), + Nhà nghèo (1944), + Truyện Tây Bắc (1953),

Một số

tác phẩm

tiêu biểu:

2 Văn bản

a Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác

- Xuất xứ: in trong tập Truyện Tây

Bắc – được tặng giải nhất giải

thưởng Hội văn nghệ Việt Nam

1954 - 1955

- Hoàn cảnh sáng tác: Trong chuyến

đi thực tế cùng bộ đội vào giải phóng Tây Bắc năm 1952.

b Tóm tắt

-Mị, một cô gái xinh đẹp, yêu đời, có khát vọng tự do, hạnh phúc bị bắt về làm con dâu gạt nợ cho nhà Thống lí Pá Tra

- Lúc đầu Mị phản kháng nhưng dần dần trở nên tê liệt, chỉ

"lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa"

- Đêm tình mùa xuân đến, Mị muốn đi chơi nhưng bị A Sử (chồng Mị) trói đứng vào cột nhà

- A Phủ đánh A Sử nên nên đã bị bắt, bị phạt vạ và trở thành kẻ ở trừ nợ cho nhà Thống lí.

-Không may hổ vồ mất 1 con bò, A Phủ đã bị đánh, bị trói đứng vào cọc đến gần chết.

- Mị đã cắt dây trói cho A Phủ, 2 người chạy trốn đến Phiềng Sa.

- Mị và A Phủ được giác ngộ cách mạng, trở thành du kích

II Đọc - hiểu văn bản

1.Nhân vật Mị

a C¶nh ngé cña MÞ

- Sự xuất hiện của Mị

+ Hình ảnh: Một cô con gái “ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa”.

+ “Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi cõng nước dưới khe suối, cô ấy

cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi”

=> Cách giới thiệu nhân vật ấn tượng để dẫn dắt người đọc vào hành trình tìm hiểu số phận nhân vật.

- Vì món nợ truyền kiếp khiến Mị trở thành con dâu gạt nợ cho nhà thống lí Pá Tra

- Nỗi cực nhọc về thể xác

“Con trâu con ngựa làm còn có lúc, đêm

nó còn được đứng gãi chân, đứng nhai cỏ, đàn bà con gái ở cái nhà ngày thì vùi vào việc làm cả ngày lẫn đêm”

- Nỗi đau khổ về tinh thần

+ “lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa” Tác giả cắt nghĩa: "Ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi"

+ Căn buồng Mị, kín mít với cái cửa sổ lỗ vuông bằng bàn tay

-> Sống tăm tối, nhẫn nhục, đau khổ,

Mị tê liệt về tinh thần, buông xuôi theo

số phận.

-> Tiếng nói tố cáo chế độ phong kiến miền núi

b Mị- một sức sống tiềm ẩn

- Trước khi làm dõu gạt nợ nhà thống lớ Pỏ Tra

+ Là cụ gỏi trẻ đẹp, cú tài thổi sỏo

“Trai đến đứng nhẵn cả chõn vỏch đầu buụng Mị”, “Mị thổi sỏo giỏi, Mị uốn

chiếc lỏ trờn mụi,thổi lỏ cũng hay như thổi sỏo Cú biết bao nhiờu người mờ,

ngày đờm đó thổi sỏo đi theo Mị”

+ Là người con hiếu thảo, tự trọng , khát vọng tình yêu tự do luôn luôn

mãnh liệt

“Con nay đó biết cuốc nương làm ngụ, con phải làm nương ngụ giả nợ thay cho

bố Bố đừng bỏn con cho nhà giàu”

+ Phản kháng m nhạnh

"Mấy tháng ròng đêm nào Mị cũng khóc", Mị trốn về nhà cầm theo một nắm lá ngón

- Sự trỗi dậy của lòng ham sống và khát vọng hạnh phúc trong đêm tình mùa xuân

+ Những yếu tố tác động đến

sự hồi sinh của Mị

• Cảnh vật:

“Hồng Ngài năm ấy ăn tết

giữa lỳc giú thổi vào cỏ gianh

vàng ửng, giú và rột rất dữ

dội Nhưng trong cỏc làng

Mốo Đỏ, những chiếc vỏy hoa

đó đem ra phơi trờn mỏm đỏ

xũe như những con bướm

sặc sỡ”

“Đỏm trẻ đợi tết, chơi quay

cười ầm trờn sõn chơi trước

nhà ”

• R ợu là chất xúc tác trực tiếp để tâm hồn yêu đời, khát sống của Mị trỗi dậy

"Mị đã lấy hũ r ợu uống ừng ực từng bát một" Mị vừa nh uống cho hả giận vừa

nh uống hận, nuốt hận

* Mị nghe tiếng sỏo gọi bạn “vọng lại thiết tha, bổi hổi” “vọng lại thiết tha, bổi hổi”.

