Tạo được điều ấy là nhờ văn học mang lại giỏ trị ở nhiều phương diện: thẫm mĩ, nghệ thuật, nhận thức, giỏo dục.. Nhà văn bằng năng lực, tài nghệ của mỡnh đưa cỏi đẹp vào tỏc phẩm một cỏc
Trang 1Giỏo ỏn Ngữ Văn 12 CT Nõng cao Tuần 28, Tiết 105108
Ngày soạn: 10/3/ 09 Tiết 105-106, Lớ luận văn học
GIÁ TRỊ VĂN HỌC
I MỤC TIấU CẦN ĐẠT: Giỳp học sinh:
- Nắm được cỏc giỏ trị cơ bản của văn học
- Cú phương hướng đỳng khi đọc và khỏm phỏ cỏc giỏ trị của văn học
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, sỏch tham khảo- Thiết kế bài dạy
III PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- Tổ chức cho HS thảo luận, đàm thoại, kết hợp nờu vấn đề và diễn giải, thuyết trỡnh
IV TIẾN TRèNH BÀI HỌC
1.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn ở nhà của HS
2.Bài Mới:
GV dẫn lời vào bài: Văn học là mún ăn tinh thần khụng thể thiếu được của con người Qua việc đọc tỏc phẩm con người cảm thấy say mờ yờu quý vẻ
đẹp của con người và cuộc sống Văn học nuụi dưỡng, làm phong phỳ tõm hồn con người mỗi khi sống và hoà nhập vào tỏc phẩm Tạo được điều ấy là nhờ văn học mang lại giỏ trị ở nhiều phương diện: thẫm mĩ, nghệ thuật, nhận thức, giỏo dục
- Bà Nguyễn thị Thế- chị gỏi nhà văn Thạch Lam, ở Sài Gũn năm 1968, từng núi: “ Hai mươi năm nữa người ta cú thể quờn tụi và anh tụi- (Nhất Linh, Hoàng Đạo) Nhưng năm mươi năm nữa người ta khụng thể quờn em tụi-Thạch Lam”, một nhà văn với một đời văn “làm cho lũng người được thờm
trong sạch và phong phỳ hơn” Điều ấy muốn núi văn chương với nhiều giỏ trị sẽ tỏc động đến con người trờn nhiều lĩnh vực, phương diện của cuộc sống
HĐ1 Hướng dẫn HS tỡm hiểu giỏ trị thẫm mĩ của
VH
GV núi qua giỏ trị VH, những giỏ trị cơ bản
+Thế nào là giá trị văn học? Văn học có những giá
trị cơ bản nào?
- Con ngời luôn có nhu cầu cảm thụ, thởng thức cái
đẹp Nhà văn bằng năng lực, tài nghệ của mỡnh đưa cỏi
đẹp vào tỏc phẩm một cỏch nghệ thuật
+ Cỏi gỡ trước hết làm cho văn học nghệ thuật cú sức
hấp dẫn đối với người đọc?
+ Những giỏ trị nào được gọi là giỏ trị thẫm mĩ ?
Văn học đem đến cho con ngời những vẻ đẹp muôn
hình, muôn vẻ của cuộc đời (thiên nhiên, đất nớc, con
- Giá trị văn học là sản phẩm kết tinh từ quá trình văn học, đáp ứng những nhu cầu khác nhau của cuộc sống con ngời, tác động sâu sắc tới con ngời và cuộc sống
- Những giá trị cơ bản:
+ Giá trị thẩm mĩ + Giỏ trị nghệ thuật + Giá trị nhận thức
+ Giá trị giáo dục
I Giỏ trị thẫm mĩ
- Giỏ trị thẫm mĩ của văn học là vẻ đẹp do văn học tạo nờn làm cho con người run động trước
cỏi đẹp của cuộc sống và cỏi đẹp chớnh tỏc phẩm
- Đú là những hỡnh tượng cụ thể, gợi cảm, những chi tiết, tỡnh huống mới lạ, hấp dẫn bất ngờ Những hỡnh tượng mang cỏc giỏ trị thẫm mĩ đa dạng như cỏi đẹp, cỏi cao cả, cỏi hài, cỏi bi
( C/m: vẻ đẹp hựng vĩ và trữ tỡnh của con sụng Đà ( Người lỏi đũ sụng Đà), vẻ đẹp khỏc thường chõn dung người lớnh Tõy Tiến, Vẻ đẹp nhõn cỏch, bản lĩnh của cụ Hiền ( Một người Hà Nội)
- Phẩm chất thẫm mĩ biểu hiện tập trung ở hỡnh tượng nghệ thuật, làm thoả món người đọc, gõy
ấn tượng sõu sắc khụng dễ phai mờ trong lũng người đọc
- Đặc điểm nổi bật của giỏ trị thẫm mĩ: hấp dẫn lụi cuốn người đọc vào thế giới hỡnh tượng,
Trang 2Giỏo ỏn Ngữ Văn 12 CT Nõng cao
ngời, cuộc đời, lịch sử,…)
HĐ2 Hướng dẫn HS tỡm hiểu giỏ trị NT của VH
+ Giỏ trị thẫm mĩ của văn học do yếu tố nào tạo nờn ?
