443.2 Sự phân bố theo không gian của tần suất và cường độ mưa trung bình từng giờ khu vực nghiên cứu.. 51 3.4 Biến trình ngày đêm của tần suất mưa và cường độ mưa trung bình từng giờ khu
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
-o0o -
TRẦN THỊ KIM DUNG
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM MƯA ĐI KÈM KHÔNG KHÍ LẠNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆT NAM BẰNG DỮ LIỆU VỆ
TINH GSMaP
Hà Nội – 2016
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
-o0o -
TRẦN THỊ KIM DUNG
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM MƯA ĐI KÈM KHÔNG KHÍ LẠNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆT NAM BẰNG DỮ LIỆU VỆ
TINH GSMaP
Chuyên ngành: Khí tượng học
Mã ngành: D440221
Người hướng dẫn : TS PHẠM THỊ THANH NGÀ
Hà Nội - 2016
Trang 31
LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan đồ án tốt nghiệp là thành quả từ sự nghiên cứu hoàn toàn thực tế trên cơ sở các số liệu thực tế và được thực hiện theo hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn Đồ án được thực hiện hoàn toàn mới, là thành quả của riêng em, không sao chép theo bất cứ đồ án nào tương tự Mọi sự tham khảo sử dụng trong đồ án đều được trích dẫn các nguồn tài liệu trong báo cáo và danh mục tham khảo Mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế của Nhà trường, em hoàn toàn chịu trách nhiệm
Hà N ội, ngày 06 tháng 6 năm 2016
Sinh viên
Trần Thị Kim Dung
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến TS Phạm Thị Thanh Ngà công tác tại Trung tâm Vệ tinh Quốc gia, cô đã trực tiếp chỉ bảo tận tình, định hướng chủ đề và cách tiếp cận nghiên cứu, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình làm đồ án Em rất cảm ơn cô về những kiến thức quý báu, những lời khuyên và những lời góp ý chân thành để giúp em có thể hoàn thành tốt đồ án này
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô tại Khoa Khí tượng Thuỷ văn, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã nhiệt tình giảng dạy và truyền đạt cho
em những kiến thức chuyên ngành trong quá trình học tập trên giảng đường những năm học qua
Cuối cùng, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, người thân và bạn
bè đã luôn giúp đỡ, động viên và tạo điều kiện tốt nhất cho em trong suốt quá trình học tập cũng như trong cuộc sống
Dù em đã cố gắng rất nhiều nhưng trong đồ án không thể tránh được những thiếu sót, mong thầy cô và các bạn có những ý kiến đóng góp để đồ án trở nên hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà N ội, ngày 06 tháng 6 năm 2016
Sinh viên
Trần Thị Kim Dung
Trang 53
MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC HÌNH VẼ
DANH MỤC BẢNG
MỞ ĐẦU 6
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 10
1.1 Đặc điểm chung của không khí lạnh ảnh hưởng đến Việt Nam 10
1.2 Một số công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về đặc điểm biến trình ngày đêm của mưa 14
1.2.1 Tình hình nghiên c ứu ở nước ngoài 14
1.2.2 Tình hình nghiên c ứu ở trong nước 16
1.3 Quan trắc mưa bằng công nghệ viễn thám 21
1.3.1 Đo mưa bằng hệ thống radar thời tiết 21
1.3.2 Đo mưa bằng vệ tinh 24
1.4 Tổng quan về khu vực nghiên cứu 26
1.4.1 Đặc điểm địa lí tự nhiên và khí hậu khu vực Đông Bắc Bộ 28
1.4.2 Đặc điểm địa lí tự nhiên và khí hậu khu vực Tây Bắc Bộ 30
1.4.3 Đặc điểm địa lí tự nhiên và khí hậu khu vực Bắc Trung Bộ……… … 32
CHƯƠNG 2 SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34
2.1 Số liệu 34
2.1.1 Ngu ồn số liệu GSMaP (Global Satellite Mapping of Precipitation) 34
2.1.2 X ử lí số liệu GSMaP 37
2.2 Phương pháp nghiên cứu 39
2.2.1 Ph ương pháp thống kê 40
2.2.2 Ph ương pháp viễn thám 41
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH 44
Trang 63.1 Phân bố các đợt mưa lớn diện rộng xảy ra từ năm 2000-2014 44
3.2 Sự phân bố theo không gian của tần suất và cường độ mưa trung bình từng giờ khu vực nghiên cứu 46
