TRI T H C Ế Ọ
NH NG QUY LU T C B N C A PHÉP BI N CH NG DUY V TỮ Ậ Ơ Ả Ủ Ệ Ứ Ậ
1 Quy lu t chuy n hóa t nh ng s thay đ i v l ậ ể ừ ữ ự ổ ề ượ ng thành và nh ng s thay đ i v ch t ữ ự ổ ề ấ
và ng ượ ạ c l i.
a
Khái ni m v l ệ ề ượ ng.
L ượ là ph m trù tri t h c dùng đ ch tính quy đ nh v n có c a s v t v m t s l ng ạ ế ọ ể ỉ ị ố ủ ự ậ ề ặ ố ượ ng, quy mô, trình đ , nh p đi u c a s v n đ ng và phát tri n cũng nh các thu c tính c a s v t ộ ị ệ ủ ự ậ ộ ể ư ộ ủ ự ậ
Lượng là cái khách quan, v n có c a s v t, quy đ nh s v t y là nó Lố ủ ự ậ ị ự ậ ấ ượng c a s v t khôngủ ự ậ
ph thu c vào ý chí, ý th c c a con ngụ ộ ứ ủ ười
Lượng c a s v t bi u th kích thủ ự ậ ể ị ước dài hay ng n, s lắ ố ượng nhi u hay ít, quy mô l n hay nh ,ề ớ ỏ trình đ cao hay th p, nh p đi u nhanh hay ch m,… bên c nh đó có nh ng lộ ấ ị ệ ậ ạ ữ ượng ch có th bi u thỉ ể ể ị
dướ ại d ng tr u từ ượng và khái quát, có nh ng lữ ượng bi u th y u t k t c u bên trong c a s v t (sể ị ế ố ế ấ ủ ự ậ ố
lượng nguyên t h p thành nguyên t hoá h c), có nh ng lử ợ ố ọ ữ ượng v ch ra y u t quy đ nh bên ngoài c aạ ế ố ị ủ
s v t (chi u dài, chi u r ng, chi u cao c a s v t).ự ậ ề ề ộ ề ủ ự ậ
S phân bi t ch t và lự ệ ấ ượng c a s v t ch mang tính tủ ự ậ ỉ ương đ i Đi u này ph thu c vào t ng m iố ề ụ ộ ừ ố quan h c th xác đ nh Có nh ng tính quy đ nh trong m i quan h này là ch t c a s v t, song trongệ ụ ể ị ữ ị ố ệ ấ ủ ự ậ
m i quan h khác l i bi u th lố ệ ạ ể ị ượng c a s v t và ngủ ự ậ ượ ạc l i Đi u này cũng có nghĩa là dù s lề ố ượ ng
c th quy đ nh thu n tuý v lụ ể ị ầ ề ượng, song s lố ượng y cũng có tính quy đ nh v ch t c a s v t.ấ ị ề ấ ủ ự ậ
b
M i quan h gi a s thay đ i v l ố ệ ữ ự ổ ề ượ ng và s thay đ i v ch t ự ổ ề ấ
B t kỳ s v t hi n tấ ự ậ ệ ượng nào cũng là s th ng nh t gi a m t ch t và m t lự ố ấ ữ ặ ấ ặ ượng Chúng tác đ ngộ qua l i l n nhau Trong s v t, quy đ nh v lạ ẫ ự ậ ị ề ượng không bao gi t n t i n u không có tính quy đ nh vờ ồ ạ ế ị ề
ch t và ngấ ượ ạc l i
S v t, hi n tự ậ ệ ượng bao gi cũng là th th ng nh t c a 2 m t đ i l p v lờ ể ố ấ ủ ặ ố ậ ề ượng và ch t Lấ ượng nào
ch t y, ch t nào lấ ấ ấ ượng y không có ch t, lấ ấ ượng t n t i tách r i nhau.ồ ạ ờ
S th ng nh t gi a L-C, đự ố ấ ữ ược th hi n trong gi i h n nh t đ nh g i là “đ ” V y “đ là gi i h nể ệ ớ ạ ấ ị ọ ộ ậ ộ ớ ạ trong đó s th ng nh t gi a lự ố ấ ữ ượng và ch t” hay “đ ” là gi i h n mà đó s bi n đ i v lấ ộ ớ ạ ở ự ế ổ ề ượng nh ngư không bi n đ i v ch t s v t, nó còn là nó, nó ch a là cái gì.ế ổ ề ấ ự ậ ư
S v t bi n đ i khi ch t lự ậ ế ổ ấ ượng bi n đ i nh ng ch t là m t tế ổ ư ấ ặ ương đ i n đ nh, lố ổ ị ượng là m t bi nặ ế
đ ng h n Lộ ơ ượng bi n đ i trong gi i h n “đ ” thì s v t ch a bi n đ i nh ng, lế ổ ớ ạ ộ ự ậ ư ế ổ ư ượng bi n đ i “vế ổ ượ t
đ ” thì nh t đ nh gây nên s bi n đ i v ch t ch t bi n đ i thì s v t bi n đ i ch t bi n đ i g i làộ ấ ị ự ế ổ ề ấ ấ ế ổ ự ậ ế ổ ấ ế ổ ọ
“nh y v t” nh y v t là bả ọ ả ọ ước ngo t c a s thay đ i v lặ ủ ự ổ ề ượng đ a d n s thay đ i v ch t s v t cũư ế ự ổ ề ấ ự ậ
m t đi s v t m i ra đ i nh y v t x y ra t i “đi m nút” Đi m nút là t t đ nh c a gi i h n, t i đóấ ự ậ ớ ờ ả ọ ả ạ ể ể ộ ỉ ủ ớ ạ ạ
di n ra s nh y v t.ễ ự ả ọ
Lượng bi n thành ch t ph i có đi u ki n, không ph i c tăng, gi m đ n thu n v lế ấ ả ề ệ ả ứ ả ơ ầ ề ượng trong b tấ
kỳ đi u ki n nào cũng đ a đ n s thay đ i v chât Nề ệ ư ế ự ổ ề ướ ộc s 1000C b c thành h i nố ơ ước, ch x y raỉ ả trong áp xu t bình thấ ường
Ch t m i ra đ i, đò h i lấ ớ ờ ỏ ượng m i, tớ ương ng v i nó, chính đây là chi u ngứ ớ ề ượ ạc l i quy đ nh sị ự
bi n đ i v lế ổ ề ượng s quy đ nh này th hi n ch : làm cho quy mô, t c đ , nh p đi u, gi i h n v nự ị ể ệ ở ỗ ố ộ ị ệ ớ ạ ậ
đ ng, phát tri n c a lộ ể ủ ượng thay đ i.ổ
QL này có tính ph bi n đổ ế ược th hi n trong m i lĩnh v c c a th gi i: c t nhiên, xã h i và tể ệ ọ ự ủ ế ớ ả ự ộ ư duy
Trong xã h i, l c lộ ự ượng s n xu t phát tri n vả ấ ể ượt “đ ”, đ a đ n s thay quan h s n xu t, xã h iộ ư ế ự ệ ả ấ ộ
cũ m t đi, xã h i m i ra đ i ấ ộ ớ ờ
Tóm l i: QL “t nh ng s thay đ i d n v lạ ừ ữ ự ổ ầ ề ượng d n đ n s thay đ i v ch t và ngẫ ế ự ổ ề ấ ượ ạc l i” là thể
hi n quan h bi n ch ng gi a 2 m t lệ ệ ệ ứ ữ ặ ượng và ch t trong s v t ch t là m t tấ ự ậ ấ ặ ương đ i n đ nh, lố ổ ị ượ ng
