SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO TỈNH TIỀN GIANG PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO CHÂU THÀNH TRƯỜNG THCS LONG ĐỊNH BÀI DỰ THI: VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT MỘT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ VAI TRÒ CỦA
Trang 1SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO TỈNH TIỀN GIANG PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO CHÂU THÀNH
TRƯỜNG THCS LONG ĐỊNH
BÀI DỰ THI: VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT MỘT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
VAI TRÒ CỦA HỌC SINH TRONG VIỆC GIÚP CẢI THIỆN
TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
THÍ SINH: NGUYỄN THỊ TIỀN AN
LỚP: 9.1
Trang 2BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN GIẢI QUYẾT MỘT TÌNH HUỐNG THỰC TẾ
I Tên tình huống:
“Vai trò của học sinh trong việc giúp cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường.”
Vào giờ chơi, An và My đang ngồi uống nước trên ghế đá trong sân trường, một nhóm bạn khác cũng ngồi ăn uống gần đó Sau khi nhóm bạn đó vào lớp, An và
My phát hiện nơi các bạn đó ngồi la liệt ly nhựa, túi nhựa, giấy … Hai bạn thực sự bức xúc vì sự thiếu ý thức của nhóm bạn đó An suy nghĩ một lúc rồi quyết định làm điều gì đó để giúp học sinh trong trường ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường
II Mục tiêu giải quyết tình huống:
- Bảo vệ cho môi trường sống trong sạch
- Giúp bảo vệ sức khoẻ con người
- Có hành động cụ thể tham gia bảo vệ môi trường, nâng cao ý thức của cộng đồng trong việc làm sạch môi trường
III Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến giải quyết tình huống:
Để giải quyết tình huống này, em đã tìm hiểu và thấy có thể vận dụng nhiều
kiến thức các môn đã học trong nhà trường để giải quyết tình huống trên như sau:
- Môn Hoá học: Thành phần Hoá học của rác thải
- Môn Sinh học: Tác hại của ô nhiễm môi trường tới sức khoẻ con người
- Môn Giáo dục công dân: Tuyên truyền nâng cao ý thức về việc bảo vệ môi trường
- Môn Ngữ văn: Dùng lối văn nghị luận cho tiến trình giải quyết tình huống
- Môn mỹ thuật: Các tranh cổ động do học sinh trường vẽ
IV Giải pháp giải quyết tình huống: Trình bày các vấn đề sau:
1 Ô nhiễm môi trường là gì, các loại ô nhiễm môi trường
2 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến trái đất và sức khoẻ con người
3 Các biện pháp giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường và vai trò của học sinh trong việc giúp cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường
V Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
1 Ô nhiễm môi trường là gì, các loại ô nhiễm môi trường:
Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường, thay đổi trực tiếp hoặc gián tiếp các thành phần và đặc tính vật lý, hóa học, nhiệt độ, sinh học, chất hòa tan, chất phóng xạ… ở bất kỳ thành phần nào của môi trường hay toàn bộ môi trường vượt quá mức cho phép đã được xác định
Trang 3a Ô nhiễm không khí, việc xả khói chứa bụi và các chất hóa học vào bầu không khí Ví dụ về các khí độc là cacbon mônôxít, điôxít lưu huỳnh, các chất cloroflorocacbon (CFCs), và ôxít nitơ là chất thải của công nghiệp và xe
cộ. Ôzôn quang hóa và khói lẫn sương (smog) được tạo ra khi các ôxít nitơ phản ứng
với nước trong không khí (chính là sương) xúc tác là ánh sáng mặt trời
Khói bụi từ xe cộ và các khu công nghiệp
a Ô nhiễm nước xảy ra khi nước bề mặt chảy qua rác thải sinh hoạt, nước rác công nghiệp, các chất ô nhiễm trên mặt đất, rồi thấm xuống nước ngầm