Tiếng sáo là biểu t ợng của khát vọng tình yêu tự do

Lần 1: Mị ngồi nhẩm bài hỏt của người đang thổi:

“Mày cú con trai con gỏi rồi

…Ta đi tỡm người yờu”

L2: "Tai Mị vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng"

L3: "Tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đ ờng", "trong

đầu Mị rập rờn tiếng sáo"

L4: Khi bị trói Mị vẫn nghe they tiếng sáo đ a mình đi theo các cuộc chơi, đám chơi

+ Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân

Nhớ lại những kỉ niệm ngọt

ngào của quỏ khứ: thổi sỏo, thổi

ngày đờm đó thổi sỏo đi theo Mị”

“… Mị thấy phơi phới trở lại,

trong lũng đột nhiờn vui sướng

như những đờm Tết ngày trước…

Mị muốn đi chơi…”

"lấy ống mỡ sắn một miếng bỏ

thêm vào đĩa dầu"

Mị "quấn tóc lại, với tay lấy cái

váy hoa vắt ở phía trong vách".

trong thực tại ảo, sợi dõy trúi của

đời thực chưa thể làm kinh động

ngay lập tức giấc mơ của kẻ

mộng du

Mị muốn chết:

“Nếu cú nắm lỏ ngún trong tay lỳc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ khụng buồn nhớ lại nữa Nhớ lại chỉ thấy nước mắt ứa ra”

A Sử trúi Mị vào cột

Cỏi cảm giỏc về hiện tại tàn khốc, Mị chỉ cảm thấy khi vựng chõn bước theo tiếng sỏo mà tay chõn đau khụng cựa được

Tỉnh dần ra, đau đớn và tờ dại dần đi

 Tụ Hoài đặt sự hồi sinh của Mị vào tỡnh huống bi kịch: khỏt vọng mónh liệt ><

=> Tư tưởng của nhà văn:

Sức sống của con người cho dù bị giẫm

đạp, trói buộc nhưng vẫn luôn âm ỉ và có

cơ hội là bùng lên.

- Tâm trạng và hành động của Mị khi thấy A Phủ bị trói đứng:

+ Lúc đầu khi chứng kiến A phủ bị trói “Mị vẫn thản nhiên thổi lửa hơ tay”

+ Khi nhìn thấy “một dòng nước mắt lấp lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen lại…” của A Phủ: Mị thức tỉnh dần.

* “Mị chợt nhớ lại đêm năm trước A Sử trói Mị”,

“Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống

cổ, không biết lau đi được”

thương mình.

* Nhận thức được tội ác của nhà thống lí:

“Trời ơi nó bắt trói đứng người ta đến chết Chúng

* Mị lo sợ hốt hoảng, tưởng tượng khi A Phủ đã trốn được:

“lúc ấy bố con sẽ bảo là Mị cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy”

 Nỗi sợ như tiếp thêm sức mạnh cho Mị đi

- Mị liều lĩnh hành động: cắt dây mây cứu A Phủ

“Mị rón rén bước lại… Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây…”

 Hành động bất ngờ nhưng hợp lí: Mị dám hi sinh

vì cha mẹ, dám ăn lá ngón tự tử nên cũng dám cứu người.

+ “Mị đứng lặng trong bóng tối Rồi Mị cũng vụt chạy ra”

 Là hành động tất yếu:

Đó là con đường giải thoát duy nhất, cứu người cũng là tự cứu mình.

 Tài năng của nhà văn trong miêu tả tâm lí nhân vật:

Diễn biến tâm lí tinh tế được miêu tả từ nội tâm đến hành động.

 Giá trị nhân đạo sâu sắc:

+ Khi sức sống tiềm tàng trong con người được hồi sinh thì nó là ngọn lửa không thể dập tắt.

+ Nó tất yếu chuyển thành hành động phản kháng táo bạo, chống lại mọi sự chà đạp, lăng nhục để cứu cuộc đời mình.