là m t thặ ường xuyên bi n đ i lế ổ ượng bi n đ i mâu thu n v i khuôn kh c a ch t cũ, ch t m i ra đ i,ế ổ ẫ ớ ổ ủ ấ ấ ớ ờ
ch t cũ m t đi…c th , quá trình tác đ ng bi n ch ng gi a 2 m t lấ ấ ứ ế ộ ệ ứ ữ ặ ượng và ch t, t o nên cách th cấ ạ ứ
v n đ ng phát tri n c a s v t th hi n s th ng nh t gi a tính liên t c và tính đ t đo n trong s v nậ ộ ể ủ ự ậ ể ệ ự ố ấ ữ ụ ứ ạ ự ậ
đ ng phát tri n c a s v t.ộ ể ủ ự ậ
Trang 2Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ
T vi c nghiên c u quy lu t chuy n hoáừ ệ ứ ậ ể t nh ng thay đ i v lừ ữ ổ ề ượng thành nh ng thay đ i v ch tữ ổ ề ấ
và ngượ ạc l i có th rút ra các k t lu n có ý nghĩa phể ế ậ ương pháp lu n sau đây:ậ
S v n đ ng và phát tri n c a s v t bao gi cũng di n ra b ng cách tích lu d n d n v lự ậ ộ ể ủ ự ậ ờ ễ ằ ỹ ầ ầ ề ượ ng
đ n m t gi i h n nh t đ nh th c hi n bế ộ ớ ạ ấ ị ự ệ ước nh y đ chuy n v ch t Do đó trong ho t đ ng nh nả ể ể ề ấ ạ ộ ậ
th c và ho t đ ng th c ti n chúng ta ph i bi t t ng bứ ạ ộ ự ễ ả ế ừ ước tích lu v lỹ ề ượng đ làm bi n đ i v ch tể ế ổ ề ấ theo quy lu t ậ
V nh n th c cũng nh ho t đ ng th c ti n ph i kh c ph c c hai khuynh hề ậ ứ ư ạ ộ ự ễ ả ắ ụ ả ướng t khuynh vàả
h u khuynh.ữ
T khuynh là t tả ư ưởng nôn nóng, v i vàng, thộ ường không chú ý tích lũy v lề ượng trong ho tạ
đ ng th c ti m ch quan duy ý chí cho r ng phát tri n ch g m nh ng bộ ự ễ ủ ằ ể ỉ ồ ữ ước nh y liên t c, ph nh nả ụ ủ ậ
s c n thi t ph i tích lũy v lự ầ ế ả ề ượng
Còn h u khuynh là t tữ ư ưởng ng i khó, ng i kh , s m t không dám th c hi n nh ng bạ ạ ổ ợ ệ ự ệ ữ ướ c
nh y, k c khi có đ y đ đi u ki n h cho phát tri n ch là s bi n đ i đ n thu n v lả ể ả ầ ủ ề ệ ọ ể ỉ ự ế ổ ơ ầ ề ượng trong
ho t đ ng th c ti n, nh ng ngạ ộ ự ễ ữ ườ ữi h u khuynh thường b o th , trì tr , dung hòa, th a hi p…ả ủ ệ ỏ ệ
Th c hi n nh ng bự ệ ữ ước nh y, trong lĩnh v c đ i s ng xã h i ph i chú ý c đi u ki n kháchả ự ờ ố ộ ả ả ề ệ quan và nhân t ch quan, xác đ nh rõ quy mô, nh p đi u c a b c nh y m t cách khoa h c, ch ng máyố ủ ị ị ệ ủ ứ ả ộ ọ ố móc giáo đi u ề
2 Quy lu t th ng nh t đ u tranh c a các m t đ i l p ậ ố ấ ấ ủ ặ ố ậ
a.
