Ngành Dân vận có chức năng, nhiệm vụ tham mưu cho các cấp ủy Đảng lãnh đạo và chỉ đạo chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội làm công tác tuyên truyền truyền thông nâng cao nhận thứ
Trang 1SỰ THAM GIA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA NGÀNH DÂN VẬN CÁC CẤP
Vụ các đoàn thể, Ban Dân vận Trung ương
1 Đặt vấn đề
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng công tác bảo vệ môi trường Trong các văn kiện của mình, Đảng đã đưa ra định hướng quan trong: Bảo vệ môi trường lá sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân
Con người với tư cách là một yếu tố quan trọng nhất của môi trường, có tác động nhiều nhất lên môi trường sống Trong tác động của con người lên môi trường có cả yếu tố tích cực và yếu tố tiêu cực Con người đã nhận thức rõ ý nghĩa quan trọng của môi trường đối với sự tồn vong, phát triển của mình Do
đó, con người luôn tìm cách hạn chế những tác động tiêu cực của mìnhvà tiêu cực của thiên nhiên lên môi trường
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thành công trong việc vận động, tập hợp và đoàn kết các tầng lớp nhân dân ủng hộ và
đi theo Đảng làm cách mạng Đảng đã thành lập và lãnh đạo các tổ chức quần chúng giúp mình làm công tác vận động, tập hợp và đoàn kết nhân dân thành một lực lượng thống nhất dưới ngọn cờ Đại đoàn kết toàn dân tộc
Để thống nhất công tác vận động, tập hợp và đoàn kết các tầng lớp nhân dân và thống nhất công tác chỉ đạo đối với các tổ chức quần chúng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thành lập ra Ngành Dân vận
2 Nội dung
2.1 Chức năng và nhiệm vụ của ngành Dân vận
2.1.1 Tuyên truyền và vận động nhân dân
Ngành Dân vận có chức năng, nhiệm vụ làm công tác tuyên truyền và vận động các tầng lớp nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
Ngành Dân vận có chức năng, nhiệm vụ tham mưu cho các cấp ủy Đảng lãnh đạo và chỉ đạo chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội làm công tác tuyên truyền (truyền thông) nâng cao nhận thức thay đổi thái độ và hành vi của nhân dân với môi trường Mặt khác, ngành Dân vận tham mưu cho các cấp ủy Đảng lãmh đạo và chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội phát động phong trào thi đua chung tay bảo vệ môi trường, các cuộc vận động, các chương trình, dự án,
đề án tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
Trang 22.1.2 Tham mưu cho Đảng đề ra chủ trương
Ban dân vận các cấp đã tham mưu cho Đảng đề ra chủ trương, quan điểm lãnh đạo và chỉ đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
2.1.3 Các cấp ủy Đảng đề ra chủ trương
Trên cơ sở các nghị quyết của Trung ương Đảng, ngành Dân vận cấp tỉnh, cấp huyện và cấp cơ sở khu vực miền Bắc tham mưu cho cấp ủy cùng cấp đề ra chương trình, kế hoạch lãnh đạo các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội huy động cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai
3 Mối quan hệ giữa ngành Dân vân với các tổ chức chính trị - xã hội
3.1 Với các cấp chính quyền
Nước ta thực hiện cơ chế: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tham gia vào công tác bảo vệ môi trường
Cơ chế này được thực hiện thông suốt từ Trung ương đến cơ sở Ở cấp Trung ương, Bộ chính trị, Ban Bí thư và Ban chấp hành Trung ương Đảng lãnh đạo Quốc hội và Chính phủ về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai Đảng lãnh đạo Nhà nước bằng việc đề ra các chủ trương, quan điểm, bằng công tác chính trị và tư tưởng, bằng công tác tổ chức và cán bộ, bằng công tác kiểm tra và giám sát hoạt động
Như vậy, ban Dân vận các cấp trong khu vực miền Bắc có mối quan hệ phối hợp các cấp chính quyền (HĐND và UBND) để làm công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện công tác bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai Mặt khác, ngành Dân vận tham mưu, giúp việc các cấp lãnh đạo của Đảng về công tác tổ chức và cán
bộ, kiểm tra và giám sát các cấp chính quyền thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường
Phân tích như trên để thấy rằng, ngành Dân vận trong khu vực miền Bắc có mối quan hệ chặt chẽ với các cấp chính quyền theo phương thức phối hợp công tác, phối hợp liên ngành trong công tác bảo vệ môi trường Hai tổ chức này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau dưới sự lãnh đạo chung của cấp ủy Đảng
Về lý luận, ngành Dân vận có mối quan hệ hữu cơ, chặt chẽ với các cấp chính quyền trong bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến dổi khí hậu và phòng chống thiên tai Nhưng trong thực tế, không thấy có một hoạt động phối hợp nào giữa ngành Dân vận với các cấp chính quyền trong bảo vệ môi trường
Trang 33.2 Với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Khoản 1, Điều 9 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội và các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài”.
