Tiết 126,127 Ôn tập thơ

Giai đoạn Stt Tên bài thơ Tác giả Năm sáng tác Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật 1 1945- 1954 Đồng Chính chí Hữu 1948 Tự do Tình đồng chí của những ng ời lính cùng chung cảnh

TiÕt 127:

«n tËp vÒ th¬

Tiết 127 : Ôn tập về thơ.

Bài 1 Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại đã học trong sách ngữ văn 9 theo mẫu :

STT Giai

đoạn bài thơ Tên Tác giả sáng tác Năm Thể thơ nội dung Tóm tắt nghệ thuật Đặc sắc

1 1945-

1954

2 1954-

1964

3 1964-

1975

4 Sau

1975

Giai

đoạn

Stt Tên

bài thơ

Tác giả Năm sáng

tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

1 1945-

1954

Đồng Chính chí Hữu

1948 Tự do

Tình đồng chí của

những ng ời lính cùng chung cảnh ngộ và lí t ởng chiến đấu đ ợc thể hiện tự nhiên, bình dị

mà sâu sắc, nó góp phần tạo nên sức mạnh và vẻ

đẹp tinh thần của ng ời lính cách mạng

Chi tiết, hình

ảnh, ngôn ngữ giản dị, chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm

Giai

đoạn TT Tên bài

thơ

Tác giả Năm sáng

tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

2

3

4

1954-

1964

Đoàn thuyền

đánh cá

Con cò

Bếp lửa

Huy Cận

Chế Lan Viên

Bằng Việt

1958

1962

1963

Bảy chữ

Tự do

7 chữ

kết hợp 8 chữ

Bức tranh đẹp, rộng lớn

về thiên nhiên, vũ trụ và

ng ời lao động Thể hiện cảm xúc về thiên nhiên

và lao động, niềm vui trong cuộc sống mới

Nhiều hình ảnh

đẹp, đ ợc sáng tạo bằng liên t ởng, t ởng t ợng, bút pháp lãng mạn, âm h ởng khoẻ khoắn, lạc quan

Từ hình t ợng con cò trong lời hát ru, ngợi

ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với

cuộc sống con ng ời

Vận dụng sáng tạo hình ảnh và giọng điệu lời

ru của ca dao

Những kỉ niệm xúc động

về bà và tình bà cháu, lòng kính yêu trân trọng

và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê h ơng, đất n ớc

Kết hợp biểu cảm với miêu tả và bình luận; sáng tạo hình

ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh

ng ời bà

Giai

đoạn Stt Tên bài

thơ

Tác giả Năm

sáng tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

5

6

1964-

1975

Bài thơ về tiểu

đội xe không kính

Khúc hát ru những

em

bé

mẹ

Phạm Tiến Duật

Nguyễn Khoa

Điềm

1969

1971

Tự do

Chủ yếu

là tám chữ

Qua hình ảnh những chiếc xe độc đáo – xe không kính, khắc hoạ nổi bật hình ảnh những

ng ời lính lái xe trên tuyến Tr ờng Sơn trong kháng chiến chống Mĩ với t thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu giải

phóng miền Nam

Chất liệu hiện thực sinh động, hình ảnh độc

đáo; giọng điệu

tự nhiên, khoẻ khoắn, giàu tính khẩu ngữ

Thể hiện tình yêu th ơng con của bà mẹ Tà-Ôi gắn liền với lòng yêu n ớc, tinh thần chiến đấu và khát vọng về t ơng lai

Khai thác điệu

ru ngọt ngào, trìu mến Giọng thơ tha thiết, hình ảnh giản dị

Giai

đoạn Stt Tên bài

thơ

Tác giả Năm

sáng tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

7

8

9

Sau

năm

1975

Viếng lăng Bác

Sang thu

Viễn Ph

ơng

Hữu Thỉnh

1976

1977

Tám chữ

Năm chữ

Lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ trong một lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác.

Giọng điệu trang trọng và thiết tha; nhiều hình ảnh ẩn

dụ đẹp và gợi cảm; ngôn ngữ bình dị, cô đúc

Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của tác giả.

Hình ảnh thiên nhiên đ

ợc cảm nhận bằng nhiều cảm giác tinh nhạy, ngôn ngữ chính xác, gợi cảm.

ánh trăng

Nguyễn Duy

1978 Năm

chữ

Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố, gợi lại những năm tháng

đã qua của cuộc đời

ng ời lính gắn bó với thiên nhiên, đất n ớc bình dị, nhắc nhở thái

độ sống nghĩa tình, chung thuỷ

Hình ảnh bình dị mà giàu ý nghĩa biểu t ợng; giọng điệu chân thành, nhỏ nhẹ mà sâu sắc

Giai

đoạn Stt Tên bài

thơ

Tác giả Năm

sáng tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật

10

11

Mùa xuân nho nhỏ

Thanh Hải

1980 Năm

chữ

Cảm xúc tr ớc mùa xuân của thiên nhiên và đất n ớc, thể hiện ớc nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung

Thể thơ năm chữ

có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần với dân ca; hình ảnh đẹp, giản dị, những so sánh, ẩn dụ sáng tạo

Nói với con

Y Ph

ơng

Sau năm 1975

Tự do

Bằng lời trò chuyện với con, bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê

h ơng và đạo lí sống của dân tộc

Cách nói giàu hình

ảnh, vừa cụ thể, gợi cảm, vừa gợi ý

nghĩa sâu xa

Sau

năm

1975

a Tái hiện cuộc sống của đất n ớc và hình ảnh con ng ời Việt Nam từ sau cách mạng tháng Tám, qua nhiều giai đoạn:

gian khổ, hi sinh nh ng rất anh hùng.

quan hệ tốt đẹp của con ng ời.

- cháu, trong sự thống nhất với những tình cảm chung rộng lớn

Bài 2 Cuộc sống của đất n ớc và t t ởng, tình cảm của con ng ời qua các tác phẩm:

b Ca ngợi, khẳng định tâm hồn, tình cảm, t t ởng của con ng ời Việt Nam trong một thời kì nhiều thay đổi sâu sắc:

B i 3 ài 3 Nhận xét điểm chung và nét riêng trong nội dung và cách biểu hiện tình mẹ con trong các bài : Khúc hát ru những em bé lớn trên l

ng mẹ; Con cò.

* Giống nhau:

- Ca ngợi tình mẹ – con thắm thiết, thiêng liêng, bất diệt

- Dùng điệu ru, lời ru của ng ời mẹ

* Khác nhau:

Khúc hát ru những em bé lớn

trên l ng mẹ Con cò.

- Sự thống nhất giữa tình yêu con với

tình yêu n ớc gắn bó với cách mạng và

ý chí chiến đấu của ng ời mẹ Tà-Ôi

trong hoàn cảnh gian khổ ở chiến khu

miền Tây Thừa Thiên trong những năm

kháng chiến chống Mĩ

- Từ hình t ợng con cò quen thuộc trong

ca dao hát ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời hát ru ( chắp cánh cho mọi ớc mơ trở thành hiện thực )

Bài 4 Nhận xét về hình ảnh ng ời lính và tình đồng đội của họ trong các bài thơ : Đồng chí; Bài thơ về tiểu đội xe không kính; ánh trăng

* Giống nhau:

- Đều viết về ng ời lính với những vẻ đẹp về tính cách, phẩm chất và tâm hồn của họ

* Khác nhau:

Đồng chí Bài thơ về tiểu đội xe… ánh trăng.

-Thời kì đầu kháng

chiến chống Pháp

-Xuất thân từ những

nông dân , tình đồng

chí dựa trên cùng cảnh

ngộ, cùng lí t ởng

chiến đấu, cùng chia

sẻ nhũng gian khó

-Vẻ đẹp và sức mạnh

của tình đồng chí ở

những ng ời lính

cách mạng

-Thời kì kháng chiến chống Mĩ

-Tinh thần dũng cảm, bất chấp mọi khó khăn, nguy hiểm, t thế hiên ngang, lạc quan, ý chí chiến đấu giải phóng Miền Nam

-Tiêu biểu cho thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ

-Chiến tranh đã đi qua, sống trong hoà bình

- Suy ngẫm của ng ời lính đã đi qua chiến tranh, nay sống giữa thành phố, trong hoà bình, gợi lại nhiều kỉ niệm gắn bó trong hoàn cảnh khó khăn

-Nhắc nhở về đạo lí nghĩa tình thuỷ chung

Thảo luận

Bài 5. Nhận xét bút pháp xây dựng hình ảnh thơ trong các bài:

Đoàn thuyền đánh cá; ánh trăng; Mùa xuân nho nhỏ; Con cò.

Đoàn thuyền

đánh cá ánh trăng. Mùa xuân nho nhỏ. Con cò.

T ởng t ợng,

phóng đại, với

nhiều liên t ởng,

so sánh độc đáo

Hình ảnh, chi tiết, chân thực, rất bình

dị, chủ yếu gợi tả không đi vào chi tiết mà h ớng tới

ý nghĩa khái quát và biểu t ợng của hình

ảnh

Hình ảnh thơ đẹp, giản dị mang đặc

tr ng xứ Huế, giàu nhạc điệu, gợi cảm, so sánh

và ẩn dụ sáng tạo

Hình ảnh gần gũi, thân thuộc, vận dụng ca dao, đúc kết những suy ngẫm sâu sắc

Bài 6 Phân tích một khổ thơ mà em thích trong các bài thơ

đã học.

Hướngư ưdẫn ưhọcưởưnhà: ư

- Xem lại toàn bộ nội dung đã ôn tập trên lớp, đặc biệt

chú ý đến nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung cơ

bản của từng bài thơ.

- Đọc và trả lời các câu hỏi ở tiết 128: Nghĩa t ờng minh

và hàm ý.

+ Tìm hiểu điều kiện sử dụng hàm ý.

+ Tạo một tình huống đối thoại trong đó có sử dụng hàm ý.