Tuần 33. Giá trị văn học và tiếp nhận văn học

Tuần 33. Giá trị văn học và tiếp nhận văn học tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tấ...

Chào mừng các thầy cô và các em học sinh !

Giáưtrịưvănưhọcưlàưsảnưphẩmưkếtư tinhưtừưquáưtrìnhưvănưhọc,ưđápư ứngưưnhữngưnhuưcầuưkhácưnhauư củaưcuộcưsốngưconưngườiưvà cú tácư

độngưsâuưsắcưtớiưconưngườiưvàư

cuộcưsống.ư

*Văn học cung cấp những kiến thức bách khoa về hiện thực đời sống:

- Tri thức về thiên nhiên, vũ trụ

+ Các tác phẩm thần thoại giúp ta nhận thức về vũ trụ, con người, thế giới;

+ Sông Đông êm đềm của M Sholokhov, Đất rừng phương Nam của Đoàn Giỏi, Dế mèn phiêu lưu kí của Tô Hoài đã mang đến cho người đọc nhiều tri

thức bổ ích về phân loại thực vật và tập tính của rất nhiều giống loài động vật

- Tri thức về đời sống xã hội

+ Về phong tục tập quán của nhiều địa phương, nhiều dân tộc (Vợ chồng A Phủ, Gót sen ba tấc )

+ Cuộc sống đau thương và hào hùng của dân tộc ta (Thơ văn Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu)

+ Tri thức có giá trị về lịch sử kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa (Tấn trò đời của Ban zắc; Số đỏ của Vũ Trọng Phụng; Hoàng Lê Nhất thống chí của Ngô Gia Văn Phái )

+ VH giúp ta hiểu về thân phận con người, khám phá tính cách xã hội của

một giai đoạn, một xã hội, một tầng lớp, một giai cấp ( Kịch của Sheaspear; Truyện Kiều của N.Du )

………

*Vh giúp ta nhận thức được chính bản thân

Giá trị nhận thức

Là khả năng đáp ứng nhu cầu muốn hiểu biết của con người về cuộc

sống xung quanh,về chính bản thân mình,

Nhu cầu nhận thức của

con người

CƠ SỞ

Khả năng phản ánh và lí giải hiện

thực của văn học

Văn học giúp ta có những hiểu biết

về tự nhiên,xã hội, con người,…

Văn học giúp ta nhận thức về chính

bản thân Biểu hiện

Giá trị giáo dục

Thay đổi hoặc nâng cao tư tưởng tình cảm của con người theo chiều hướng tích cực, tốt đẹp, tiến bộ

Nhu cầu hướng thiện của

ĐẠO ĐỨC: NÂNG ĐỠ NHÂNCÁCH PHÁT TRIỂN,

Hoàn thiện con người và hướng tới những hành động

thiết thực cụ thể vì cuộc sống tốt đẹp hơn

Biểu hiện

• Văn học hình thành trong con người một lí tưởng tiến bộ,

giúp họ có thái độ và quan điểm đúng đắn về cuộc sống

Ví dụ: 

• Hình tượng Từ Hải trong “Truyện Kiều” ngoài ý nghĩa là

mơ ước tự do và công lí của Nguyễn Du, nó còn có tác dụng khơi dậy ở người đọc ý chí độc lập tự do, ý thức không cam tâm làm nô lệ, ý thức tháo củi sổ lồng đạp bằng mọi bất công

ở con người

• Hình tượng Kiều lại giáo dục con người ta lòng hiếu nghĩa

với cha mẹ, lòng chung thủy vợ chồng, ý thức luôn luôn khơi dậy trong cuộc sống.

Văn học khêu gợi tư tưởng, tình cảm, nuôi dưỡng tâm hồn, niềm tin vào con người.

- Văn học có khả năng hướng thiện:  Từ những hình tượng như Lạc Long

Quân, Âu Cơ, Thánh Gióng, cô Tấm, Thạch Sanh,… trong truyện cổ tích; hình tượng Thúy Kiều, Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga,… trong văn học chữ Nôm đến hình tượng mẹ Tơm, mẹ Suốt, anh hùng Núp, Tnú,… trong văn học hiện đại

đã ảnh hưởng ít nhiều đến quan niệm đạo đức của lớp lớp thế hệ người Việt Nam về tình nghĩa thủy chung, lòng bao dung, tinh thần dungc cảm, ý chí đấu tranh, tinh thần yêu nước…

- Văn học là nơi nuôi dưỡng tình cảm nhân ái Ta thương Sọ Dừa vì hình dáng

tội nghiệp nhưng luôn luôn cố gắng vươn lên; ta thương Cô Tấm vì luôn bị kẻ xấu hãm hại; ta thích Thạch Sanh vì luôn chiến đấu vì người khác, bảo vệ nhân dân; ta mến Gióng vì nhỏ tuổi nhưng có quyết tâm đánh giặc cứu nước,…

Ta ghét mẹ con nhà Cám, Lý Thông,… vì chúng luôn dùng thủ đoạn để hãm hại người tốt, mong muốn có được danh lợi nhờ sự lừa lọc, lợi dụng kẻ khác,…

+ Văn học khơi dậy trong tâm hồn ta niềm tin vào sự tất thắng của cái thiện,

niềm tin vào cuộc sống,…(Cô Tấm hay Thạch Sanh dù có phải trải qua bao nhiêu sóng gió, bao nhiêu thử thách trong hành trình của mình nhưng vẫn giành được thắng lợi cuối cùng, vẫn có được tình yêu và hạnh phúc.

Bài thơ : “Quạt cho bà ngủ”  (Thạch Quỳ), SGK lớp 3, tập 1

        “Ơi chích chòe ơi!

        Chim đừng hót nữa,

        Bà em ốm rồi,         Lặng cho bà ngủ.

          Bàn tay bé nhỏ         Vẫy quạt đều đều         Ngấn nắng thiu thiu         Đậu trên tường trắng.

          Căn nhà đã vắng         Cốc chén nằm im.

        Đôi mắt lim dim         Ngủ ngon bà nhé…”

• Tình cảm yêu thương, hiếu thảo của bạn nhỏ trong bài thơ đối với bà

• => Giáo dục: tình yêu tha thiết với bà, với mẹ

Bài dân ca:

Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

• - Nỗi cực nhọc, vất vả của người nông dân quanh năm một nắng hai

sương làm ra hạt gạo nuôi đời

• - Khuyên nhủ chân tình về lòng biết ơn, thái độ trân trọng người lao

động

Xét Ví dụ:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim Chiền Chiện

Hót chi mà vang trời.”

(Thanh Hải)

Mùa xuân thiên nhiên xứ Huế:

+ Hoa tím biếc mọc trên dòng sông xanh – sự hài hòa

tự nhiên của màu sắc đem đến vẻ đẹp dịu nhẹ, thanh mát làm say đắm lòng người.

+ Tiếng hót của chim chiền chiện mở ra một không gian cao vời, trong trẻo làm xao động đất trời và tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ

=> Tươi đẹp, bình dị và gợi cảm

Hỡi cô tát nước bên đàng,

Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi?” (Ca dao)

+ Vẻ đẹp của cánh đồng quê bát ngát màu xanh và ngào ngạt hương lúa tràn ngập ánh trăng vàng

+ Vẻ duyên dáng, khoẻ đẹp của một thiếu nữ đang cần mẫn tát

nước lao động dưới trăng

Cái hay cái đẹp của câu ca dao là tả ít mà gợi nhiều Cảnh ngụ tình đầy thơ mộng Chàng trai say mê ngắm thiếu nữ tát nước Cảnh đẹp, người hăng say lao động, càng làm tôn lên chất thi

vị, hữu tình

Giá trị thẩm mĩ

Là khả năng văn học phát hiện và miêu tả những vẻ đẹp của cuộc sống một cách sinh động ,khiến con người biết cảm nhận và rung động trước vẻ đẹp đó.

Xuất phát từ nhu cầu cảm thụ, thưởng thức

cái đẹp của con người

Xuất phát từ đặc trưng của văn học:Phản ánh cuộc sống theo quy luật của cái đẹp

CƠ SỞ

Văn học miêu tả vẻ đẹp muôn

vẻ của tự nhiên, tạo vật

Văn học miêu tả đẹp của con người từ hình thể đến nội tâm

Văn học khám phá những hình thức nghệ thuật độc đáo của

tác phẩm

Làm cho con người biết yêu quý ,khám phá thưởng thức

cái đẹp trong cuộc sống

Biểu hiện

Gi¸ trÞ v¨n häc

ThÈm mÜ Gi¸o dôc

Gi¸o dôc, hoµn thiÖn nh©n c¸ch

GỢI Ý GIẢI BÀI TẬP

niềm khao khát tổ ấm gia đình và tình thương yêu đùm bọc nhau của những con người trong nạn đói

Giá trị nhận thức Giá trị gi¸o dục

Hiểu được bản chất tốt đẹp

và sức sống

kì diệu của người lao động ngay trên bờ vực thẳm của cái chết, họ vẫn hướng

về sự sống, biết sống có

ý nghĩa cho mình và cho người.

Giá trị thẩm mĩ

Vẻ đẹp của sức sống, tình người được biểu hiện qua một tình huống truyện mới lạ, hấp dẫn, với các cảnh sinh động, lối

kể chuyện có duyên và đặc biệt, với các chi tiết cảm động: ý nghĩ của Tràng trong buổi sáng khi đã có gia đình…

“Thuốc”­ độc­đáo­ở­ khả­năng­ lựa­chọn­ các­tình­tiết­ ,­ở­cách­ sắp­xếp­ thời­gian­ nghệ­thuật­ và­đặc­ biệt­là­ở­ khả­năng­ tạo­ra­tính­đa­ nghĩa­của­ ngôn­từ­và­ hình­tượng.

Xin ch©n

thµnh

c¶m ¬n c¸c thÇy c« vµ c¸c

em häc

sinh!