Thư Viện Sinh Học http://thuviensinhhoc.com - Lần thứ hai: Khi bị thị Nở từ chối, Chí Phèo “ôm mặt khóc rưng rức”, đó là những giọt nước mắt đau đớn, tuyệt vọng.. Giọt nước mắt ấy biểu
Trang 1Thư Viện Sinh Học http://thuviensinhhoc.com
SỞ GD&ĐT NGHỆ AN KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 12
NĂM HỌC 2010 – 2011
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ CHÍNH THỨC Môn: NGỮ VĂN LỚP 12 THPT - BẢNG A
(Hướng dẫn chấm gồm 02 trang)
I YÊU CẦU CHUNG
1 Có kiến thức văn học và xã hội đúng đắn, sâu rộng; kĩ năng làm văn tốt: bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, giàu hình ảnh và sức biểu cảm, ít mắc lỗi chính tả, ngữ pháp Thí
sinh có thể sử dụng các phương thức biểu đạt, các thao tác nghị luận khác nhau trong bài viết
2 Hướng dẫn chấm chỉ nêu những nội dung cơ bản, định hướng, định tính chứ không định
lượng Giám khảo cần hết sức linh hoạt khi vận dụng Hướng dẫn chấm Cẩn trọng và tinh tế đánh
giá bài làm của thí sinh trong tính chỉnh thể; trân trọng những bài có ý kiến và giọng điệu riêng
Chấp nhận các cách kiến giải khác nhau, kể cả không có trong Hướng dẫn chấm, miễn là hợp lí, có
sức thuyết phục
3 Tổng điểm toàn bài: 20 điểm, chiết đến 0,5 điểm Hướng dẫn chấm chỉ nêu một số thang
điểm chính; trên cơ sở đó, giám khảo có thể bàn bạc thống nhất định ra các thang điểm chi tiết
II YÊU CẦU CỤ THỂ Câu 1 (5,0 điểm)
1 Giới thiệu vấn đề (0,5 điểm)
2 Nêu tóm tắt nội dung chính của câu chuyện (0,5 điểm)
3 Suy nghĩ: (4,0 điểm)
- Khó khăn và những điều bất thường… có thể đến với con người bất cứ lúc nào Con người phải biết cách khắc phục, ứng phó, vượt qua; nếu không sẽ bất lực, đầu hàng, gục ngã Giống như con trai đã tiết ra chất dẻo để tự khắc phục đau đớn cho mình (1,0 điểm)
- Điều quan trọng là trong cuộc sống con người khó có thể gặp mọi sự đều thuận buồm xuôi gió, bình yên, tốt lành Nếu thế thì chưa hẳn đã có cơ hội khám phá, thể hiện, phát huy hết chính
- Chủ động đón nhận nghịch cảnh và chiến thắng nó thì cuộc sống con người mới thực sự có ý
Câu 2 (5,0 điểm)
1 Giới thiệu vắn tắt tác giả Nam Cao, truyện Chí Phèo và hai chi tiết về những giọt nước mắt
2 Phân tích ý nghĩa hai chi tiết giọt nước mắt của Chí Phèo (3,0 điểm)
Đặt nhân vật Chí Phèo trong bối cảnh và tình huống truyện: sau cuộc gặp thị Nở và đến khi bị thị Nở từ chối
- Lần thứ nhất: “Hắn thấy mắt mình hình như ươn ướt” Đó là sự xúc động chân thành trước
tình người Giọt nước mắt ấy chứng tỏ thiên lương Chí Phèo đã trở về, bắt đầu quá trình hồi sinh tính
Trang 2Thư Viện Sinh Học http://thuviensinhhoc.com
- Lần thứ hai: Khi bị thị Nở từ chối, Chí Phèo “ôm mặt khóc rưng rức”, đó là những giọt nước
mắt đau đớn, tuyệt vọng Giọt nước mắt ấy biểu hiện sự nhận thức: nỗ lực cuối cùng để được làm người lương thiện đã không được chấp nhận Chí rơi vào bi kịch đau đớn đến cùng cực
(1,5 điểm)
- Hai lần Chí Phèo khóc, hai trạng thái tâm lí nhân vật trái ngược: từ hy vọng đến tuyệt vọng Hai chi tiết giúp người đọc thấy được bi kịch khao khát làm người lương thiện nhưng không thành của nhân vật
- Những trạng thái tâm lí phức tạp ấy được Nam Cao tái hiện sống động, tinh vi, đầy ám ảnh và
có ý nghĩa sâu sắc Lối trần thuật của người kể chuyện có vẻ lạnh lùng nhưng nhân văn… Tất cả đã góp phần làm nên giá trị của tác phẩm và tên tuổi Nam Cao
Câu 3 (10,0 điểm)
1 Giới thiệu hai tác giả, tác phẩm và hình tượng đất nước (1,0 điểm)
2 Cách thể hiện hình tượng đất nước: (8,0 điểm)
2.1 Trong bài Đất nước của Nguyễn Đình Thi: (3,0 điểm)
- Hình tượng đất nước được thể hiện gắn liền qua vẻ đẹp của những bức tranh thu và đất nước trưởng thành trong chiến tranh Cái tôi trữ tình có sự vận động từ cái tôi công dân đến dân tộc, thời đại
- Giọng chủ đạo: tự hào, kiêu hãnh; thể thơ tự do; hình ảnh phong phú, mới mẻ, giàu sức gợi, mang chiều kích lớn lao của sử thi; sử dụng phối hợp, linh hoạt nhịp điệu, vần và các biện pháp tu từ tạo hiệu quả nghệ thuật cao
2.2 Trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm: (3,0 điểm)
- Hình tượng đất nước được nhìn nhận trên nhiều phương diện: lịch sử, địa lí, văn hóa Từ đó làm nổi bật tư tưởng “Đất Nước của Nhân dân” Cái tôi trữ tình luôn đặt trong mối quan hệ riêng - chung, cá nhân - cộng đồng
- Giọng thơ tâm tình, nhắn nhủ, khích lệ; thể thơ tự do với sự biến đổi linh hoạt về nhịp điệu; kết hợp chính luận và trữ tình; hình ảnh thơ gần gũi đời thường; vận dụng phong phú chất liệu văn hoá, văn học dân gian trong việc xây dựng hình tượng
2.3 Điểm tương đồng và khác biệt: (2,0 điểm)
- Tương đồng:
Đất nước gắn liền với truyền thống lâu đời và niềm tự hào dân tộc; gắn liền với con người, quê hương và trách nhiệm công dân đối với đất nước
- Khác biệt:
+ Đất nước của Nguyễn Đình Thi chủ yếu được thể hiện ở phương diện sử thi, cảm hứng lãng mạn + Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm chủ yếu được thể hiện ở phương diện gần gũi đời thường
Cả hai nhà thơ đều thể hiện thành công hình tượng đất nước Đó là hình tượng trung tâm của văn học Cách mạng sau 1945 Qua đây, thể hiện ý thức trách nhiệm của người nghệ sỹ đối với nền văn nghệ cách mạng nói riêng, Tổ quốc và nhân dân nói chung Tuy nhiên, mỗi tác giả
có cá tính sáng tạo riêng làm cho hình tượng thơ trở nên phong phú và đa dạng, mới mẻ
- - - Hết - - -