Nguyên nhân gây ô nhiễm nước
Trang 4Ô nhiễm mạch nước ngầm
b Ô nhiễm đất xảy ra khi đất bị nhiễm các chất hóa học độc hại (hàm lượng vượt quá giới hạn thông thường) do các hoạt động chủ động của con người như khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp, sử dụng phân bón hóa học hoặc thuốc trừ sâu quá nhiều, hoặc do bị rò rỉ từ các thùng chứa ngầm Phổ biến nhất trong các loại chất ô nhiễm đất là hydrocacbon, kim loại nặng,MTBE, thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu,
và các hydrocacbon clo hóa
Khai thác quặng ở Thanh Hoá
c Ô nhiễm phóng xạ: là việc chất phóng xạ nằm trên các bề mặt, hoặc trong chất rắn, chất lỏng hoặc chất khí (kể cả cơ thể con người), nơi mà sự hiện diện của chúng là ngoài ý muốn hoặc không mong muốn, hoặc quá trình gia tăng sự hiện diện của các chất phóng xạ ở những nơi như vậy Sự ô nhiễm phóng xạ cũng được sử dụng ít chính thức để chỉ một số lượng, cụ thể là các hoạt động phóng xạ trên một bề mặt (hoặc trên một đơn vị diện tích bề mặt)
Nổ nhà máy hạt nhân ở Nhật
Trang 5e Ô nhiễm tiếng ồn: bao gồm tiếng ồn do xe cộ, máy bay, tiếng ồn các loại máy móc trong xây dựng, trong công nghiệp và tiếng ồn trong sinh hoạt (như bật nhạc quá lớn nhất là trong các vũ trường hay quán bar …)
Đủ các âm thanh hỗn tạp
f Ô nhiễm sóng, do các loại sóng như sóng điện thoại, truyền hình tồn tại với mật độ lớn
Các loại sóng
g Ô nhiễm ánh sáng, hiện nay con người đã sử dụng các thiết bị chiếu sáng một cách lãng phí ảnh hưởng lớn tới môi trường như ảnh hưởng tới quá trình phát triển của động thực vật
Thiết bị chiếu sáng được sử dụng vô tội vạ
Trang 6* Những con số gây sửng sốt:
- Mỗi năm con người thải vào trái đất: 1,53 triệu tấn SiO2, 1 triệu tấn Niken,
20 tỉ tấn CO2, 700 triệu tấn bụi, 900 tấn Coban, 1,5 triệu tấn Asen, 600 tấn khí độc
- Mỗi ngày ô nhiễm nước gây ra 14.000 cái chết trên toàn thế giới, chủ yếu do
ăn uống bằng nước bẩn chưa dược xử lý
- 130 năm qua nhiệt độ trái đất tăng 0,400C Dự báo đến năm 2050, nhiệt độ của trái đất sẽ tăng 1,5 – 4, 500C nếu con người không có biện pháp khắc phục
- Việt Nam có 2 thành phố trong 6 thành phố bị ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất thế giới: Bắc Kinh, Thượng Hải, New Delhi, Dhaka, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh
- Việt Nam đứng thứ hạng thấp nhất trong số 8 nước Đông Nam Á về các chỉ
số môi trường ổn định
- Nếu nhiệt độ tiếp tục tăng, Việt Nam sẽ mất 17% sản lượng nông nghiệp
- Hà Nội có hơn 1,7 triệu xe máy và Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 3,8 triệu, những con số này gia tăng đáng kể với tốc độ tăng trung bình 10 – 15%/ năm
- Ở TP Hà Nội, tổng lượng nước thải lên đến 300.000 – 400 000 m3/ ngày, đang xả thẳng vào các khu đất ven hồ, kênh mương trong nội thành
- 35% số người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không hề đọc nhãn thuốc, 94%
số hộ gia đình sử dụng thuốc BVTV không theo hướng dẫn trên bao bì
- Lượng Benzen trong không khí tại các trục giao thông chính của TP Hồ Chí Minh đã lên đến mức báo động đỏ với nồng độ trung bình là 33,6 microgram/ m3, cao gấp 6,72 lần tiêu chuẩn của tổ chức y tế thế giới Benzen có thể làm tê liệt hệ thần kinh trung ương, về lâu dài có thể gây nên các bệnh về ung thư máu
2 Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến trái đất và sức khoẻ con người:
Tình trạng ô nhiễm môi trường ảnh hưởng lớn đến hệ động thực vật trên trái đất Chúng ta hãy có một cái nhìn khác nhau của ô nhiễm môi trường trên đời sống thực vật và động vật
