Bài 23. Viếng lăng Bác

Hàng tre xanh xanh Việt Nam Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ, Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa

TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT

GV: Nguyễn Thị Thu HươngKính chào Quý

thầy cô

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Đọc 3 khổ thơ đầu của bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải, nêu nội

dung của bài thơ?

2 Đọc 3 khổ thơ cuối của bài thơ Mùa xuân

nho nhỏ của Thanh Hải, nêu nghệ thuật của

bài thơ ?

Viễn Phương

- Hướng dẫn đọc: giọng đọc ấm áp, thể hiện tình yêu mến thiết tha, lòng thương nhớ đối với Bác Khổ thơ cuối nhịp thơ dồn dập, cần đọc nhanh

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ,

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim!

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Viễn Phương

I ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHÚ THÍCH :

1.Tác giả: Viễn Phương (sgk/ 59)

- Viễn Phương

(1928-2005), tên khai sinh là

Phan Thanh Viễn, quê ở

An Giang.

- Hoạt động ở Nam Bộ

trong kháng chiến

chống Pháp, Mỹ.

- Là một trong những

cây bút có mặt sớm

nhất của lực lượng

Em hãy nêu vài nét về tác giả Viễn Phương?

Nêu hồn cảnh sáng tác bài thơ?

2 Tác phẩm :

trong tập thơ “Như mây mùa xuân”(1978)

Em cho biết về thể thơ?

3 Thể thơ: 8 chữ (cĩ dịng thơ 7 hoặc 9 chữ

Tác giả thể hiện cảm hứng bao trùm bài thơ thế nào?

Trình tự cảm xúc biểu hiện trong bài

thơ như thế nào?

Khổ 1: Cảm xúc cảnh bên ngồi lăng

Khổ 2, 3: Cảm xúc trước dịng người vào lăng viếng Bác, xúc cảm và suy ngẫm khi đến trước linh cửu Bác

Khổ 4: Niềm mong ước thiết tha khi sắp về

miền Nam, muốn tấm lịng mình vẫn được ở

mãi bên lăng Bác

* Cảm hứng bao trùm cả bài thơ là niềm xúc động thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự hào pha lẫn cả nỗi xót đau khi ra viếng lăng Bác.

II TÌM HIỂU VĂN BẢN :

1 Cảm xúc trước khơng gian cảnh vật bên ngồi lăng:

Con ở miền Nam ra thăm lăng

Bác

Đã thấy trong sương hàng

tre bát ngát

Ôi ! Hàng tre xanh xanh

Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng

thẳng hàng…

Câu đầu gợi lên cảm xúc gì?

“Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”

- Câu đầu như một thơng báo nhưng gợi ra

tâm trạng xúc động của một người con ở miền Nam mong ước được ra viếng lăng Bác

Nhận xét về cách xưng hơ ở khổ thơ 1?

- Cách xưng hơ: “Con- Bác” vừa gần gũi, thân

thương vừa trân trọng thành kính

Hình ảnh mà nhà thơ nhìn thấy quanh lăng Bác

là hình ảnh nào? Phân tích hình ảnh đĩ?

- Hàng tre( ẩn dụ ) biểu tượng cho sức sống bền bỉ,

kiên cường của dân tộc ta

2 Cảm xúc trước cảnh đoàn người xếp hàng vào lăng :

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

3 Cảm xúc khi đã vào trong lăng:

- Hình ảnh “vầng trăng dịu hiền” tác giả

nghĩ đến tâm hồn cao đẹp sáng trong của

Bác và những vầng thơ tràn đầy ánh trăng

của Người

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim!

Theo em hai câu thơ đầu của khổ 3 gợi tả

cảm xúc, suy nghĩ gì cuả tác giả?

- “Vẫn biết trời xanh là mãi mãi” hình ảnh ẩn dụ sâu xa nói Bác vẫn còn sống mãi với non sông đất nước

Tâm trạng xúc động của tác giả được biểu hiện bằng hình ảnh ẩn dụ nào? Ý nghĩa của hình ảnh ẩn dụ đó?

- Từ “nhói” diễn tả nỗi đau xót không nói

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

4 Cảm xúc trước khi ra về và mong ước của tác giả:

Cảm xúc của tác giả như thế nào trước khi tác giả trở về miền Nam? Tác giả đã mong ước điều gì?

- Điệp ngữ “muốn làm” bày tỏ niềm mong

ước: muốn làm con chim, đóa hoa, cây tre

trung hiếu

 Tâm trạng lưu luyến muốn được ở mãi

bên lăng Bác

Câu hỏi thảo luận:

Trong khổ thơ đầu tác giả đã nói đến “hàng

tre”, ở khổ thơ cuối lại nhắc đến “cây tre” hai hình ảnh đó khác nhau như thế nào về ý nghĩa

biểu hiện- có tác dụng gì trong bài thơ?

- - Hình ảnh “hàng tre” được lặp lại tạo nên

kết cấu đầu cuối tương ứng

- Bài thơ có giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm,cảm xúc vừa trang nghiêm sâu lắng vừa tha thiết, đau xót, tự hào thể hiện tâm trạng xúc động của nhà thơ khi vào lăng viếng Bác.

-Thể thơ 8 chữ (có dòng 7 hoặc 9 chữ), cách gieo vần không cố định, nhịp thơ chậm, khổ cuối nhịp thơ nhanh hơn diễn tả sự trang nghiêm thành kính, lắng đọng trong tâm trạng nhà thơ

- Hình ảnh thơ sáng tạo,kết hợp cả hình ảnh thực, hình ảnh ẩn dụ- biểu tượng vừa quen thuộc, gần gũi với hình ảnh thực lại vừa sâu sắc, có ý nghĩa khái quát và giá trị biểu cảm

Nhận xét giá trị nội dung, nghệ thuât của bài thơ:

Hãy nêu những nét chính về nội dung, nghệ thuật?

khái quát và giá trị biểu cảm cao.

- Ngôn ngữ biểu cảm, sử dụng các ẩn dụ, điệp từ có hiệu quả nghệ thuật

b Ý nghĩa:

Ý nào sau đây nhận xét đúng về nghệ thuật bài

thơ:

A Thể thơ 5 chữ, giọng điệu thiết tha, rạo rực,

nhiều hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi cảm

B Thể thơ tự do, nhạc điệu trong sáng thiết tha,

gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, gợi cảm

C Thể thơ 8 chữ (có dòng thơ 7, 9 chữ), giọng điệu trang trọng, tha thiết, thành kính, nhiều hình ảnh

ẩn dụ đẹp, sáng tạo, giàu ý nghĩa biểu tượng.

Câu hỏi củng cố bài:

“Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Hiệu quả của phép tu từ tìm dược trong hai câu trên là gì?

A Ca ngợi tâm hồn cao đẹp, trong sáng của Bác.

B Ca ngợi sự vĩ đại của Bác Hồ

C Ca ngợi sự tôn kính của nhân dân, của nhà thơ đối với Bác.

D Cả ý B và C đúng.

• Dặn dò :

- Học thuộc bài thơ, đọc

diễn cảm, cĩ thể hát bài hát phổ

nhạc của Hồng Hiệp.

- Viết đoạn bình khổ 2 hoặc 3 của bài thơ.

- Soạn bài :Nghị luận về tác phẩm truyện (hoặc đoạn trích)

TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN

TIẾT

* Là từ chỉ tấm lòng của nhà thơ và của nhân dân đối với Bác đ

ợc thể hiện trọng bài thơ?

TRƯỜNG THCS NGUYỄN VĂN TIẾT

GV: Nguyễn Thị Thu HươngKính chào Quý

thầy cô cùng các em !