SKKN toán lớp 3

Để đạt đợc hiệu quả cao trong các giờ toán đó, ngờigiáo viên phải có những phơng pháp giảng dạy tốt nhất.Chính vì vậy, tôi luôn luôn suy nghĩ, tìm tòi hình thức... Phơng pháp đã dạy trớc

ñy ban nh©n d©n quËn thanh xu©n

Trêng tiÓu häc nguyÔn tr·i

§¬n vÞ c«ng t¸c : Trêng TiÓu häc NguyÔn Tr·i

I Lý do chọn đề tài :

Môn toán là một môn khoa học cơ bản ở bậc tiểu học.Ngày nào các em cũng đợc học toán Toán ở bậc Tiểu học lànhững kiến thức phổ thông cơ bản, là cơ sở cho mai sau

đối với mỗi học sinh ở lớp 1,2 học sinh làm quen với cácphép cộng, trừ đơn giản Lên lớp 3, học sinh đợc học thêmhai phép tính mới đó là phép nhân và phép chia Đây làhai phép tính khó, hết sức trìu tợng đối với mỗi học sinhtiểu học Mặt khác, lứa tuổi học sinh lớp 3 là lứa tuổi khảnăng t duy trìu tợng còn kém, chủ yếu t duy bằng hình t-ợng cụ thể Các em thờng đi từ trực quan, những ví dụ cụthể để đến t duy khái quát, để hình thành những kĩnăng, kĩ xảo trong giải toán Vì vậy khi dạy các bảngnhân, giáo viên phải giúp học sinh hiểu đợc bản chất củaphép nhân chứ không phải chỉ là học thuộc các bảngnhân đó Nh vậy, học sinh mới hiểu, nhớ lâu và biết vậndụng vào tính toán sau này.Trong những bảng nhân đầu,tôi thử dạy bằng phơng pháp cũ thì thấy học sinh lớp mìnhkhông hứng thú học lắm Các em cha nắm đợc bản chấtcủa phép nhân mà chỉ là bắt chớc cô để hình thànhcách tính toán nên hiệu quả bài làm cha cao, cha chắcchắn Nếu không đợc rèn luyện thờng xuyên thì sau mộtthời gian các em sẽ quên Vì vậy theo phơng pháp đổi mớigiáo viên là ngời tổ chức, hớng dẫn học sinh hoạt động tìmtòi kiến thức để phát huy trí lực học sinh Việc giúp họcsinh nắm vững các phép nhân trong bảng là vô cùng quantrọng Để đạt đợc hiệu quả cao trong các giờ toán đó, ngờigiáo viên phải có những phơng pháp giảng dạy tốt nhất.Chính vì vậy, tôi luôn luôn suy nghĩ, tìm tòi hình thức

tổ chức dạy học hợp lý cho từng bài Sau đây, tôi xin trìnhbày một số suy nghĩ và biện pháp đã thực hiện khi dạy cácbài về phép nhân trong bảng.

II Phơng pháp đã dạy trớc đây:

Trớc đây, ngời ta thờng áp dụng phơng pháp cộng các

số hạng bằng nhau để hình thành bảng nhân

Giáo viên cho biểu thức có các số hạng bằng nhau, yêucầu các em tìm kết quả Sau đó, học sinh đợc nhận xét

về số hạng, số các số hạng Từ đó chuyển thành phépnhân Dựa vào kết quả của phép cộng, các em tìm đợckết quả của phép nhân Tiếp theo giáo viên đa ra phépnhân, học sinh chuyển thành phép cộng để tìm kết quả.Nêu khoảng 2,3 ví dụ, học sinh sẽ lập đợc bảng nhân

ví dụ: Khi dạy bài phép nhân có thừa số 4, giáo viên

đa ra ví dụ trong sách giáo khoa

1 Hình thành bảng nhân.

a 4 + 4 + 4 + 4 = ?

- Học sinh tính toán và kết quả bằng 20

- Có mấy số hạng giống nhau ? ( 5 số hạng)

Từ 2 ví dụ trên giáo viên cho học sinh thấy nếu tăng ởtích lên 1 lần 4 thì kết quả tăng lên 4 đơn vị Do đó ta cóthể lập nên bảng nhân 4 (bảng thứ nhất).

4: Củng cố: Học sinh đọc lại bảng nhân vừa học.

III Phơng pháp dạy các bài "phép nhân trong bảng" đã tiến hành trong những năm gần đây:

Phép nhân trong chơng trình toán lớp 3 chiếm hầuhết các số tiết toán ở học kỳ 1 Bảng nhân gồm các cấp độ

từ dễ đến khó, từ bảng nhân 1 đến bảng nhân 10 Dạyphép nhân, theo phơng pháp trên cũng đã cho kết quả khátốt nhng dạy theo phơng pháp này, học sinh ít đợc làmviệc, còn thụ động nhiều Kiến thức mà giáo viên đa ra cóphần áp đặt, dẫn tới học sinh thuộc lòng bảng nhân theolối học vẹt Hiện nay theo hớng đổi mới phơng pháp dạyhọc đối với các môn nói chung và môn Toán nói riêng đềulấy học sinh làm trung tâm, đổi mới phơng pháp dạy họctheo hớng thầy tổ chức - trò hoạt động Theo hớng đổi mớinày, học sinh tự phát hiện, chiếm lĩnh kiến thức mới củabài học Giáo viên không làm thay, không áp đặt học sinh

mà giáo viên là ngời tổ chức đa ra nhiệm vụ học tập, họcsinh thực hiện nhiệm vụ học tập theo sự chỉ đạo của giáoviên Với phơng pháp này nếu tổ chức không khéo thì tiếthọc rất dễ nhàm chán, khô cứng Giáo viên phải làm thếnào để lôi cuốn, thu hút các em vào giờ học, làm thế nào

để tiết học phải sôi nổi, sinh động Theo tôi, để hìnhthành bảng nhân, nên áp dụng bằng phơng pháp hoạt

động vật chất cụ thể (có thể là que tính, bàn tính, bônghoa, cái thuyền, con gà ) để ghi lại hoạt động của mình( hoạt động bằng ngôn ngữ) bằng các biểu thức số học.Cùng với việc hình thành kiến thức mới, giáo viên cho họcsinh ôn luyện, củng cố bằng nhiều hình thức bài tập khácnhau sẽ giúp cho các em nắm chắc, học thuộc bảng nhânngay tại lớp Từ đó, biết vận dụng vào giải toán đố

Đối với một tiết dạy thành lập bảng nhân, tôi đã tiếnhành theo các bớc sau:

Bảng nhân thứ nhất Bảng nhân thứ hai

B1: Hình thành bảng nhân

thứ nhất

B1: Hình thành bảng nhânthứ hai

B2: Học thuộc bảng nhân

thứ nhất

B2: Học thuộc bảng nhânthứ hai

Ví dụ: Khi dạy bài: Phép nhân có thừa số 4

Phép nhân là phép cộng các số hạng bằng nhau.Muốn hình thành phép nhân thì ta phải bắt đầu từphép cộng các số hạng bằng nhau Nhng nếu nh giáo viênchỉ đợc ra một loạt các phép cộng có các số hạng bằngnhau rồi học sinh chuyển thành phép nhân thì tiết học sẽnhàm chán Bằng đồ dùng trực quan, đợc mắt thấy, tayhoạt động các em dễ dàng tiếp thu hơn Vả lại, nó giúp các

em bớc đầu làm quen với những bài toán đố sau này Đối vớicác em, que tính là vật rất gần gũi các em có sẵn, dễ thựchành Vì vậy khi thành lập bảng nhân 4, yêu cầu học sinhlấy que tính bó thành nhiều bó, mỗi bó gồm 4 que tính.Lúc thực hành, các em làm sẽ nhanh, gọn, rõ ràng, nổi bật

đợc vấn đề nếu giáo viên yêu cầu nhận xét về số lần lấy,kết quả lấy

- Sau khi học sinh có những bó 4 que tính, tôi yêu cầucác em:

- Hãy lấy 1 lần 4 que tính -> có 4 que tính

- Hãy lấy 2 lần 4 que tính -> có ( 4 + 4) que tính.

+ Học sinh tính kết quả bằng 8 que tính

+ Có mấy số hạng giống nhau? (2 số hạng)

- Các em đã lập đợc bảng nhân thứ nhất của bài phépnhân có thừa số 4 Để có bảng nhân thứ 2 giáo viên có thểgợi ý

1 lần 4 là mấy?

2 lần 4 ?

3 lần 4 ?

Từ đó học sinh hiểu đợc mối liên quan giữa các thànhphần của phép tính Nếu ta đổi chỗ thừa số thì tích củachúng không thay đổi.

Ví dụ: Khi dạy bài phép nhân có thừa số 8:

Khi thành lập bảng nhân cuối giáo viên không phảimáy móc hình thành lại tất cả những phép nhân đã cótrong các bảng trớc bằng đồ dùng trực quan Vì nh vậy chỉ

là một việc làm thừa, không có tác dụng ở đây ta có sửdụng trực quan nhng cách làm sẽ khác Giáo viên và học sinhcùng tham gia Chủ yếu giáo viên gợi ý để học sinh biết rút

ra qui luật tính để tính cho nhanh Nh vậy, ta đã dần dần

đa các em tiến tới t duy trìu tợng hơn

* Dựa vào các bảng nhân đã học, học sinh làm bàitập:

Dựa vào bảng nhân trớc, học sinh tính đợc số hoabằng cách lấy.

8 x 7 = 56Giáo viên viết 8 x 7

56Giả sử Bình cắt thêm một lần nữa đợc 8 bông hoa

nh vậy để biết sau 8 lần cắt Bình cắt đợc bao nhiêubông hoa thì con làm nh thế nào?

Sau khi học sinh đã tìm đợc kết quả của các phéptính 8 x8 , 9 x 9,

8 x10, giáo viên yêu cầu các em viết các thừa số còn thiếu ởbài tập

8 x 1 = 8 8 x =

8 x 1 = 8 x =

8 x = 8 x =

8 x = 8 x =

8 x = 8 x =

Nh vậy, các em đã tự mình lập đợc bảng nhân có thừa số thứ nhất Dựa vào tính chất giao hoán của phép nhân, học sinh lập bảng nhân 8 thứ 2: 1 x 8 =

2 x 8 =

3 x 8 =

10 x 8 =

B Bớc 2: Học thuộc bảng nhân:

Sau khi thành lập đợc bảng nhân, ở từng bảng, giáo viên luyện cho học sinh thuộc bảng nhân bằng cách đọc thầm 3 lợt, đọc đồng thanh 1 lợt Học sinh đọc, giáo viên có thể che ở mỗi phép tính đi một chữ số hay dấu bằng hoặc dấu phép tính để luyện trí nhớ cho học sinh Ta thay đổi nhiều hình thức luyện học thuộc nh vậy sẽ giúp cho các em thuộc ngay tại lớp mà không cảm thấy chán Nếu

em nào đọc tốt, giáo viên cho điểm để động viên

C Bớc 3: Luyện tập:

Học sinh tiểu học rất chóng nhớ nhng lại rất chóng quên Nếu chỉ học thuộc lý thuyết mà không luyện tập nhiều thì các em có thể quên ngay Vì vậy sau khi đã thuộc bảng nhân rồi, các em cần đợc luyện tập khắc sâu bài học Để đạt hiệu quả cao đối với mỗi tiết dạy, ngời giáo viên cần phải biết phối hợp các hình thức tổ chức dạy học

hợp lý Việc phối hợp các hình thức tổ chức dạy học hợp lýtrong môn toán làm cho giờ học hấp dẫn Hệ thống các bàitập đa ra phải đa dạng, phong phú Có nhiều dạng bài tập

Có thể là tính, điền số, trắc nghiệm, toán đố, tìm x nhng giáo viên cần phải lựa chọn cho hợp lý Để tránh chohọc sinh xuôi chiều và nâng cao hơn một chút sau bảngnhân thứ nhất, tôi đa ra các bài tập sau:

( Có thể là thừa số, là tích )

4 x = 16 6 x = 6

x 3 = 12 36 = 4 x

4 x = 20 8 = x 2

Học sinh phải thuộc bảng nhân 4 thứ nhất thì sẽ

điền đợc ngay số vào ô trống

* Đối với bài phép nhân có thừa số 8

Các em hay thích bắt chớc cô giáo, giáo viên có thểcho các em dạng bài toán trắc nghiệm kiểm tra đúng sai

Tự mình đợc đánh giá bài làm, các em thích thú và qua

Biết đợc kết quả đúng hay sai chứng tỏ các em thuộcbảng nhân.

Thuộc bảng nhân thứ hai rồi, các em cũng lại đợcluyện tập qua các bài nh:

Ví dụ: Phép nhân thừa số 4:

Nối các biểu thức với kết quả

Hay ở bài: Phép nhân có thừa số 8 :

Giáo viên có thể liên hệ với bài cũ gấp một số lên nhiềulần Từ đó củng cố đợc dạng toán này

Mỗi bài toán có những dạng khác nhau nhng đềunhằm giúp các em thêm một lần nữa đợc học thuộc nhân

Khi làm bài, bao giờ tôi cũng gọi một em lên bảng Cảlớp làm xong sẽ nhận xét bài của bạn Để khắc sâu bài học,tôi thờng đặt ra một số câu hỏi:

- Tại sao con lại điền số 4 vào ô trống ?

- Vì sao 8 x 2 = 10 là sai

- Theo con 8 x 6 = ?

Cuối cùng để vận dụng kiến thức vừa học, giáo viênnên đa ra một bài toán đó Toán đố cũng có nhiều dạng bàikhác nhau

Có thể là : Cho đề bài, học sinh tóm tắt rồi giải

- Nhìn tóm tắt rồi giải (tóm tắt có thể bằng lời hoặcbằng sơ đồ)

- Nhìn tranh đặt đề toán rồi giải

Tuỳ theo từng bài mà giáo viên đa ra bài tập cho phùhợp

Ví dụ: Bài: Phép nhân có thừa số 4.

Cho tóm tắt, yêu cầu học sinh giải

* Bài: Phép nhân có thừa số 8:

Từ những dạng toán đã quen thuộc, giáo viên có thể pháttriển khả năng t duy của các em bằng cách cho các em đặt

đề toán phù hợp với nội dung của bức tranh và giải

Bức tranh của tôi vẽ 8 con cua mỗi con có 2 càng, 8chân Tôi yêu cầu các em quan sát thật kỹ bức tranh và chobiết:

- Bức tranh vẽ con gì ? (con cua)

- Có mấy con cua ? (8 con)

- Mỗi con cua có mấy càng ? (2 càng)

- Và mấy cái chân ? (8 chân)

Có thể gọi 3 em đặt đề Các bạn khác nhận xét

Khi đã đặt đề xong, học sinh nêu tóm tắt rồi giải

Từ hình vẽ đó, tôi có thể che bớt đi một số con cua.Học sinh nhìn vào tranh và có thể đặt đợc thêm những

đề toán khác Nh vậy, từ một bức tranh thôi, giáo viên cóthể tạo ra cho các em nhiều đề bài mà tự học sinh đặt

đề và tự học sinh giải toán Từ đó t duy của các em càng

đợc phát triển Học sinh cảm thấy thích thú, giờ học sẽ sôinổi hẳn lên

Bớc 4: Củng cố:

Trong giờ học, các em phải ngồi chăm chú nghe giảng ,nhớ kiến thức mới, vận dụng kiến thức để làm bài tập Trong khi đó học sinh tiểu học không có khả năng ngồi yên

đợc lâu Nếu phải căng thăng trong 40 phút thì các emcảm thấy mệt mỏi, chán nản Các em lại vốn a hoạt động,

tò mò, thích những điều mới lạ Vậy chúng ta nên tổ chức

cho các em tham gia những trò chơi bổ ích có nội dungtoán học để các em chơi mà học,học mà chơi Từ đó củng

cố lại thêm kiến thức cho học sinh, đồng thời giảm sự căngthẳng và tăng sức hấp dẫn của giờ học, gây hứng thú, tạokhông khí thoải mái trong giờ học Căn cứ vào nội dungkiến thức, trình độ học sinh và điều kiện có , giáo viênlựa chọn trò chơi để đa vào dạy học nh một hoạt động dạytoán Nên thay đổi nội dung trò chơi Ví dụ : Trò chơi "nhân viên bu điện giỏi "." Đa thỏ về chuồng , " Bịt mắtghép nhà " hay " Ai nhanh hơn"

Lần thứ nhất: Thi giữa 2 học sinh xem ai nhanh hơn.