Mưa axit là một trong những vấn đề lớn nhất ảnh hưởng đến các khu vực có mức độ gây ô nhiễm Như những cơn mưa axit ngấm vào đất, nó (đất) trở thành vô dụng để cây sinh trưởng Như vậy loại đất đó không thể cung cấp dinh dưỡng cho mục đích tăng trưởng của thực vật
Sự hiện diện của khí ozone trong tầng lớp trên của khí quyển là cần thiết để bảo vệ chúng sinh khỏi các tia cực tím của mặt trời Tuy nhiên, nếu tình trạng ô nhiễm không khí từ khí ozone trong tầng khí quyển thấp, nó được chứng minh là có hại cho sự phát triển của thực vật Mô phổi của động vật cũng bị ảnh hưởng bởi khí ozone, khí này có mặt trong các tầng lớp thấp hơn của bầu khí quyển
Ô nhiễm nước biển ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở thực vật thủy sinh
Cá và các sinh vật thủy sản phụ thuộc vào các nhà máy thức ăn Bất kỳ loại thiệt hại cho các nhà máy này đều có ảnh hưởng xấu đến sự cân bằng của hệ sinh thái đại dương
Ô nhiễm đất dẫn đến bổ sung các hóa chất độc hại Những hóa chất này gây ra một thay đổi sự trao đổi chất của cây trồng; thay đổi này có tác hại trên cây phát triển và do đó trên sản lượng các loại cây trồng
Trang 7* Ảnh hưởng ô nhiễm môi trường trên sức khỏe
Ngày nay môi trường mà con người sinh sống đang biến đổi to lớn, môi trường đã bị ô nhiễm nghiêm trọng Hoạt động sản xuất và đời sống của con người
đã sản sinh ra một lượng chất ô nhiễm rất lớn, được đào thải vào môi trường, nhiều chất ô nhiễm như Thủy ngân, Cadimi, Asen, Cyanua, Phenol, Benzen, thuốc bảo vệ thực vật… vào cơ thể, có tác hại rất lớn đến sức khoẻ con người
Ô nhiễm môi trường là tình trạng môi trường bị ô nhiễm bởi các chất hóa học, sinh học, bức xạ, tiếng ồn, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các cơ thể sống khác Có nhiều hình thức ô nhiễm môi trường khác nhau và mỗi hình thức đều
có những tác hại đối với sức khỏe con người khác nhau:
a Ô nhiễm môi trường nước đối với sức khỏe con người.
Hậu quả chung của tình trạng ô nhiễm nước là tỉ lệ người mắc các bệnh cấp và mạn tính liên quan đến ô nhiễm nước như viêm màng kết, tiêu chảy, ung thư… ngày càng tăng Người dân sinh sống quanh khu vực ô nhiễm ngày càng mắc nhiều loại bệnh có liên quan đến việc dùng nước bẩn trong sinh hoạt
Sử dụng nước nhiễm Asen để ăn uống, con người có thể mắc bệnh ung thư trong đó thường gặp là ung thư da Ngoài ra, Asen còn gây nhiễm độc hệ thống tuần hoàn khi uống phải nguồn nước có hàm lượng asen 0,1mg/l Vì vậy, cần phải xử lý nước nhiễm Asen trước khi dùng cho sinh hoạt và ăn uống
Người nhiễm Chì lâu ngày có thể mắc bệnh thận, thần kinh, nhiễm Amoni, Nitrat, Nitrit gây mắc bệnh xanh da, thiếu máu, có thể gây ung thư Metyl tert-butyl ete (MTBE) là chất phụ gia phổ biến trong khai thác dầu lửa có khả năng gây ung thư rất cao
Hợp chất hữu cơ, thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng, diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc bảo quản thực phẩm, phốt pho gây ngộ độc, viêm gan, nôn mửa Tiếp xúc lâu dài sẽ gây ung thư nghiêm trọng các cơ quan nội tạng
Chất tẩy trắng Xenon peroxide, sodium percarbonate gây viêm đường hô hấp, oxalate kết hợp với calcium tạo ra calcium oxalate gây đau thận, sỏi mật Vi khuẩn,
ký sinh trùng các loại là nguyên nhân gây các bệnh đường tiêu hóa, nhiễm giun, sán
Kim loại nặng các loại: Titan, Sắt, chì, cadimi, asen, thuỷ ngân, kẽm gây đau thần kinh, thận, hệ bài tiết, viêm xương, thiếu máu
b Ô nhiễm không khí đối với sức khỏe con người.