Theo quy định trên thì Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là người tổ chức, lãnh đạo Mặt trận và vừa là thành viên tập thể của Mặt trận Tức là Đảng làm nòng cốt, định hướng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam Điều 41, Điều lệ Đảng quy định: “Đảng lãnh đạo Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội bằng Cương lĩnh chính trị, chiến lược, chính sách, chủ trương; bằng công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ và kiểm tra, giám sát”.
Các cấp ủy Đảng lãnh đạo và làm nòng cốt về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ của Mặt trận cùng cấp
Như vậy, ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc cùng cấp có mối quan hệ chặt chẽ với nhau dưới sự lãnh đạo của Đảng để thực hiện chủ trương của Đảng
về bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai Trong quan hệ với nhau để thực hiện công tác bảo vệ môi trường hai tổ chức này có những hoạt động tương đồng với nhau Đó là:
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc cùng dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng thực hiện nhiệm vụ của Đảng về bảo vệ môi trường;
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc cùng có mối quan hệ chặt chẽ với Nhà nước và các cấp chính quyền để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường của Đảng;
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc có chung nhiệm vụ bảo vệ môi trường;
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc có chung mục tiêu là bảo vệ môi trường cho hôm nay và cho các thé hệ mai sau
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc có chung đối tượng tác động là các
tổ chức chính trị - xã hội và các tầng lớp nhân dân;
- Ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc có chung phương thức hoạt động về tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia bảo vệ môi trường
Về mặt lý luận thì hai tổ chức ngành Dân vận và Mặt trận Tổ quốc có mối quan hệ với nhau trong sự nghiệp bảo vệ môi trường Nhưng trong thực tế, chưa
có hoạt động nào của hai tổ chức này với nhau về bảo vệ môi trường Nguyên nhân chính của tồn tại này là ngành Tài nguyên và Môi trường và ngành Dân vận chưa quan tâm phối hợp với nhau để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, cống thiên tai
Trang 43.3 Với các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức quần chúng khác
Việt Nam là một nước có nhiều tổ chức quần chúng nhân dân nhất thế giới Bất kể đối tượng dân cư nào cũng có thể tham gia vào tổ chức quần chúng (nhi đồng và thiếu niên tham gia vào Đội, thanh niên tham gia vào Đoàn và các hội, người trưởng thành có thể tham gia vào Hội ND Việt Nam, Hội LHPN Việt Nam, Công đoàn Việt Nam, Hội CCB Việt Nam, các hội nghề nghiệp…) Theo thống kê của Bộ Nội vụ, hiện nay nước ta có 500 tổ chức xã hội cấp trung ương, 5.000 tổ chức cấp tỉnh và 10.000 tổ chức cấp huyện và xã Trong đó có 5 tổ chức
chính trị - xã hội được khoản 2, Điều 9 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam là các tổ chức chính trị - xã hội được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thành viên, hội viên tổ chức mình; cùng các thành viên khác của Mặt trận phối hợp và thống nhất hành động trong Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam”.