Nội dung trò chơi: Trên bảng của cô có các số và dấucủa phép tính Hai bạn sẽ lên lập các phép tính đúng trong

1 phút Ai lập đợc nhiều và phép tính đúng thì ngời ấythắng cuộc

Lần thứ hai: Tôi cho nhiều học sinh cùng chơi trò chơi:

"Tìm bạn nhanh hơn" bằng cách cho 6 học sinh lên bảng,mỗi học sinh nhận một mảnh giấy có ghi phép tính hoặckết quả của phép tính Học sinh nhận đợc tờ giấy sẽ phải

tính nhẩm để tìm kết quả hoặc phải tìm đúng phéptính của mình Độinào tìm nhanh và đúng là thắng.

Các phép tính ghi trong giấy:

9 : 3 x 8

6 x 1 x 8

8 x 6 : 6 Các kết quả ghi trong giấy là :

24 , 48 , 8Với cách học sinh qua trò chơi này, học sinh vừa đợccủng cố lại kiến thức vừa học, đồng thời rèn luyện cho họcsinh tính nhanh nhẹn, tự tin trong việc học toán

Phát huy đợc tính tích cực của học sinh Các em chủ

động, tự tin trong việc chiếm lĩnh kiến thức mới Học sinhhứng thú khi đợc thực hành trên đồ dùng tạo ra không khísôi nổi, thầy trò làm việc nhịp nhàng Từ chỗ học sinh sợhọc toán nay các em đã hứng thứ học tập, mong đợc tìmhiểu, khám phá ra những kiến thức mới Các em phấn khởivới kết quả mình đạt đợc

- Giáo viên không phải nói nhiều, chỉ là ngời gợi mởcho các em

Kết quả qua các lần kiểm tra định kỳ với số liệu

V Đối chứng:

Khi dạy phần " Phép nhân trong bảng " Sau mỗi bài

dạy, bao giờ tôi cũng chấm bài để đánh giá kết quả tiếpthu bài của các em và tôi thấy rằng dạy theo phơng phápmới hiệu quả hơn nhiều so với phơng pháp cũ

Đây là kết quả về môn toán của lớp tôi đã dạy trongnăm nay theo phơng pháp mới và phơng pháp cũ khi thực

hiện các bài “Phép nhân trong bảng "

Lớp 3I Phơng pháp

dạy

Điểm giỏi

Điểm khá

Nhìn vào bảng trên có lẽ ai cũng nhận thấy sự chênhlệch về tỉ lệ phần trăm học sinh đạt điểm giỏi Tôi nghĩrằng với phơng pháp mà tôi tiến hành trong những tiết dạytoán có kết quả rất lớn.

VI Bài học kinh nghiệm:

Muốn xây dựng tiết học toán có hiệu quả, giáo viêncần phải:

1 Nắm vững mục đích, yêu cầu của bài

2 Xác định đợc trọng tâm của bài

3 Chọn đồ dùng học tập sinh động, hấp dẫn nhng

đảm bảo tính chất toán học

4 Thiết kế hệ thống bài tập cho phù hợp, hình thức

đa dạng

5 Hệ thống câu hỏi đa ra phải cụ thể, dễ hiểu

6 Nghiên cứu trò chơi để tạo không khí sôi nổi cholớp học

7 Cần cho điểm để động viên, khích lệ các emtrong giờ học

8 Học hỏi, tiếp thu ý kiến của các ngành, các cấp,

đồng nghiệp, nghiên cứu thêm tài liệu

VII kết luận:

Trên đây là một số những suy nghĩ và phơng pháp

mà tôi đã tiến hành trong giờ toán dạy thành lập phépnhân

"Nhân trong bảng" chỉ là một phần của kiến thứctoán lớp 3 nhng nó vô cùng quan trọng Có thuộc đợc nhữngbảng nhân thì mới có thể làm nhanh những bài toán nhân

số có nhiều chữ số sau này Muốn học giỏi toán cần phảihọc chắc ngay từng bài Chính vì vậy, tôi rất coi trọng

đến việc thiết kế một bài giảng sao cho hiệu quả nhất

Ngày 26 tháng 3 năm 2014 Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm do mình viết không sao chép

nội dung của ngời khác.

Ngời viết

Trần Lệ Huyền

ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT KINH NGHIỆM CẤP TRƯỜNG

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG XÉT DUYỆT KINH NGHIỆM CẤP QUẬN ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………