Sulfur Đioxít (SO2): là chất khí gây kích thích đường hô hấp mạnh, khi hít thở phải khí SO2 thậm chí ở nồng độ thấp có thể gây co thắt các cơ thẳng của phế quản Nồng độ SO2 lớn có thể gây tăng tiết nhầy ở niêm mạc đường hô hấp SO2 ảnh hưởng tới chức năng của phổi, gây viêm phổi, viêm phế quản mãn tính, gây bệnh tim mạch, tăng mẫn cảm ở những người mắc bệnh hen,
Cacbon mônôxít (CO): Khi hít phải, CO sẽ lan tỏa nhanh chóng qua phế nang, mao mạch, nhau thai, Đến 90% CO hấp thụ sẽ kết hợp với Cacbonxy-Hemoglobin, làm kiềm chế khả năng hấp thụ oxy của hồng cầu Các tế bào máu này sẽ bị vô hiệu hóa, không mang được oxy tới các mô của cơ thể gây hiện tượng ngạt Nhiễm CO sẽ
Trang 8ảnh hưởng đến nhiều hệ thống như hệ thần kinh, hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, đặc biệt là các cơ quan, tổ chức tiêu thụ lượng oxy cao như não, tim, và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, đau đầu, chóng mặt, khó thở, rối loạn cảm giác,
Nitrogen Điôxít (NO2): là một chất khí nguy hiểm, tác động mạnh đến cơ quan hô hấp đặc biệt ở các nhóm mẫn cảm như trẻ em, người già, người mắc bệnh hen Tiếp xúc với NO2 sẽ làm tổn thương niêm mạc phổi, tăng nguy cơ nhiễm trùng, mắc các bệnh hô hấp, tổn thương chức năng phổi, mắt, mũi, họng,
Ozôn (O3): là một chất độc có khả năng ăn mòn và là một chất gây ô nhiễm,
có mùi hăng mạnh (một số thiết bị điện có thể sản sinh ra O3, có thể dễ dàng ngửi thấy như trong tivi, máy photocopy, ) Thông thường, O3 được sử dụng để tiêu diệt
vi khuẩn, khử trùng, Tuy nhiên, ở nồng độ cao, O3 trở nên độc cho các sinh vật sống, gây tổn thương các mô và tế bào cơ thể Có thể làm giảm chức năng phổi, gây tức ngực, ho, khó thở,
Chì (Pb): gây rối loặn tủy xương, đau khớp, viêm thận, cao huyết áp, tai biến não, gây nhiễm độc hệ thần kinh trung ương và ngoại biên, phá vỡ hồng cầu gây thiếu máu, làm rối loạn chức năng thận Phụ nữ có thai và trẻ em rất dễ bị tác động của chì (gây sẩy thai hoặc tử vong ở trẻ sơ sinh, làm giảm chỉ số thông minh)
Tiếng ồn: gây mệt mỏi thính giác, giảm thính lực, gây ù tai, điếc nghề nghiệp, làm nhiễu loạn chức năng não, tăng nhip thở, rối loạn tuần hoàn, rối loạn thần kinh thực vật…
c Ô nhiễm môi trường đất đối với sức khỏe con người.
Các chất độc từ đất có thể thâm nhập vào cơ thể người thông qua chuỗi thức
ăn (thực vật đến động vật và cuối cùng vào cơ thể người) Chất độc hại có thể lan tỏa vào nước mặt và nước ngầm rồi vào cơ thể người và động vật
Đất đóng vai trò quan trọng trong các con đường truyền dịch bệnh người – đất – côn trùng – ký sinh trùng –vật nuôi Con đường từ người qua đất rồi trở lại với con người thông qua dòng nước hoặc côn trùng là phổ biến đối với các bệnh đường ruột như tả, lị hoặc thương hàn, các bệnh nấm ở da, cũng là nơi chứa các siêu vi khuẩn gây bệnh dường ruột và các loại siêu vi khuẩn gây bệnh khác
d Nhiễm phóng xạ đối với sức khỏe con người.