2 Nhõn vật A Phủ

a) Sự xuất hiện của A Phủ

"Một ng ời to lớn chạy vụt ra vung tay ném con quay rất to vào mặt A Sử Con quay gỗ ngát lăng vào giữa

mặt Nó vừa kịp b ng tay lên, A Phủ

đã xộc tới nắm cái vòng cổ, kéo dập

đầu xuống, xé vai áo đánh tới tấp".

-> Hàng loạt các động từ chỉ hành

động nhanh, mạnh, dồn dập thể

hiện một tính cách mạnh mẽ, gan góc, một khát vọng tự do đ ợc bộc lộ quyết liệt

- Nhưng A phủ vẫn rất nghèo, không lấy nổi vợ vì phép làng và tục lệ cưới xin

ngặt nghèo

c Tính cách

- "biết đúc l ỡi cày, đục cuốc, cày giỏi và đi săn bò tót rất bạo"

-Cỏ tớnh gan gúc của A Phủ vốn đó bộc lộ từ năm lờn mười

- Xuõn A Phủ cũng đi chơi, cũng tỡm người yờu Chàng cũng khao khỏt sống hạnh phỳc như Mị

- Khi đó phải sống thõn phận của kẻ làm cụng trừ nợ, A Phủ vẫn là một chàng trai của tự do,

"bụn ba rong ruổi ngoài gũ ngoài rừng" làm

phăng phăng mọi thứ, Khi rừng đụi, vỡ mải bẫy nhớm, để hổ bắt mất bũ, A Phủ điềm nhiờn vỏc nửa con bũ hổ ăn đú về A Phủ núi chuyện đi

"lấy con hổ về" một cỏch thản nhiờn.

-> ham chuộng tự do, một sức sống mạnh mẽ, một tài năng lao động đáng quý

d) Cảnh xử kiện quái đản, lạ lùng

+ Cuộc xử kiện diễn ra trong khói thuốc phiện mù mịt

tuôn ra các lỗ cửa sổ nh khói bếp "Ng ời thì đánh, ng ời thì quỳ lạy, kể lể, chửi bới Xong một l ợt đánh, kể,

chửi, lại hút Cứ thế từ tr a đến hết đêm" Còn A Phủ

gan góc quỳ chịu đòn chỉ im nh t ợng đá

+ Hủ tục và pháp luật trong tay bọn chúa đất nên kết

quả: A Phủ trở thành con ở trừ nợ đời đời kiếp kiếp cho nhà Thống lí Pá Tra

-> Cảnh xử kiện quái đản, lạ lùng vừa tố cáo sự tàn bạo của bọn chúa đất vừa nói lên tình cảnh khốn khổ của

ng ời dân

 Tinh thần phản kháng là cơ sở cho việc giác ngộ Cách

mạng nhanh chóng sau này.

 Nghệ thuật xây dựng nhân vật rất đặc trưng:

- Nét khác nhau giữa hai nhân vật:

+ Mị: được khắc họa với sức sống tiềm tàng bên trong tâm hồn.

+ A Phủ: được nhìn từ bên ngoài, tính cách được bộc lộ ở hành động, vẻ đẹp hiện lên qua sự gan góc, táo bạo, mạnh mẽ.

- Nét giống nhau:

+ Tính cách của những người dân lao động miền núi

+ Mị: Bề ngoài lặng lẽ, âm thầm, nhẫn nhục nhưng bên trong luôn sôi nổi, ham sống, khao khát tự do và hạnh phúc.

+ A Phủ: Táo bạo, gan góc mà chất phác, tự tin.

=> Cả hai: là nạn nhân của bọn chúa đất, quan lại tàn bạo nhưng

trong họ tiềm ẩn sức mạnh phản kháng mãnh liệt.

- Khám phá sức mạnh tiềm ẩn của những nạn nhân: niềm khát khao hạnh phúc, tự do và khả năng vùng dậy để tự giải phóng.

2 Nghệ thuật:

trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân và đem Mị cắt dây trói cho A Phủ)

tục, tập quán (tục cưới vợ, trình ma, đánh nhau, xử kiện, ốp đồng, đêm tình mùa xuân, cảnh uống rượu ngày tết…)

phong cách truyền thống nhưng đầy sáng tạo (kể theo trình

tự thời gian nhưng có đan xen hồi ức, vận dụng kĩ thuật

đồng hiện của điện ảnh ….)

sắc riêng