Khái ni m các m t đ i l p, mâu thu n, s th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p ệ ặ ố ậ ẫ ự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ
T t c các s v t, hi n tấ ả ự ậ ệ ượng trên th gi i đ u ch a đ ng nh ng m t trái ngế ớ ề ứ ự ữ ặ ược nhau.Trong nguyên t có đi n t và h t nhân; trong sinh v tử ệ ử ạ ậ có đ ng hoá và d hoá; trong kinh t th trồ ị ế ị ường có cung
và c u, hàng và ti n vv.Nh ng m t trái ngầ ề ữ ặ ược nhau đó trong phép bi n ch ng duy v t g i là m t đ iệ ứ ậ ọ ặ ố
l p(ậ đl).
M t đ i l p ặ ố ậ là nh ng m t có nh ng đ c đi m, nh ng thu c tính, nh ng tính quy đ nh có khuynhữ ặ ữ ặ ể ữ ộ ữ ị
hướng bi n đ i trái ngế ổ ược nhau t n t i m t cách khách quan trong t nhiên, xã h i và t duy S t nồ ạ ộ ự ộ ư ự ồ
t i các m t đl là khách quan và là ph bi n trong t t c các sinh v t.ạ ặ ổ ế ấ ả ậ
Các m t đl n m trong s liên h , tác đ ng qua l i l n nhau t o thành mâu thu n bi n ch ng Mâuặ ằ ự ệ ộ ạ ẫ ạ ẫ ệ ứ thu n bi n ch ng t n t i m t cách khách quan và ph bi n trong t nhiên, xã h i và t duy Mâu thu nẫ ệ ứ ồ ạ ộ ổ ế ự ộ ư ẫ
bi n ch ng trong t duy là ph n ánh mâu thu n trong hi n th c và là ngu n g c phát tri n c a nh nệ ứ ư ả ẫ ệ ự ồ ố ể ủ ậ
th c Mâu thu n bi n ch ng không ph i là ng u nhiên, ch quan, cũng không ph i là mâu thu n trongứ ẫ ệ ứ ả ẫ ủ ả ẫ logic hình th c Mâu thu n trong logic hình th c là sai l m trong t duy.ứ ẫ ứ ầ ư
Hai m t đl t o thành mâu thu n bi n ch ng t n t i trong s th ng nh t v i nhau ặ ạ ẫ ệ ứ ồ ạ ự ố ấ ớ S th ng nh t ự ố ấ
c a các m t ủ ặ đl là s nự ương t a l n nhau, t n t i không tách r i nhau gi a các m t đl, s t n t i c aự ẫ ồ ạ ờ ữ ặ ự ồ ạ ủ
m t này ph i l y s t n t i c a m t kia làm ti n đ ặ ả ấ ự ồ ạ ủ ặ ề ề
Các m t đl không ch th ng nh t, mà còn luôn đ u tranh v i nhau ặ ỉ ố ấ ấ ớ Đ u tranh c a các m t đl ấ ủ ặ là sự tác đ ng qua l i theo xu hộ ạ ướng bài tr và ph đ nh l n nhau gi a các m t đó Hình th c đ u tranh c aừ ủ ị ẫ ữ ặ ứ ấ ủ các m t đl h t s c phong phú, đa d ng, tuỳ thu c vào tính ch t, vào m i liên h qua l i gi a các m t đlặ ế ứ ạ ộ ấ ố ệ ạ ữ ặ
và tuỳ đi u ki n c th di n ra cu c đ u tranh gi a chúng.ề ệ ụ ể ễ ộ ấ ữ
b.
Mâu thu n là ngu n g c c a s v n đ ng và phát tri n c a s v t hi n t ẫ ồ ố ủ ự ậ ộ ể ủ ự ậ ệ ượ ng.