Các chất phóng xạ có thể xâm nhập vào cơ thể qua da, hoặc đường tiêu hóa
có nhiều loại bức xạ khác nhau như tia X, alpha, beta, gamma… Bên cạnh hiệu quả
to lớn trong y học thì các chất phóng xạ và các tia bức xạ cũng gây ra những hậu quả
vô cùng nguy hiểm
- Hô hấp: nhiễm phóng xạ có thể gây ra ung thư vòm họng, phổi
- Máu và cơ quan tạo máu: mô limpho và tủy xương ngừng hoạt động, làm cho số lượng tế bào trong máu ngoại vi giảm xuống nhanh chóng
- Hệ tiêu hóa: niêm mạc ruột bị tổn thương, dẫn đến tiêu chảy, sụt cân, nhiễm độc máu, giảm sức đề kháng của cơ thể, ung thư
- Da: xuất hiện ban đỏ, viêm da, sạm da, có thể dẫn đến viêm loét, thoái hóa, hoại tử hoặc phát triển thành khối u ác tính trên da
Trang 9- Cơ quan sinh dục: vô sinh.
- Sự phát triển phôi thai: có thể bị sảy thai, thai chết lưu hoặc sinh ra trẻ bị dị tật bẩm sinh
e Tác hại của ô nhiễm tiếng ồn con người.
Ô nhiễm tiếng ồn được xem là một trong những mối nguy hiểm lớn đối với sức khỏe của con người, không thua gì các loại ô nhiễm khác Ô nhiểm tiếng ồn có hại về sinh lý, tâm lý
Về sinh lý, gây thương tích tai, làm điếc, dễ bị rối loạn giấc ngủ
Ngoài ra có thể đau đầu, lâu dần thành bệnh kinh niên, mất khả năng làm việc, hay là ít nhất là mất giá trị sống Nguy hại hơn nữa là những bệnh về tim mạch và huyết áp
Về tâm lý: gây stress, căng thẳng thần kinh, nóng nảy, hung hăng, dễ bị kích động,
f Ô nhiễm ánh sáng đối với sức khỏe con người.
Ô nhiễm ánh sáng gây tác hại trực tiếp đến cơ thể con người Dưới đây là một vài hậu quả thường gặp nhất Giảm thị lực, làm mất nhịp sinh học, rối loạn giấc ngủ,
quá dư thừa ánh sáng vào ban đêm còn gây nguy cơ mắc một số bệnh ung thư
3 Các biện pháp giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường và vai trò của học sinh trong việc giúp cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường:
Học sinh là lực lượng tuyên truyền viên đông đảo và có hiệu quả nhất Vì vậy bản thân mỗi học sinh trước tiên phải có ý thức bảo vệ môi trường, “tuổi nhỏ làm việc nhỏ” và sau đó tuyên truyền cho bạn bè, người thân và gia đình cùng chung tay góp phần xây dựng ngôi nhà sạch và xanh cho trái đất Dùng kiến thức môn Giáo dục công dân để thuyết phục, kiến thức môn Hoá để giải thích và kiến thức môn Sinh học để chứng minh về tác hại của ô nhiễm môi trường
a Tái chế:
Nhiều người không quan trọng việc tái chế rác Nhưng bằng việc phân loại các đồ tái chế như nhựa, bìa và giấy, chúng ta có thể làm giảm sự phân huỷ rác đồng thời ngăn chặn tác hại của nạn chặt phá rừng Thay vì sử dụng túi nilon để đựng thức
ăn trưa mang đi làm, đi học chúng ta có thể đầu tư mua các loại hộp tái sử dụng để
có thể rửa và dùng cho lần sau Ở trường học, chúng ta nên có nơi đựng rác tái chế hoặc sử dụng giấy tái chế thay vì giấy mới. Học sinh cùng nhau phân loại rác để tận dụng các loại rác có thể đem đi tái chế vừa giảm lượng rác thải vừa tiết kiệm được tài nguyên thiên nhiên Chúng em còn tham gia cuộc thi làm ra sản phẩm mới từ đồ tái chế
Trang 10Học sinh phân loại rác
Các sản phẩm đồ tái chế đạt giải
b Bảo Vệ Nước:
Để nâng cao nhận thức cho học sinh về việc bảo vệ nước, chúng em đã tham gia cuộc thi vẽ tranh cổ động chủ đề “Tiết kiệm và bảo vệ nước”