Tuần 24. Chiếc thuyền ngoài xa

Tác giả a/ Cuộc đời Nguyễn Minh Châu 1930 - 1989 Là nhà văn quân đội, trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến Là một con người tâm huyết, luôn trăn trở về số phận nhân dân và trách nhiệ

Chiếc thuyền ngoài

Châu

I Giới thiệu chung

1 Tác giả

a/ Cuộc đời Nguyễn Minh Châu (1930 - 1989)

Là nhà văn quân đội,

trưởng thành trong

hai cuộc kháng chiến

Là một con người

tâm huyết, luôn trăn trở về số phận nhân dân và trách nhiệm của người cầm bút

Trở thành một trong những người mở đường xuất sắc cho công

cuộc đổi mới văn học nước nhà từ sau năm 1975

b/ Sự nghiệp

* Tác phẩm chính

Một số ấn bản tác phẩm của Nguyễn Minh Châu

* Đặc điểm

Tác phẩm Nguyễn Minh Châu

Là ngòi bút sử thi có khuynh hướng lãng mạn

Chuyển sang cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lý nhân sinh

Mang đậm giá trị nhân đạo: quan tâm trước hết đến con người, mang nỗi quan hoài về số phận con người,

đi tìm “Hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người”

2 Truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa”

Chiếc thuyền ngoài xa

- Viết năm 1983

- In trong tập “Bến quê”(1985), sau in lại

trong tập truyện cùng tên

xuất bản 1987

- Bối cảnh đất nước có nhiều biến đổi.

- Nền văn học đang vận động, đổi mới

- In đậm phong cách tự sự - triết lý của Nguyễn Minh Châu.

Tác phẩm tiêu biểu, xuất sắc của Nguyễn Minh Châu

và của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới

II Đọc – hiểu

1 Tình huống truyện độc đáo

Phóng viên

Phùng tới

vùng biển

chụp cảnh

buổi sáng

sương mù

Khung cảnh bình minh trên biển đẹp tuyệt

mĩ – “Cảnh

đắt trời cho”

Hiện thực cuộc sống nghiệt ngã với cảnh bạo hành

ở gia đình hàng chài

Câu chuyện của người đàn bà hàng chài

ở tòa

án huyện

Bức ảnh của Phùng được chọn vào bộ lịch năm ấy

Tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện

về đời sống

* Phát hiện 1: Bức tranh tuyệt mỹ của cảnh biển mờ

sương lúc bình minh

Buổi sớm

mờ sương

trên biển

- Một cảnh

“đắt” trời cho

- Một bức tranh mực tàu của

một danh họa thời cổ

Phùng

- Bối rối

- Trong trái tim như

có gì bóp thắt vào

- Cảm thấy vừa khám phá chân lý của

sự toàn thiện

Khám phá chiều sâu về những vẻ đẹp dung dị, quen thuộc

mà tinh tế, tuyệt mĩ của thiên nhiên, cuộc sống dung dị

Khi chiếc thuyền ở ngoài xa

* Phát hiện 2: Hiện thực nghiệt ngã đằng sau vẻ đẹp

như mơ của bình minh biển

Khi chiếc

thuyền

cập bến

- Người đàn bà xấu xí, thô kệch, lam lũ,

mệt mỏi…

- Người đàn ông to lớn,

vẻ độc dữ…

- Cảnh bạo hành gia đình tàn nhẫn: chồng đánh

vợ dã man; người vợ cam chịu nhẫn nhục;

con đánh bố…

Phùng:

- Kinh ngạc, đứng há

hốc mồm

ra nhìn

- Vứt máy ảnh xuống đất,chạy nhào tới

Hiện thực cuộc sống với bao mảng tối, bao cảnh đời

ngang trái, bao nghịch lý, bao đối cực cùng tồn tại khiến

người ta phải xót xa  không nên chỉ nhìn cuộc sống bằng cái vỏ ngoài đẹp đẽ của nó

* Phát hiện 3: Câu chuyện của người đàn bà hàng

chài ở tòa án huyện

Phùng, Đẩu

Người đàn bà

hàng chài

Khuyên người đàn

bà từ bỏ người chồng vũ phu

Từ chối quyết liệt, van lạy quý tòa, bênh vực cho người chồng

vũ phu

- Đẩu kinh ngạc:

- Phùng thấy bức bối, khó hiểu

Chưa hiểu

về người đàn

bà và sự việc

vì nhìn mọi việc đơn giản

Người đàn bà

hàng chài

- Kể về cuộc đời mình

- Nêu rõ những lý do khiến

bà có quyết định như vậy

Không thể có lựa chọn nào tốt hơn

Phùng, Đẩu

- Phùng: bối rối, thấy những lời đó không mấy dễ nghe

- Đẩu: đi đi lại lại, có cái gì mới vỡ ra trong đầu

 Thấu hiểu, cảm thông

- Thân phận của con

người cá nhân trong cuộc sống đời thường với nhiều cay cực, nhục nhằn, bất hạnh

- Người đàn bà hàng

chài mang nhiều

vẻ đẹp tâm hồn tiềm tàng, khuất lấp mà sáng ngời, cao quý

- Phùng phải nhìn

nhận lại về Đẩu,

về chính bản thân mình

Người đàn ông vũ phu

Phùng, Đẩu,

thằng Phác

- Là tội nhân gây

đau khổ

- Hành động

bạo tàn

Phải lên án,

đáng bị

trừng phạt

Người đàn bà Hàng chài

- Cục tính nhưng hiền lành

- Không bao giờ đánh vợ

- Do hoàn cảnh sống khó khăn nên mới như vậy

Cần nhìn cuộc sống, con người bằng cái nhìn thấu hiểu,

dân chủ, cái nhìn đa chiều, đa diện, cái nhìn

mang tính khám phá.

vấn đề nhân phẩm của con người trước hoàn cảnh

Sống nghiệt ngã  chúng ta bước vào cuộc chiến bảo vệ

nhân tính và thiên lương của con người trước

* Phát hiện 4: Bức ảnh được chọn vào bộ lịch năm ấy

Phùng

nhìn

Bức ảnh đen trắng

Màu hồng hồng của ánh sương

mai

Người đàn bà hàng chài bước

ra từ tấm ảnh

Nghệ Thuật

Cuộc đời

Nghệ thuật phải bắt nguồn từ cuộc sống, vì cuộc sống

của con người Nghệ thuật phản ánh cuộc sống làm sao không bỏ quên số phận con người cá nhân.

2 Đặc sắc nghệ thuật

Nghệ

thuật

Tạo tình huống truyện độc đáo, tình huống mang tính khám phá, phát hiện về đời sống

Nghệ thuật trần thuật đặc sắc: người kể chuyện là nhân vật, chuyển điểm

nhìn trần thuật, giọng suy tư, triết lý…

Kết hợp xây dựng nhân vật tư tưởng và nhân vật tính cách, số phận, thể hiện chiều sâu

tư tưởng, những trăn trở của nhà văn

Miêu tả tâm lý nhân vật sâu sắc, xây dựng hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng, ngôn ngữ gợi hình, có khả năng biểu đạt cao

Những đổi mới, sáng tạo mạnh mẽ trong nghệ thuật viết văn xuôi của Nguyễn Minh Châu

và của văn học Việt Nam sau 1975

Xin chân thành cảm ơn quý thày cô và các em đã chú ý theo dõi bài giảng!