S th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p là 2 xu hự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ướng tác đ ng khác nhau c a các m t đ iộ ủ ặ ố
l p t o thành mâu thu n Nh v y, mâu thu n bi n ch ng cũng bao hàm c s th ng nh t l n đ uậ ạ ẫ ư ậ ẫ ệ ứ ả ự ố ấ ẫ ấ tranh c a các m t đ i l p S th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p không tách r i nhau, trongủ ặ ố ậ ự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ờ quá trình v n đ ng, phát tri n c a s v t, s th ng nh t g n li n v i s đ ng im, v i s n đ nh t mậ ộ ể ủ ự ậ ự ố ấ ắ ề ớ ự ứ ớ ự ổ ị ạ
th i c a s v t S đ u tranh g n li n v i tính tuy t đ i c a s v n đ ng và phát tri n Đi u đó cóờ ủ ự ậ ự ấ ắ ề ớ ệ ố ủ ự ậ ộ ể ề nghĩa là: s th ng nh t c a các m t đ i l p là tự ố ấ ủ ặ ố ậ ương đ i, t m th i ; s đ u tranh c a các m t đ i l pố ạ ờ ự ấ ủ ặ ố ậ
là tuy t đ i V.I.Lênin vi t: “S th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p là có đi u ki n, t m th i,ệ ố ế ự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ề ệ ạ ờ
Trang 3thoáng qua, tương đ i S đ u tranh c a các m t đ i l p bài tr l n nhau là tuy t đ i, cũng nh số ự ấ ủ ặ ố ậ ừ ẫ ệ ố ư ự phát tri n, s v n đ ng là tuy t đ i”.ể ự ậ ộ ệ ố
Trong s tác đ ng qua l i c a các m t đl thì đ u tranh c a các m t đl quy đ nh m t cáchự ộ ạ ủ ặ ấ ủ ặ ị ộ t t y u sấ ế ự thay đ i c a các m t đang tác đ ng và làm cho mâu thu n phát tri n Lúc đ u mâu thu n m i xu t hi nổ ủ ặ ộ ẫ ể ầ ẫ ớ ấ ệ mâu thu n ch là s khác nhau căn b n, nh ng theo khuynh hẫ ỉ ự ả ư ướng trái ngược nhau S khác nhau đóự càng ngày càng phát tri n đi đ n đ i l p Khi hai m t đl xung đ t gay g t đã đ đi u ki n, chúng sể ế ố ậ ặ ộ ắ ủ ề ệ ẽ chuy n hoá l n nhau, mâu thu n đễ ẫ ẫ ược gi i quy t Nh đó th th ng nh t cũ đả ế ờ ể ố ấ ược thay th b ng thế ằ ể
th ng nh t m i; s v t cũ m t đi s v t m i ra đ i thay th V.I Lênin vi t: “ S phát tri n là m tố ấ ớ ự ậ ấ ự ậ ớ ờ ế ế ự ể ộ
cu c “đ u tranh” gi a các m t đ i l p” Tuy nhiên, không có th ng nh t c a các m t đ i l p thì cũngộ ấ ữ ặ ố ậ ố ấ ủ ặ ố ậ không có đ u tranh gi a chúng Th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p là không th tách r i nhauấ ữ ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ể ờ trong mâu thu n bi n ch ng S v n đ ng và phát tri n bao gi cũng là s th ng nh t gi a tính n đ nhẫ ệ ứ ự ậ ộ ể ờ ự ố ấ ữ ổ ị
và tính thay đ i S th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p quy đ nh tính n đ nh và tính thay đ iổ ự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ị ổ ị ổ
c a s v t Do đó mâu thu n chính là ngu n g c c a s v n đ ng và s phát tri n.ủ ự ậ ẫ ồ ố ủ ự ậ ộ ự ể
c.
Phân lo i mâu thu n ạ ẫ
Mâu thu n t n t i trong t t c các s v t, hi n tẫ ồ ạ ấ ả ự ậ ệ ượng, cũng nh trong t t c các giai đo n phátư ấ ả ạ tri n c a chúng Mâu thu n h t s c phong phú, đa d ng Tính phong phú đa d ng để ủ ẫ ế ứ ạ ạ ược quy đ nh m tị ộ cách khách quan b i đ c đi m c a các m t đ i l p, b i đi u ki n tác đ ng qua l i c a chúng, b i trìnhở ặ ể ủ ặ ố ậ ở ề ệ ộ ạ ủ ở
đ t ch c c aộ ổ ứ ủ h th ng (s v t) mà trong đó mâu thu n t n t i.ệ ố ự ậ ẫ ồ ạ
Căn c vào quan h đ i v i s v t đ ứ ệ ố ớ ự ậ ượ c xem xét , ng ườ i ta phân bi t thành mâu thu n bên trong và ệ ẫ mâu thu n bên ngoài ẫ
Mâu thu n bên trong ẫ là s tác đ ng qua l i gi a các m t, các khuynh hự ộ ạ ữ ặ ướng đ i l p c a cùng m tố ậ ủ ộ
s v t ự ậ Mâu thu n bên ngoài ẫ đ i v i m t s v t nh t đ nh là mâu thu n di n ra trong m i quan h số ớ ộ ự ậ ấ ị ẫ ễ ố ệ ự
v t đó v i các s v t khác ậ ớ ự ậ
Mâu thu n bên trong có vai trò quy t đ nh tr c ti p đ i v i quá trình v n đ ng và phát tri n c a sẫ ế ị ự ế ố ớ ậ ộ ể ủ ự
v t Còn mâu thu n bên ngoài có nh hậ ẫ ả ưởng đ n s phát tri n c a s v t Tuy nhiên mâu thu n bênế ự ể ủ ự ậ ẫ trong và mâu thu n bên ngoài không ng ng có tác đ ng qua l i l n nhau Vi c gi i quy t mâu thu nẫ ừ ộ ạ ẫ ệ ả ế ẫ bên trong không th tách r i vi c gi i quy t mâu thu n bên ngoài; vi c gi i quy t mâu thu n bên ngoàiể ờ ệ ả ế ẫ ệ ả ế ẫ
là đi u ki n đ gi i quy t mâu thu n bên trongề ệ ể ả ế ẫ
Căn c vào ý nghĩa đ i v i s t n t i và phát tri n c a toàn b s v t, mâu thu n đ ứ ố ớ ự ồ ạ ể ủ ộ ự ậ ẫ ượ c chia thành mâu thu n c b n và mâu thu n không c b n: ẫ ơ ả ẫ ơ ả
Mâu thu n c b n ẫ ơ ả là mâu thu n quy đ nh b n ch t c a s v t, quy đ nh s phát tri nẫ ị ả ấ ủ ự ậ ị ự ể t t c cácở ấ ả giai đo n c a s v t, nó t n t i trong su t quá trình t n t i các s v t Mâu thu n c b n đạ ủ ự ậ ồ ạ ố ồ ạ ự ậ ẫ ơ ả ược gi iả quy t thì s v t s thay đ i c b n v ch t.ế ự ậ ẽ ổ ơ ả ề ấ
Mâu thu n không c b n ẫ ơ ả là mâu thu n ch đ c tr ng cho m t phẫ ỉ ặ ư ộ ương di n nào đó c a s v t, nóệ ủ ự ậ không quy đ nh b n ch t c a s v t Mâu thu n đó n y sinh hay đị ả ấ ủ ự ậ ẫ ả ược gi i quy t không làm cho s v tả ế ự ậ thay đ i căn b n v ch t ổ ả ề ấ
Căn c vào vai trò c a mâu thu n đ i v i s t n t i và phát tri n c a s v t trong m t giai đo n ứ ủ ẫ ố ớ ự ồ ạ ể ủ ự ậ ộ ạ