GV đặt cõu hỏi vỡ sao bản túm tắt truyện Chớ Phốo
khụng xỳc động như khi đọc truyện để c/m: cỏi hay của
một tỏc phẩm nghệ thuật
HĐ3 Hướng dẫn HS tỡm hiểu giỏ trị nhận thức của
VH
+ Qua cỏc hỡnh tượng nghệ thuật, văn học giỳp con
người nhận thức những gỡ ?
GV mở rộng vấn đề- Tác phẩm văn học là kết quả của
quá trình nhà văn khám phá, lí giải hiện thực đời sống
rồi chuyển hóa những hiểu biết đó vào nội dung tác
phẩm Bạn đọc đến với tác phẩm sẽ đợc đáp ứng nhu
cầu nhận thức
+ Giỏ trị nhận thức của văn học khỏc với giỏ trị nhận
thức của khoa học như thế nào ?
HĐ4 Hướng dẫn HS tỡm hiểu giỏ trị giỏo dục của
VH
+ Văn học cú thể giỏo dục gỡ cho con người ?
Con ngời không chỉ có nhu cầu hiểu biết mà còn có nhu
cầu hớng thiện, khao khát cuộc sống tốt đẹp chan hòa
tình yêu thơng
hỡnh ảnh hư cấu, tưởng tượng…
II Giỏ trị nghệ thuật
- Cỏi hay của văn học do nghệ thuật tạo nờn Giỏ trị nghệ thuật là toàn bộ những phương thức,
phương tiện: cỏch kể, cỏch dựng từ, cỏch lựa chọn chi tiết, miờu tả nhõn vật, kết cấu tỏc phẩm làm nờn giỏ trị thẫm mĩ văn học
( C/m: Nghệ thuật đảo ngữ trong bài Thương vợ-Tế Xương; Hỡnh ảnh mặt trời trong Viếng lăng Bỏc- Viễn Phương; Cỏch dựng từ trong văn Nguyễn Tuõn, cỏch dựng hỡnh ảnh thiờn nhiờn trong thơ Xuõn Diệu )
III Giỏ trị nhận thức
- Văn học giỳp nhận thức sự thật và ý nghĩa của cỏc hiện tượng đời sống ( đề tài, chủ đề), đặc biệt qua hỡnh tượng nhõn vật giỳp ngưũi đọc nhận thức giỏ trị con người, sự phong phỳ của tõm hồn, cũng như những biểu hiện của tội ỏc và những vấn đề của cuộc đời ( phong tục tập quỏn, tư tưởng, khỏt vọng, tỡnh yờu…)
- Khoa học đem đến kiến thức về quy luật khỏch quan của xó hội và tự nhiờn, những nhận thức
lớ trớ Văn học giỳp con người nõng cao hiểu biết cỏc hiện tượng xó hội, mang ý nghĩa nhõn văn: nhận thức cỏi tốt cỏi xấu, thiện ỏc, thật giả…hiểu về con người và cuộc đời sõu sắc hơn
( C/m: Truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh; Thơ Tỳ Xương, Hồ Xuõn Hương; Văn Vũ Trọng Phụng; Cỏc sỏng tỏc của Nam Cao; Chiếc thuyền ngoài xa-NMC; …)
IV Giỏ trị giỏo dục
- Giỏo dục con người về lẽ sống, hỡnh thành lớ tưởng tiến bộ, kớch thớch khỏt vọng vươn lờn trờn cỏi tầm thường, nhỏ nhen giả dối, biết yờu thương đồng cảm với những cuộc đời, số phận
- VH giỏo dục tư tưởng nhõn đạo, lũng vị tha, tỡnh yờu cụng lớ, yờu quờ hương, đất nước
- Văn học giỏo dục thị hiếu và năng khiếu thẫm mĩ
- Văn học như tấm gương sỏng giỳp con người tự soi mỡnh, biết phõn biệt tốt xấu, để nhận thức,
để tự giỏo dục
3 Củng cố và dặn dũ: Cỏc giỏ trị của văn học: thẫm mĩ, nghệ thuật, nhận thức, giỏo dục
- Bài tập SGK, chuẩn bị bài: Luyện tập