Những quy luật cơ bản của PBCDV

- Sự thống nhất giữa chất và lượng thể hiện trong một giới hạn nhất định, gọi là Độ Độ là khái niệm chỉ giới hạn mà trong đó sự thay đổi lượng của sự vật chưa làm thay đổi chất của nó...

Bài 1: NHỮNG QUY LUẬT CƠ BẢN

CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Ths Bùi Văn Tuyển

Bộ môn: Triết học SĐT: 0976.226.944 Email: buituyencn27@gmail.com

HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM

PHÂN VIỆN MIỀN NAM

KHOA LÝ LUẬN & KHOA HỌC CƠ SỞ

NỘI DUNG CHÍNH

I Quy luật là gì?

II Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi

về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại

III Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa

các mặt đối lập

IV Quy luật phủ định của phủ định

“

- Chất của sự vật là

khách quan;

- Chất bao gồm nhiều

thuộc tính, khi thuộc tính cơ

bản thay đổi thì chất của sự

“

“LƯỢNG”: Mỗi phân tử

“nước” được cấu tạo từ

02 nguyên tử Hyđro và

01 nguyên tử Oxy.

“LƯỢNG”: Mỗi phân tử

“nước” được cấu tạo từ

02 nguyên tử Hyđro và

01 nguyên tử Oxy.

- Chất và lượng là hai mặt thống nhất của sự vật, không thể tách rời Không có chất thuần tuý và cũng không có lượng thuần tuý

- Sự thống nhất giữa chất và lượng thể hiện trong một giới hạn nhất định, gọi là Độ (Độ là khái niệm chỉ giới hạn mà trong đó sự thay đổi lượng của sự vật chưa làm thay đổi chất của nó )

- Sự vận động, thay đổi của sự vật bắt đầu từ những thay đổi về lượng Lượng biến đổi dần dần tới một mức độ nhất định dẫn tới sự thay đổi về chất Thời điểm có sự Ihay đổi chất của sự vật gọi

là Điểm nút ( Điểm nút là khái niệm chỉ điểm giới hạn, ở đó, sự thay đổi lượng của sự vật đã tạo ra

sự biến đổi chất của sự vật ).

- Sự thay đổi lượng của sự vật, trong những điều kiện xác định, đã dẫn đến sự ra đời chất mới Đây chính là Bước nhảy trong quá trình vận động và phát triển của sự vật (Bước nhảy là khái niệm chỉ một giai đoạn vận động và phát triển, ở đó, sự thay đổi về lượng đã làm thay đổi căn bản về chất )

- Chất mới ra đời tác động lại lượng mới, tạo điều kiện cho lượng mới phát triển ( về quy mô, kết cấu, trình độ và nhịp điệu của sự vận động và phát triển của sự vật )

HẠT NHÂN PROTON (+) & ĐIỆN TỬ ELECTRON (-) LỰC HÚT & LỰC ĐẨY GIỮA CÁC THIÊN THÊ LIÊN HỆ ÂM DƯƠNG

HẠT NHÂN PROTON (+) & ĐIỆN TỬ ELECTRON (-) LỰC HÚT & LỰC ĐẨY GIỮA CÁC THIÊN THÊ LIÊN HỆ ÂM DƯƠNG

- Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập có vai trò là nguồn gốc của quá trình vận động

và phát triển của sự vật.

Là nguồn gốc và động lực của

mọi quá trình vận động và phát triển

Động lực khác nhau giữa Nền kinh tế tiểu nông và nền kinh tế thị trường

Là nguồn gốc và động lực của

mọi quá trình vận động và phát triển

ĐẤU TRANH GIAI CẤP LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIÊN CỦA XÃ HỘI

Thất bại của Công xã Pari và thăng lợi của CM tháng X - 1917

- Trong hoạt động nhận thức và thực tiễn cần tôn trọng mâu thuẫn, phát hiện mâu thuẫn, phân tích đầy đủ các mặt đối lập về sự thống nhất, đấu tranh, chuyển hoá giữa chúng để có phương pháp giải quyết đúng đắn mâu thuẫn.