nh t đ nh, các mâu thu n đ ấ ị ẫ ượ c chia thành mâu thu n ch y u và mâu thu n th y u ẫ ủ ế ẫ ứ ế
Mâu thu n ch y u ẫ ủ ế là mâu thu n n i lên hàng đ u c a m t giai đo n phát tri n nh t đ nh c a sẫ ổ ầ ủ ộ ạ ể ấ ị ủ ự
v t và chi ph i các mâu thu n khác trong giai đo n đó Gi i quy t đậ ố ẫ ạ ả ế ược mâu thu n ch y u trong t ngẫ ủ ế ừ giai đo n là đi u ki n cho s v t chuy n sang giai đo n phát tri n m i.ạ ề ệ ự ậ ể ạ ể ớ
Mâu thu n c b n và mâu thu n ch y u có quan h ch t ch v i nhau Mâu thu n ch y u có thẫ ơ ả ẫ ủ ế ệ ặ ẽ ớ ẫ ủ ế ể
là m t hình th c bi n hi n n i b t c a mâu thu n c b n hay là k t qu v n đ ng t ng h p c a cácộ ứ ể ệ ổ ậ ủ ẫ ơ ả ế ả ậ ộ ổ ợ ủ mâu thu n c b n m t giai đo n nh t đ nh Vi c gi i quy t mâu thu n ch y u t o đi u ki n gi iẫ ơ ả ở ộ ạ ấ ị ệ ả ế ẫ ủ ế ạ ề ệ ả quy t t ng bế ừ ước mâu thu n c b n.ẫ ơ ả
Mâu thu n th y u ẫ ứ ế là nh ng mâu thu n ra đ i và t n t i trong m t giai đo n phát tri n nào đó c aữ ẫ ờ ồ ạ ộ ạ ể ủ
s v t nh ng nó không đóng vai trò chi ph i mà b mâu thu n ch y u chi ph i Gi i quy t mâu thu nự ậ ư ố ị ẫ ủ ế ố ả ế ẫ
th y u là góp ph n vào vi c t ng bứ ế ầ ệ ừ ước gi i quy t mâu thu n ch y u.ả ế ẫ ủ ế
Căn c vào tính ch t c a các quan h l i ích, ng ứ ấ ủ ệ ợ ườ i ta chia mâu thu n trong xã h i thành mâu ẫ ộ thu n đ i kháng và mâu thu n không đ i kháng ẫ ố ẫ ố
Trang 4Mâu thu n đ i kháng ẫ ố là mâu thu n gi a nh ng giai c p nh ng t p đoàn ngẫ ữ ữ ấ ữ ậ ười, có l i ích c b nợ ơ ả
đ i l p nhau Thí d : Mâu thu n gi a nông dân v i đ a ch , gi a vô s n v i t s n, gi a dân t c bố ậ ụ ẫ ữ ớ ị ủ ữ ả ớ ư ả ữ ộ ị xâm lược v i b n đi xâm lớ ọ ược
Mâu thu n không đ i kháng ẫ ố là mâu thu n gi a nh ng l c lẫ ữ ữ ự ượng xã h i có l i ích c b n th ng nh tộ ợ ơ ả ố ấ
v i nhau, ch đ i l p v nh ng l i ích không c b n, c c b , t m th i Ch ng h n mâu thu n gi a laoớ ỉ ố ậ ề ữ ợ ơ ả ụ ộ ạ ờ ẳ ạ ẫ ữ
đ ng trí óc v i lao đ ng chân tay, gi a thành th v i nông thôn, vvộ ớ ộ ữ ị ớ
T s phân tích trên có th rút ra th c ch t quy lu t th ng nh t và đ u tranh c a các m t đl nhừ ự ể ự ấ ậ ố ấ ấ ủ ặ ư sau:
M i s v t, hi n tọ ự ậ ệ ượng đ u ch a đ ng nh ng m t, nh ng khuynh hề ứ ự ữ ặ ữ ướng đ i l p t o thành nh ngố ậ ạ ữ mâu thu n trong b n thân nó; s th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p là ngu n g c c a s v nẫ ả ự ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ồ ố ủ ự ậ