Năm tổ chức này nằm trong hệ thống chính trị của đất nước và là thành viên tập thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Mặt khác, năm tổ chức chính trị
-xã hội đều do Đảng sáng lập và lãnh đạo
Như vậy, ngành Dân vận các cấp có mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức chính trị - xã hội dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng Ngành Dân vận tham mưu, giúp việc cho các cấp ủy Đảng chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội tham gia vào công tác bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyện, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai
Về lý luận ngành Dân vận có mối quan hệ hữu cơ và thống nhất cao với các
tổ chức chính trị - xã hội Sự thống nhất đó thể hiện như sau:
- Thứ nhất, ngành Dân vận và các tổ chức chính trị - xã hội đều chịu sự
lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của các cấp ủy Đảng;
- Thứ hai, ngành Dân vận và các tổ chức chính trị - xã hội đều tham gia
vào quản lý Nhà nước, quản lý xã hội, đều là cầu nối giữa Đảng với dân, giữa Nhà nước với dân;
- Thứ ba, ngành Dân vận và các tổ chức chính trị - xã hội đều có chung
mục đích Đó là vận động, tập hợp và đoàn kết các tầng lớp nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, pháp luật, chính sách của Nhà nước có liên quan đến bảo
vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai;
- Thứ tư, ngành Dân vận và các tổ chức chính trị - xã hội có chung đối
tượng tác động là các tầng lớp nhân dân: công nhân, nông dân, thị dân, trí thức, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang, doanh nhân; dân tộc Kinh và dân tộc thiểu số, nam và nữ, thế hệ trẻ và người lớn tuổi, người có đạo và người không
có đạo, người Việt Nam ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài…;
Trang 5- Thứ năm, ngành Dân vận và các tổ chức chính trị - xã hội có chung
phương thức vận động các tầng lớp nhân dân chung tay bảo vệ môi trường, phát triển môi trường bền vững, quản lý tài nguyện, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai
4 Kết luận và khuyến nghị
4.1 Kết luận
Qua nghiên cứu chuyên đề của chúng tôi cho thấy, ngành Dân vận là một ngành quan trọng của Đảng, giúp cho các cấp ủy Đảng làm công tác tuyên truyền và vận động nhân dân thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của Đảng nhằm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; ngành Dân vận có thể phối hợp, liên kết với các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
Cơ sở lý luận đã làm rõ vai trò, chức năng và nhiệm vụ của ngành Dân vận trong việc tham mưu, giúp việc các cấp ủy Đảng lãnh đạo Nhà nước và các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp tham gia bảo vệ môi trường
Nghiên cứu của chúng tôi đã có những phát hiện việc ngành Dân vận các cấp chưa có hoạt động tương ứng với chức năng, nhiệm vụ của mình trong tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
Nguyên nhân chính của tồn tại trên là do: Trong 5 văn bản của Đảng có
lien quan đến bảo vệ môi trường có những quy định khác nhau: Chỉ thị 36 giao cho Ban Khoa giáo Trung ương; Nghị quyết 41 giao cho Ban Khoa giáo Trung ương; Nghị quyết 26 giao cho Văn phòng Trung ương Đảng chủ trì; Nghị quyết
24 giao cho Ban Kinh tế Trung ương; Quyết định 217 giao cho Ban Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Đảng đoàn Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đảng đoàn các đoàn thể chính trị - xã hội, Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các cơ quan của Trung ương Đảng có liên quan hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, sơ kết, tổng kết…Như vậy, có 4 “đầu mối” tham mưu, giúp việc cho các cơ quan lãnh đạo của Đảng lãnh đạo công tác BVMT là: Ban Tuyên giáo Trung ương, Văn phòng Trung ương, Ban Kinh tế Trung ương và Ban Dân vận Trung ương.
Do Trung ương chưa quy định rõ đầu mối và giao nhiệm vụ, nên: (i) Một mặt, các cấp ủy Đảng chưa giao cho ngành Dân vận làm nhiệm vụ tham mưu, giúp việc trong công tác bảo vệ môi trường; (ii) Mặt thứ hai, Ban Dân vận Trung ương chưa chỉ đạo theo ngành dọc về việc tham gia vào công tác bảo vệ môi trường; (iii) Ban Dân vận các cấp chưa chủ động phối hợp với chính quyền, ngành Tài nguyên và Môi trường, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị
Trang 6-4.2 Khuyến nghị
(1) Trung ương Đảng cần thống nhất giao cho một ban chuyên trách làm đầu mối phối hợp với Nhà nước và các cấp chính quyền; tham mưu, giúp việc cho các cấp ủy Đảng lãnh đạo Nhà nước, các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân tham gia bảo vệ môi trường
(2) Ngành Tài nguyên và Môi trường cần chủ động phối hợp với ngành Dân vận tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai
(3) Ngành Dân vận cần chủ động đề xuất việc tham mưu, giúp việc cho các cấp ủy Đảng lãnh đạo và chỉ đạo Nhà nước, các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyện, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai
(4) Ngành Dân vận cần chủ động phối hợp với chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân để tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phát động động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường
(5) Ban Dân vận Trung ương cần chỉ đạo ban Dân vận các cấp tham gia vào công tác bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai./