Tuần 9. Ca dao hài hước, châm biếm

Mục đích Mục đích của ca dao hài hước là tạo ra tiếng cười giải trí mua vui, nhưng cĩ nhiều trường hợp dùng tiếng cười để chế giễu những thĩi hư tật xấu trong nội bộ cũng như để phê phán

Trường

THPT Chuyên Thoại Ngọc

Hầu Lớp 10Aby Nguyễn Phạm Ngọc Trinh

Ca Dao Hài Hước

Châm Biếm

IV Trò chơi

Dàn bài

I Giới thiệu

1 Vai trị

Ca dao hài hước châm biếm cĩ vị trí quan trọng trong văn học dân gian, chiếm một bộ phận đáng kể trong ca dao - dân ca.

2 Mục đích

Mục đích của ca dao hài hước là tạo ra tiếng cười giải trí mua vui, nhưng cĩ nhiều trường hợp dùng tiếng cười để chế giễu những thĩi hư tật xấu trong nội bộ cũng như để phê phán, đả kích những hạng người xấu trong xã hội.

kích những hạng người xấu trong xã hội

Đây là nhân vật

dân gian nào?

Chú Cuội

II Phân tích

Bài 1 :

Bắc thang lên đến

cung mây,

Hỏi sao Cuội phải

ấp cây cả đời

Cuội nghe thấy nói,

cuội cười :

- Bởi hay nói dối

phải ngồi gốc cây.

by Nguyễn Phạm Ngọc Trinh

• Hình ảnh chú cuội

ngồi gốc đa được giải thích một cách bất ngờ như thế nào?

• Cái cười và lời đáp

của Cuội nói gì về tính cacùh của nhân vật này?

• Hình ảnh chú cuội

ngồi gốc đa được giải thích một cách bất ngờ như thế nào?

Hình ảnh bất ngờ (khác trong truyện cổ tích)

• Cuội phải ấp cây cả đời

(khác cuội ngồi gốc đa trong cổ tích, cuội nói dối trong truyện cười)

• Người hỏi phải bắc thang lên

đến cung mây để hỏi cuội, và cuội trả lời.

 Dùng Dùng nghệ nghệ thuật thuật tưởng tưởng tượng, phóng đại và hình thức đối đáp để gây cười.

• Cái cười và lời đáp của

Cuội nói gì về tính cacùh của nhân vật này?

• “Cuội cười” – hình ảnh

hài hước, láu lỉnh, hồn nhiên – không chút hối hận, xấu hổ vì mình bị phạt “ngồi gốc đa” do tội nói dối Cuội đáng yêu nhưng không đáng tin.

 Cuội thừa nhận tính xấu

“nói dối” là Cuội đã nói thật Đây là mâu thuẫn đáng cười.

II Phaân tích

1 Nghệ thuật gây cười

• Hình ảnh chú Cuội ngồi gốc cây đa được

giải thích một cách bất ngờ: do nói dối.

• Cách diễn đạt "ngồi ấp gốc cây cả đời";

do tính cách hóm hỉnh, hài hước của Cuội

( Cuội nghe thấy nói, Cuội cười :

- Bởi hay nói dối phải ngồi gốc cây )

2 Ý nghĩa tiếng cười

Tiếng cười phê phán thân mật, nên còn dùng để giải trí

II Phân tích

2 Làm trai cho đáng nên trai,

Một trăm đám cỗ chẳng

sao đám nào.

3 Làm trai cho đáng sức trai, Khom lưng chống gối chống

hai hạt vừng.

4 Anh hùng là anh hùng rơm,

Ta cho mồi lửa hết cơn anh

hùng.

• Trong quan niệm dân gian,

nam nhi anh hùng phải là người như thế nào? Những hiện tượng nên trong 3 bài

ca dao có đúng với quan niệm ấy không?

• Tiếng cười châm biếm ở

đây được tạo nên bởi những thủ pháp nghệ thuật gì? Nêu ý nghĩa của tiếng cười châm biếm ấy.

• Trong quan niệm dân

gian, nam nhi anh hùng phải là người như thế

nào? Những hiện

tượng nêu trong 3 bài

ca dao có đúng với quan niệm ấy không?

Quan niệm nhân gian :

• Làm trai cho đáng nên trai,

Phú Xuân đã trải, Đồng Nai

đã từng.

• Làm trai cho đáng nên trai,

Xuống Đông Đông tĩnh, lên

Đoài Đoài yên.

• Làm trai quyết chí tam bồng,

Sao cho tỏ mặt anh hùng mới

cam

 Trái ngược với hiện tượng

trong bài ca dao.

• Tiếng Tiếng cười cười châm châm

biếm ở đây được

tạo nên bởi những

thủ pháp nghệ

thuật gì? Nêu ý

nghĩa của tiếng

cười châm biếm ấy.

• Nghệ thuật tương phản : Đối lập với

quan niệm “Làm trai cho đáng…” của nhân dân.

• Nghệ thuật phóng đại : Làm trai chỉ

“giỏi giang” trong việc “ăn cỗ”, “khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng”

• Nghệ thuật chơi chữ : sử dụng thành

ngữ “anh hùng rơm” chỉ những kẻ bất tài hay khoe khoang, “cơn anh hùng” nhanh bốc nhanh tàn, “rơm” kết hợp với mồi lửa – tàn nhanh “cơn anh hùng”

 Chế giễu những kẻ mang danh nam nhi mà ham ăn, yếu đuối, hèn nhát, bất tài mà khoác lác.

2 Ý nghĩa tiếng cười

Chế giễu hóm hỉnh, phê phán sâu sắc thói

tham ăn, giả tạo, huênh hoang của những kẻ luôn tỏ ra “nam nhi đại trượng phu” nhưng thực chất không có phẩm chất ấy.

• Phân tích cách

nói về các hiện tượng trong bài

ca dao.

• Nêu tác dụng

và ý nghĩa của cách nói này.

• Đều phi lý, ngược đời, trái

tự nhiên không bao giờ có trong thực tế.

• Thời gian tháng 3 chỉ đúng

với câu 2, với các câu khác chỉ có tính ngẫu nhiên.

• Sự vật, hiện tượng cũng sắp

xếp ngẫu nhiên.

Ếch cắn cổ rắn tha

ra ngoài đồng?

Hùm nằm cho lợn

liếm lông?

Một chục quả hồng nuốt

lão tám mươi?

Nắm xôi nuốt trẻ

lên mười?

Con gà, be rượu nuốt

người lao đao?

Lươn nằm cho trúm

bò vào?

Một đàn cào cào

đuổi bắt cá rô ?

Lúa mẹ nhảy lên

ăn bò ?

Cỏ năn cỏ lác rình

mò bắt trâu ?

Gà con đuổi bắt

diều hâu ?

Chim ri đuổi đánh vỡ

đầu bồ nông ?

• Nêu tác dụng

và ý nghĩa của cách nói trong bài ca dao.

Đó là cách nói ngược (nếu đảo vị trí lại thì các hiện tượng đều hợp lý) phổ biến trong bè, đồng dao, ca dao hài hước Cách nói này có ý nghĩa chế giễu những hiện tượng phi lý trong xã hội, tạo tiếng cười vui, giải trí.

II

II Phaân tích

1 Nội dung

rất đáng quý trong kho tàng ca dao Việt Nam Ở đây có một phần nghệ thuật hài hước Việt Nam, cần được bảo tồn và phát huy.

là để thoả mãn nhu cầu giải trí, đồng thời phê phán thói hư tật xấu, làm cho đời sống ngày càng lành mạnh, tốt đẹp hơn.

III Toång keát

III Tổng kết

Trái với quan niệm

thái độ mỉa mai.

by Nguyễn Phạm Ngọc Trinh

III Trò chơi

Hai đội sẽ lần lượt nên lên các câu

ca dao hài

hước, châm biếm mà mình biết

Đội nào sau 10 giây không thể tìm thêm

ca dao nữa

by Nguyễn Phạm Ngọc Trinh

Coá

leân!

Cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi