Bài 23. Viếng lăng Bác

Bài 23. Viếng lăng Bác tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Trang 2

Nam từ những ngày đầu

- Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” được viết cuối năm 1980, trong những ngày cuối

đời của tác giả

Trang 3

Nêu những nét chính về nội dung, nghệ thuật và nêu ý nghĩa bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”.

Nội dung:Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

Nghệ thuật: Bài thơ theo thể 5 tiếng, có nhạc điệu tha thiết, trong sáng, gần gũi với dân ca, nhiều hình ảnh đẹp, giản dị gợi cảm, có những so sánh và ẩn dụ

sáng tạo

Ý nghĩa: Bài thơ là tiếng lòng tha thiết của nhà thơ, yêu mến và gắn bó với đất nước với cuộc đời, thể hiện một lí tưởng sống cao đẹp: sống hòa nhập và dâng hiến cho đời.

Trang 4

“Mọc giữa dòng sông xanh.

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời”

Dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng hót chim chiền chiện gợi ra một

không gian cao rộng từ mặt đất đến bầu trời với những sắc màu tươi tắn, êm dịu, trong sáng Những âm thanh vang vọng, tha thiết Tất cả tạo nên một bức tranh xuân bình dị, đơn sơ mà tràn đầy sức sống Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân còn được miêu tả ở chi tiết rất tạo hình :

“Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng ”

Trang 5

Hình ảnh thơ lung linh, đa nghĩa: từ "giọt" có thể được hiểu theo rất nhiều

nghĩa: có thể là giọt nắng, giọt mưa xuân, giọt sương sớm hay giọt âm thanh của tiếng chim thật trong trẻo, lảnh lót,vang ngân giữa không gian, đọng lại

thành từng giọt có hình khối long lanh như hạt ngọc Những hình ảnh đó góp phần diễn tả trọn vẹn niềm say sưa, ngây ngất của tác giả trước vẻ đẹp của

thiên nhiên, của trời đất vào xuân Đây chính là bút pháp sáng tạo hình ảnh độc đáo của nhà thơ Sự chuyển đổi cảm giác: từ nhìn thấy, nghe thấy, rồi nhận

thấy, kết hợp với một câu thơ giàu sức gợi tả “Tôi đưa tay tôi hứng”, diễn tả tác giả đón nhận và hòa nhập với thiên nhiên bằng tất cả tâm hồn và sự nâng niu trân trọng

Trang 6

Bác mất

Trang 7

Viễn Phương, một nhà thơ miền Nam, sau bao tháng ngày mong đợi đã được ra Bắc vào lăng viếng Bác Cuộc viếng thăm đầy xúc động đó được nhà thơ ghi lại trong bài “Viếng lăng Bác” Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu bài thơ này

Tiết 116-117- Bài:

(Viễn Phương)

Trang 9

Nêu những hiểu biết của em về tác giả và hoàn cảnh sáng tác tác phẩm.

Viễn Phương tên khai sinh là Phan Thanh Viễn (1928 – 2005), quê ở An Giang Ông

là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng

ở miền Nam thời kỳ chống Mỹ.Thơ Viễn Phương thường nhỏ nhẹ, giàu tình cảm.

Bài “Viếng lăng Bác” được viết vào tháng 4/1976, khi tác giả ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác Hồ Bài thơ được in trong tập “Như mây mùa xuân” (1978)

Trang 10

(SGK/56,57)

2- Đọc bài thơ:

Trang 11

Hướng dẫn đọc: Giọng điệu tình cảm, vừa trang nghiêm tha thiết, có cả sự đâu

xót lẫn tự hào Nhịp chậm, riêng khổ cuối nhịp hơi nhanh hơn

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim!

Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Trang 12

Nêu ý chính của mỗi khổ thơ.

- Khổ 1: Cảm xúc khi nhìn thấy lăng Bác từ xa

- Khổ 2: Cảm xúc khi đứng trước lăng Bác.

- Khổ 3: Cảm xúc khi vào bên trong lăng Bác.

- Khổ 4: Cảm xúc trước lúc ra về

Trang 13

Tiết 117- Văn bản:

I- Tìm hiểu chung:

II- Đọc- hiểu văn bản:

1- Cảm xúc của tác giả khi vừa nhìn thấy

lăng Bác từ xa:

Trang 14

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.

Trong câu thơ đầu tiên tác giả đã dùng những từ ngữ xưng hô nào? Từ ngữ

xưng hô đó thể hiện điều gì?

⇒Xưng “con”, thể hiện tình cảm gần gũi, thiết tha, đầm ấm

Câu thơ đầu tiên có ý nghĩa như thế nào?Thể hiện cảm xúc gì của tác giả?

=>Câu thơ đầu tiên như một lời thông báo xúc động nghẹn ngào của đứa con từ

tuyến đầu Tổ Quốc về với cha già kính yêu sau bao ngày mong đợi “Con ở miền

Nam ra thăm lăng Bác”

Trang 15

Trang 16

“Đã thấy… hàng tre bát ngát.

Ôi, hàng tre xanh xanh Việt Nam.

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng”

Trong văn học, tre là biểu tượng về điều gì?

=>Tre tượng trưng cho cốt cách, tinh thần và sức sống mãnh liệt của đất nước

và dân tộc Việt Nam

Tre bên lăng Bác có ý nghĩa biểu tượng như thế nào?

=>Tre bên lăng Bác biểu tượng cho cả đất nước, cho cả dân tộc về đây bên giấc ngủ của Người Tre còn là biểu tượng về cuộc đời hoạt động cách mạng bất

khuất, kiên trung của Bác Tre gợi cảm giác bình dị, gần gũi như về với một làng quê Việt Nam

Trang 17

lăng Bác từ xa:

-Câu thơ đầu thể hiện tình cảm gần gũi,

thiết tha, đầm ấm và sự xúc động nghẹn

ngào của tác giả.

-Hình ảnh hàng tre khơi gợi nguồn cảm

xúc tự hào, tôn kính về đất nước, về dân

tộc, về lãnh tụ kính yêu.

Trang 18

2- Cảm xúc của tác giả khi đứng trước

lăng Bác:

Trang 19

Đọc lại khổ 2:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

Điệp từ “Ngày ngày” có làm cho nhịp thơ như thế nào?

=>Điệp từ “Ngày ngày” làm cho nhịp thơ chậm, thiết tha với những cặp hình

ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ tương ứng, sóng đôi

+ Mặt trời trên lăng  mặt trời trong lăng.

+ Dòng người  tràng hoa.

+ Bảy mươi chín mùa xuân.

Phân tích ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ:

=> Mặt trời trên lăng là mặt trời của tự nhiên, đem lại ánh sáng, sự sống cho muôn vật Mặt trời trong lăng là chỉ về Bác, Bác đem lại ánh sáng độc lập, tự

do, sự hồi sinh cho dân tộc Dòng người là nhân dân, cán bộ, bạn bè khắp năm châu về đây dâng lên Bác tình cảm thiết tha, thành kính.

Trang 20

2- Cảm xúc của tác giả khi đứng trước

lăng Bác:

- Điệp từ “Ngày ngày” làm cho nhịp thơ

chậm, thiết tha với những cặp hình ảnh

thực và hình ảnh ẩn dụ tương ứng, sóng

đôi, thể hiện tình cảm thiết tha, thành

kính, sự hàm ơn của tác giả, của nhân

dân đối với Bác.

Trang 21

3- Cảm xúc của tác giả khi vào trong lăng

Bác:

Trang 22

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

Nhận xét về giọng điệu thơ trong khổ thơ thứ 3? Giọng thơ thể hiện điều gì?

=>Nhịp thơ thiết tha, trầm lắng thể hiện không khí thiêng liêng, thanh tĩnh như ngưng kết cả thời gian, không gian ở bên trong lăng Bác:

“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên.

Giữa một vầng trăng sáng diu hiền”

Các hình ảnh ẩn dụ có ý nghĩa gì?

=>Các hình ảnh ẩn dụ“Vầng trăng”, “Trời xanh” ca ngợi sự cao quí, sự bất tử

của Bác

Tâm trạng tác giả được thể hiện như thế nào? Vì sao?

=>Nhưng tác giả không thể nén được nỗi xót đau trước hiện thực là Bác đã đi

xa “Mà sao nghe nhói ở trong tim”

Trang 23

3- Cảm xúc của tác giả khi vào trong lăng

Bác:

- Giọng thơ thiết tha, trầm lắng diễn tả

không khí thiêng liêng bên trong lăng

Bác.

-Những hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ, cao quí

ca ngợi sự trường tồn, bất tử của Bác.

-Câu cảm thể hiện nỗi tiếc thương vô

hạn của tác giả.

Trang 24

4- Cảm xúc của tác giả trước khi ra về:

Trang 25

Đọc lại khổ 4:

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác

Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Cảm xúc của tác giả trong khổ thơ cuối như thế nào? Vì sao tác giả có cảm xúc ấy?

=>Cảm xúc của tác giả càng mãnh liệt khi nghĩ đến giờ phút phải chia xa “Mai về Miền nam thương trào nước mắt”.

Khổ thơ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Phân tích tác dụng của việc sử dụng biện pháp ấy?

=>Điệp ngữ “Muốn làm” tạo âm điệu luyến láy cho khổ thơ, thể hiện niềm lưu

luyến không muốn rời xa của tác giả Tác giả muốn hóa thân làm một cảnh

quang ở lăng Bác để mãi mãi được ở bên Bác

Trang 26

4- Cảm xúc của tác giả trước khi ra về:

Điệp ngữ “Muốn làm” tạo âm điệu luyến

láy cho khổ thơ, thể hiện niềm lưu luyến

không muốn rời xa của tác giả Tgiả

muốn hóa thân làm một cảnh quang ở

lăng Bác để mãi mãi được ở bên Bác

Trang 28

ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác

-Nghệ thuật: Bài thơ có giọng điệu trang trọng và tha thiết, nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm, ngôn ngữ bịnh dị mà cô đúc.

Trang 30

III- Tổng kết:

*Luyện tập:

Trang 31

Câu 1: Học thuộc lòng bài thơ

Câu 2: Viết đoạn văn bình một khổ thơ hai hoặc thứ ba

Khổ thơ thứ ba là nguồn cảm xúc mãnh liệt khi tác giả đã vào bên trong lăng

được trực tiếp nhìn ngắm Bác:

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiên

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim

Nhịp thơ trầm lắng thiết tha như ngưng kết cả thời gian và không gian bên trong lăng Bác Đây là nơi ngự trị cái không khí tĩnh lặng của sự yên nghĩ đời đời, một cõi như vừa thực vừa mộng, một cõi thiêng liêng Hình ảnh Bác đẹp biết bao,

hiền hòa biết bao trong giấc ngủ bình yên giữa một vầng trăng sáng Bác như

một bậc hiển triết, một tiên ông thanh thản nghỉ ngơi giữa nơi thiêng liêng, thanh tĩnh ấy Hình ảnh “vầng trăng”, “trời xanh” là những hình ảnh ẩn dụ một lần

Trang 32

sao nghe nhói ở trong tim” Câu thơ nghe như một tiếng khóc nghẹn ngào

Trang 33

Câu 1: Phân tích bài thơ “Viếng lăng Bác”

(Xem bài mẫu ở tài liệu)

Câu 2: Những câu thơ có chủ đề ca ngợi Bác

a- Bác Hồ là vị cha chung

Là sao Bắc đẩu, la vừng thái dương

b- Tháp Mười đẹp nhất hoa sen

Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ

c- Vì sao trái đất nặng ân tình

Hát mãi tên Người Hồ Chí Minh

Trang 34

ế

5.Cách xưng hô con với Bác thể hiện tình cảm này?

6.Hình ảnh dòng người vào viếng Lăng Bác được liên tưởng như thế

này?

7 Bác Hồ mất năm bao nhiêu tuổi ?

9.Phẩm chất của cây tre được nói tới ở cuối bài ?8.Động từ chỉ trạng thái diễn tả nỗi đau vô hạn trước sự ra đi của

Bác?

4.Biện pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng nhiều nhất và thành

công nhất trong bài?

.2.Bài thơ được viết theo thể thơ này ?

1.Họ tên khai sinh của nhà thơ Viễn Phương3.Hình ảnh đầu tiên mà tác giả bắt gặp khi

mới đến lăng?

Định dạng
Số trang	35
Dung lượng	1,53 MB