đ ng và phát tri n, làm cho cái cũ m t đi cái m i ra đ i thay th ộ ể ấ ớ ờ ế
d
Ý nghĩa ph ươ ng pháp lu n ậ
Vi c nghiên c u quy lu t th ng nh t và đ u tranh c a các m t đ i l p có ý nghĩa phệ ứ ậ ố ấ ấ ủ ặ ố ậ ương pháp lu nậ quan tr ng trong nh n th c và ho t đ ng th c ti n.ọ ậ ứ ạ ộ ự ễ
Đ nh n th c đúng b n ch t s v t và tìm ra phể ậ ứ ả ấ ự ậ ương hướng và gi i pháp đúng cho ho t đ ng th cả ạ ộ ự
ti n ph i đi sâu nghiên c u phát hi n ra mâu thu n c a s v t Mu n phát hi n ra mâu thu n ph i tìmễ ả ứ ệ ẫ ủ ự ậ ố ệ ẫ ả
ra trong th th ng nh t nh ng m t, nh ng khuynh hể ố ấ ữ ặ ữ ướng trái ngược nhau, t c tìm ra nh ng m t đ iứ ữ ặ ố
l p và tìm ra nh ng m i liên h , tác đ ng qua l i l n nhau gi a các m t đ i l p đó ậ ữ ố ệ ộ ạ ẫ ữ ặ ố ậ
Khi phân tích mâu thu n, ph i xem xét quá trình phát sinh, phát tri n c a t ng mâu thu n, xem xétẫ ả ể ủ ừ ẫ vai trò, v trí và m i quan h l n nhau c a các mâu thu n; ph i xem xét quá trình phát sinh, phát tri n vàị ố ệ ẫ ủ ẫ ả ể
v trí c a t ng m t đ i l p, m i quan h tác đ ng qua l i gi a chúng, đi u ki n chuy n hoá l n nhauị ủ ừ ặ ố ậ ố ệ ộ ạ ữ ề ệ ể ẫ
gi a chúng Ch có nh th m i có thữ ỉ ư ế ớ ể hi u đúng mâu thu n c a s v t, hi u đúng xu hể ẫ ủ ự ậ ể ướng v nậ
đ ng, phát tri n và đi u ki n đ gi i quy t mâu thu n.ộ ể ề ệ ể ả ế ẫ
Đ thúc đ y s v t phát tri n ph i tìm m i cách đ gi i quy t mâu thu n, không để ẩ ự ậ ể ả ọ ể ả ế ẫ ược đi u hoàề mâu thu n Vi c đ u tranh gi i quy t mâu thu n ph i phù h p v i trình đ phát tri n c a mâu thu n.ẫ ệ ấ ả ế ẫ ả ợ ớ ộ ể ủ ẫ
Ph i tìm ra phả ương th c, phứ ương ti n và l c lệ ự ượng đ gi i quy t mâu thu n Mâu thu n ch để ả ế ẫ ẫ ỉ ược gi iả quy t khi đi u ki n đã chín mu i M t m t ph i ch ng thái đ ch quan, nóng v i; m t khác ph i tíchế ề ệ ồ ộ ặ ả ố ộ ủ ộ ặ ả
c c thúc đ y các đi u ki n khách quan đ làm cho các đi u ki n gi i quy t mâu thu n đi đ n chínự ẩ ề ệ ể ề ệ ả ế ẫ ế
mu i Mâu thu n khác nhau ph i có phồ ẫ ả ương pháp gi i quy t khác nhau Ph i tìm ra các hình th c gi iả ế ả ứ ả quy t mâu thu n m t cách linh ho t, v a phù h p v i t ng lo i mâu thu n, v a phù h p v i đi u ki nế ẫ ộ ạ ừ ợ ớ ừ ạ ẫ ừ ợ ớ ề ệ
c th ụ ể