Ngày 16 tháng 12 năm 2015 Kính gửi: ____________ Thúc đẩy và tăng cường quản trị rừng hiệu quả thông qua hiệp định VPA và FTA giữa Việt Nam và EU Chúng tôi, bao gồm các tổ chức phi chín
Trang 1Ngày 16 tháng 12 năm 2015 Kính gửi:
Thúc đẩy và tăng cường quản trị rừng hiệu quả thông qua hiệp định VPA và FTA giữa Việt Nam và EU
Chúng tôi, bao gồm các tổ chức phi chính phủ ký tên dưới đây, đánh giá cao cam kết của chính phủ Việt Nam và EU về việc hoàn thành đàm phán Hiệp định Đối tác Tự nguyện (VPA) vào cuối năm 2016, như đã nêu trong thông cáo báo chí vào ngày 2 tháng 12 của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Jean-Claude Juncker, Chủ tịch Liên minh châu Âu Donald Tusk và Thủ tướng chính phủ Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng về việc kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại
tự do giữa EU và Việt Nam (FTA)
Bên cạnh đó, chúng tôi cũng xin lưu ý EU cùng các nước thành viên và chính phủ Việt Nam rằng cách duy nhất để đảm bảo thương mại gỗ hợp pháp và bền vững trong tương lai là đảm bảo quản trị rừng hiệu quả, và tiến trình đàm phán VPA là cơ hội tốt để làm việc này Rất mong chính phủ Việt Nam và EU xem xét kỹ lưỡng điều này trước khi kết thúc đàm phán hiệp định VPA và vận dụng điều khoản về Thương mại và Phát triển bền vững trong Hiệp định FTA
để cả hai hiệp định có thể bổ trợ lẫn nhau và cùng đem đến lợi ích cho cộng đồng sống phụ thuộc vào rừng ở Việt Nam
Để đạt được điều này, hiệp định VPA cần được xây dựng dựa trên sự đồng thuận của các bên liên quan sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin, giải quyết vấn đề tham nhũng, thừa nhận quyền sử dụng đất đai của các cộng đồng địa phương và xây dựng cơ chế thực thi hiệu quả Hiệp định VPA không chỉ bao hàm các thông lệ tốt về quản trị rừng trên nguyên tắc, mà còn phải thực thi tốt trên thực tế Vì vậy, vai trò của giám sát độc lập trong tiến trình VPA là thiết yếu
Uy tín của hiệp định FTA được Ủy viên Thương mại của EU - bà Cecilia Malmström đánh giá là “mô hình tiên tiến về chính sách thương mại với các nước đang phát triển”, sẽ phụ thuộc vào khả năng đóng góp vào quản lý bền vững nguồn tài nguyên, tăng cường quyền con người, cũng như năng lực của xã hội dân sự trong việc giám sát cam kết của các bên trong điều khoản Thương mại và Phát triển bền vững Vì vậy, nhất thiết phải xem xét cẩn thận các bài học kinh nghiệm từ tiến trình VPA và giải quyết các thách thức
Một bài học trong tiến trình VPA là các tổ chức xã hội dân sự được tổ chức tốt và giàu kinh nghiệm có thể được chính phủ Việt Nam công nhận và khuyến khích tham gia vào xây dựng và sửa đổi chính sách để cải thiện quản trị lâm nghiệp Tiến trình VPA cũng góp phần tăng cường quyền sử dụng đất đai cho các hộ gia đình
Tuy nhiên, một số thách thức cần sớm được giải quyết Chẳng hạn như thiếu
sự tham vấn với các bên liên quan hay sự hạn chế trong tiếp cận thông tin
Trang 2Vai trò của các tổ chức xã hội dân sự không được thể chế hóa trong tiến trình VPA, dẫn đến tiếng nói và khuyến nghị từ cấp cơ sở không đến được cấp trung ương một cách thường xuyên
Bên cạnh đó, hiệp định VPA nên cung cấp khung pháp lý cho giám sát độc lập bao hàm yếu tố xã hội dân sự Nhưng trên thực tế các tổ chức xã hội dân
sự Việt Nam chưa có vai trò chính thức nào Mạng lưới các tổ chức phi chính phủ Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực thúc đẩy thực thi lâm luật, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VNGO-FLEGT) đã và đang tiến hành tham vấn với nhiều cộng đồng sống dựa vào rừng, đặc biệt là khả năng tham gia vào giám sát độc lập Như vậy, Mạng lưới VNGO-FLEGT đã có năng lực để đóng vai trò quan trọng trong tiến trình đàm phán và giám sát VPA nhằm đảm bảo mong muốn và lợi ích của đối tượng hộ gia đình hoạt động trong lĩnh vực lâm nghiệp không bị bỏ sót trên bàn đàm phán
Cải thiện tính minh bạch và sự tham gia hiệu quả của tất cả bên liên quan là thiết yếu để đảm bảo VPA và FTA đưa đến công bằng cho các hộ làm nghề rừng
Trên cơ sở đó, chúng tôi xin đề xuất:
Chính phủ Việt Nam chính thức công nhận những đóng góp của các
tổ chức xã hội dân sự trong tiến trình VPA, cũng như vai trò chính thức của họ trong giám sát độc lập
EU và các nước thành viên đảm bảo sự tham gia của xã hội dân sự
là một điều kiện ưu tiên trước khi ký kết hiệp định VPA Các tổ chức xã hội dân sự đã sẵn sàng đóng góp công sức vào tăng cường thương mại gỗ hợp pháp và bền vững thông qua cải thiện quản trị rừng
Trân trọng cảm ơn,