3.2.1 S ự phân bố theo không gian của PF……… ……… 46
3.2.2 S ự phân bố theo không gian của PI……….48
3.3 Biến trình ngày đêm của tần suất mưa và cường độ mưa trung bình từng giờ khu vực Đông Bắc Bộ 50
3.3.1 Bi ến trình ngày đêm của PF khu vực ĐBB 50
3.3.2 Bi ến trình ngày đêm của PI khu vực ĐBB 51
3.4 Biến trình ngày đêm của tần suất mưa và cường độ mưa trung bình từng giờ khu vực Tây Bắc Bộ 52
3.4.1 Bi ến trình ngày đêm của PF khu vực TBB 52
3.4.2 Bi ến trình ngày đêm của PI khu vực TBB 53
3.5 Biến trình ngày đêm của tần suất mưa và cường độ mưa trung bình từng giờ khu vực Bắc Trung Bộ 54
3.5.1 Bi ến trình ngày đêm của PF khu vực BTB 54
3.5.2 Bi ến trình ngày đêm của PI khu vực BTB 55
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO 62
PHỤ LỤC 65
Trang 75
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
ARMTS Automatic Rainfall and Meteorological Telemetry System: Hệ
thống đo mưa và khí tượng tự động từ xa
ATNĐ Áp thấp nhiệt đới
BLV Bạch Long Vĩ
BTB Bắc Trung Bộ
ĐBB Đông Bắc Bộ
ĐPG Độ phân giải
GEO Geostationary Earth Orbiting : Vệ tinh địa tĩnh
GMĐB Gió mùa đông bắc
GSMaP Global Satellite Mapping of Precipitation: Bản đồ mưa vệ tinh
toàn cầu HTTT Hình thế thời tiết
ITCZ Dải hội tụ nhiệt đới
KKL Không khí lạnh
KKK Khối không khí
KTTV TW Khí tượng thủy văn Trung ương
KKLTC Khối không khí lạnh tăng cường
LEO Low Earth Orbit: Vệ tĩnh quỹ đạo cực
LST Local Solar Time: Giờ địa phương
MST Rãnh gió mùa
PERSIANN
Precipitation Estimation from Remotely Sensed Information using Artificial Neural Network: Thuật toán ước tính lượng mưa từ dữ liệu viễn thám sử dụng phương pháp mạng thần kinh nhân tạo
PI Precipitation Intensity: Cường độ mưa
PF Precipitation Frequency: Tần suất mưa
XTNĐ Xoáy thuận nhiệt đới
Trang 8DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Nguyên lý c ơ bản ước tính lượng mưa từ radar thời tiết 22
Hình 1.2 V ệ tinh địa tĩnh và vệ tinh quỹ đạo cực 24
Hình 1.3 B ản đồ phân chia ranh giới ba khu vực nghiên cứu 27
Hình 1.4 M ột số dãy núi điển hình ở khu vực Đông Bắc Bộ, Tây Bắc Bộ và Bắc Trung B ộ 29
Hình 2.1 Trang ch ủ sản phẩm mưa vệ tinh toàn cầu GSMaP và hình ảnh khu vực Vi ệt Nam được hiển thị tương ứng 34
Hình 2.2 S ản phẩm ảnh GSMaP với độ phân giải 0.1x0.1 độ kinh/vĩ độ 35
Hình 2.3 S ản phẩm ảnh GSMaP với độ phân giải 0.25x0.25 độ kinh/vĩ độ 36
Hình 2.4 S ơ đồ phân tích xử lý số liệu GSMaP 39
Hình 2.5 S ơ đồ tiếp cận đề tài nghiên cứu 39
Hình 2.6 S ơ đồ mô tả quá trình lấy dữ liệu mưa GSMaP theo vùng 42
Hình 2.7 Ảnh mưa vệ tinh GSMaP lúc 00Z ngày 23/10/2001 sau khi được xử lý 42
Hình 3.1 Phân b ố các đợt mưa lớn diện rộng do tác động đi kèm của KKL theo t ừng tháng từ năm 2000-2014 45
Hình 3.2 S ự phân bố theo không gian của tần suất mưa trung bình từng giờ 47
Hình 3.3 S ự phân bố theo không gian của cường độ mưa trung bình từng giờ 49
Hình 3.4 Bi ến trình ngày đêm của tần suất mưa khu vực Đông Bắc Bộ 50
Hình 3.5 Bi ến trình ngày đêm của cường độ mưa trung bình khu vực Đông Bắc Bộ 51
Hình 3.6 Bi ến trình ngày đêm của tần suất mưa trung bình khu vực Tây Bắc Bộ 52
Hình 3.7 Bi ến trình ngày đêm của cường độ mưa trung bình khu vực Tây Bắc Bộ 53
Hình 3.8 Bi ến trình ngày đêm của tần suất mưa trung bình khu vực Bắc Trung Bộ 54
Hình 3.9 Bi ến trình ngày đêm của cường độ mưa trung bình khu vực Bắc Trung Bộ 56
Hình 3.10 Bi ến trình ngày đêm của tần suất mưa ở ba khu vực Đông Bắc Bộ, Tây
Trang 97
Hình 3.11 T ần suất và cường độ mưa front Mei-yu khu vực Đài Loan………….…57
Hình 3.12 Bi ến trình ngày đêm của cường độ mưa trung bình ở ba khu vực ĐBB,
TBB và BTB………58
DANH MỤC BẢNG
B ảng 1.1 Tần số KKL trung bình xâm nhập xuống miền Bắc Việt Nam từ năm
B ảng 1.2 Danh sách các tỉnh phân theo khu vực nghiên cứu ……… …… 27
B ảng 2.1.Thống kê lượng mưa lúc 00Z ngày 23/10/2000ở một số tỉnh……… 43
B ảng 3.1 Phân bố theo thời gian các đợt mưa lớn và mưa lớn đi kèm KKL xảy ra từ