- Có quan điểm lịch sử cụ thể khi xem xét, phân tích, phân loại và xử lý mâu thuẫn (phân biệt vai trò, vị trí của các mâu thuẫn trong từng điều kiện, hoàn cảnh, đặc điểm của mâu thuẫn)

Phủ định là sự thay thế sự vật này bằng

sự vật khác, kết cấu vật chất này bằng kết cấu vật chất khác

Hai đặc trưng cơ bản của phủ định biện chứng:

-Tính khách quan: Phủ định biện chứng là sự phủ định tự thân của sự vật, thông qua giải quyết mâu thuẫn bên trong sự vật, chứ không phải do sự tác động từ bên ngoài

- Tính kế thừa: Phủ định biện chứng là phủ định có kế thừa nhân tố hợp lý ở vật cũ và bảo tồn nó trong giai đoạn mới của sự vật mới; không phải xóa

bỏ sạch trơn sự vật cũ.

“Phủ định của phủ định” là khái niệm khái quát chu

kỳ phát triển của sự vật, hiện tượng; sự phát triển cuả sự vật qua những lần phủ định biện chứng dường như trở lại sự vật xuất phát, ban đầu nhưng cao hơn

CÁI HẠT NẢY MẦM THÀNH CÁI CÂY

HÌNH THÁI HẠT BỊ VƯỢT QUA: BỊ PHỦ ĐỊNH

SỰ VẬT

BAN ĐẦU PHỦ ĐỊNHSỰ VẬT CỦA PHỦ ĐỊNHSV PHỦ ĐINH

Mỗi lần phủ định là một lần giải quyết mâu thuẫn,

là kết quả đấu tranh chuyển hoá giữa các mặt đối lập

trong bản thân sự vật

SỰ VẬT

BAN ĐẦU

SỰ VẬT PHỦ ĐỊNH

SV PHỦ ĐINH CỦA PHỦ ĐỊNH

Sau những lần phủ định tiếp theo, đến một lúc nào đó sẽ ra đời một

sự vật mới mang nhiều đặc trưng của sự vật xuất phát

Quy luật phủ định của phủ định là phổ biến trong tự nhiên, xã hội, tư duy

Quy luật phủ định của phủ định khái quát sự tiến lên của sự vận động; khuyng hướng vận động và phát triển của sự vật là không theo đường thẳng tắp, mà theo đường “xoáy ốc”, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, có cả

sự đi lên và sự đi xuống, trong đó đi lên là chủ yếu và cái mới chiếm

ưu thế.

- Trong nhận thức và hành động, cần chống khuynh hướng phủ định sạch trơn.

- Cần biết phát hiện, quý trọng và tin tưởng vào cái mới, cái mới là cái tất thắng Đồng thời biết sàng lọc, kế thừa những yếu tố còn hợp lý ở cái cũ trong quá trình phát triển của sự vật hiện tượng.

BÀI TẬP: Anh (Chị) hãy đọc câu chuyện sau:

HAI HẠT THÓC

Có hai hạt thóc được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều chắc mẩy và to khỏe Một hôm người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “ Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình fnats tan trong đất Tốt nhất hãy giữ lại tất cả những chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ”

Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó Còn hạt lúa thứ hai ngày đêm mong muốn ông chủ gieo mình xuống đất Nó thực sự sung sướng khi bắt đầu một cuộc đời mới

Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi

vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp được ích gì – nó chết dần chết mòn Trong khi đó, hạt giống thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu nặng hạt Nó mang cho đời những hạt lúa mới

NHẬN ĐỊNH ĐÚNG SAI

Hạt thóc thứ hai đã tiến hành phủ định biện chứng

Hạt thóc thứ nhất đã tiến hành phủ định siêu hình

Cả hai hạt thóc đều không tiến hành quá trình phủ định

Hạt thóc thứ nhất đã tiến hành phủ định biện chứng

Cả hai hạt thóc đều tiến hành phủ định siêu hình

1 Đánh dấu X vào nhận định đúng hoặc sai

2 Hãy chỉ rõ quá trình phủ định biện chứng của hai hạt thóc trên?

3 Câu chuyện cho thấy chúng ta phải luôn luôn thay đổi phương pháp học tập, đấy có phải là yêu cầu của phủ định biện chứng không? Tại sao?

4 Từ câu chuyện của hạt thóc, anh (chị) rút ra bài học gì trong cuộc sống hiện tại và quá trình công tác sau này?