- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ:HS cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ văn học-tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật NT; biết rung động trước cái đẹp và tâm hồn đẹp; nhận ra được những
Trang 1Ngày soạn: 23/10/2016
Tuần : 10
Tiết PPCT: 39-40
Bài dạy :
CHỮ NHƯỜI TỬ TÙ
- Nguyễn
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức :
- Đặc điểm chính của hình tượng nhân vật Huấn Cao
- Quan niệm về cái đẹp và tấm lòng yêu nước kín đáo của Ng.Tuân
- Xây dựng tình huống truyện độc đáo ; tạo không khí cổ xưa ; bút pháp lãng mạn và nghệ thuật tương phản ; ngôn ngữ giàu tính tạo hình
2.Về kĩ năng : Đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.
3.Về thái độ : yêu thương, trân trọng những truyền thống văn hóa dân tộc
2 Về định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực sáng tạo: Hs xác định và hiểu được những ý tưởng mà NT muốn
gửi gắm Trình bày được suy nghĩ của mình trước giá trị cuộc sống được thể hiện qua tác phẩm
- Năng lực hợp tác: HS cùng chia sẻ, phối hợp với nhau qua hđ thảo luận nhóm
- Năng lực giao tiếp TV:HS giao tiếp cùng tác giả qua vb, nâng cao khả năng
sử dụng TV
- Năng lực thưởng thức văn học/cảm thụ thẩm mỹ:HS cảm nhận vẻ đẹp ngôn ngữ văn học-tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật NT; biết rung động trước cái đẹp và tâm hồn đẹp; nhận ra được những giá trị thẩm mỹ của tác phẩm
B Phương pháp và phương tiện dạy học
1 Phương pháp dạy học
- Phương pháp đọc hiểu, phân tích, thuyết trình kết hợp trao đổi thảo luận
- Tích hợp phân môn: Làm văn, tiếng Việt, làm văn
2 Phương tiện dạy học
- Sgk Giáo án, đọc tài liệu tham khảo
C Nội dung và tiến trình lên lớp:
Trang 21 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ.
3.Tổ chức dạy và học bài mới
3.1 Hoạt động khởi động: Khi viết về Nguyễn Tuân, nhà phê bình Nguyễn
Đăng Mạnh đã viết: “Nguyễn Tuân là nhà văn của chủ nghĩa hiện thực thẫm mĩ” Phong cách của Nguyễn Tuân là phong cánh tài hoa trong việc sưn tìm cái đẹp cao cả, uyên bác trong việc sử dụng từ ngữ và kiến thức văn hóa, phong cách của một cây bút vừa cổ điển vừa hiện đại Điều này đã thể hiện rất rõ trong
“ Chữ người tử tù” trích “ Vang bóng một thời”
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức mới :
Hoạt động của
học sinh
Hướng dẫn của giáo viên
Nội dung cần đạt
- Nêu vài nết về
tác giả?
- Xuất xứ truyện?
- Tình huống
truyện có gì đặc
- GV yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn sgk
- GV hướng dẫn
HS trình bày về tiểu sử, sự nghiệp
- GV hướng dẫn
HS tìm hiểu xuất
xứ, hoàn cảnh
ra đời tác phẩm
- GV khái quát,
hệ thống kiến thức về nội dung đoạn trích
- Gợi ý qua sự gặp gỡ giữu hai nhân vật, họ khác nhau như
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả.
- Nguyễn Tuân: 1910 - 1987 - Người Hà nội
- Sinh ra trong một gia đình nhà nho
- Ông là một nghệ sĩ tài hoa,uyên bác, phong cách nghệ thuật độc đáo
- Ngòi bút phóng túng và có ý thức sâu sắc về cái tôi cá nhân
- Sở trường là tuỳ bút
2 Tác phẩm Chữ người tử tù
- Lúc đầu có tên là: Dòng chữ cuối cùng, in 1938 trên tạp chí Tao đàn, sau
đó đổi tên thành: Chữ người tử tù và được in trong tập truyện :Vang bóng một thời.
II Đọc hiểu văn bản.
1 Tình huống truyện
- Cuộc gặp gỡ khác thường của hai con
Trang 3- Tại sao HC bị
bắt? Vẻ đẹp của
hình tượng HC
được thể hiện ở
những phưng diện
nào?
- Tìm những chi
tiết trong văn bản
dể chứng minh?
- Ca ngợi tài củả
HC nhà văn thể
hiện quan niệm và
tư tưởng gì?
- Là một người
viết chữ đẹp
nhưng HC chỉ mới
cho chữ cho ngững
ai?vì sao vậy?
- Tại sao HC lại
nhận lời cho chữ
VQN? Điều đó nói
lên vẻ đẹp nào
thế nào?và họ có điểm chung nào?
- GV hướng dẫn
HS nêu nhận xét
và chốt ý
- Hướng dẫn HS tìm, liệt kê
- GV hướng dẫn
HS nhận xét
- Gợi ý những chi tiết được khắc họa trong sgk
- Yêu cầu HS nêu cảm nhận của bản thân
- Gợi ý HS khái
người khác thường : + Viên quản ngục- kẻ đại diện cho quyền lực tăm tối nhưng lại khao khát ánh sáng và chữ nghĩa
+ Huấn Cao – người tử tù có tài viết chữ đẹp, chống lại triều đình phong kiến
→ Cuộc hội ngộ diễn ra giữa chốn ngục
tù căng thẳng, kịch tính, có ý nghĩa đối đầu giữa cái đẹp cái thiên lương>< quyền lực tội ác → cái đẹp, cái thiên lương đã thắng thế
2 Nhân vật Huấn Cao
a Một người nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật thư pháp
- Người có tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp
- Lời ca ngợi, mơ ước cháy bỏng của
viên quản ngục Chữ ông Huấn…đời
-> Nghệ thuật thư pháp
= >
+ Trân trọng, ngưỡng mộ người tài + Trân trọng nghệ thuật thư pháp ->truyền thống văn hóa dân tộc
b Một nhân cách, một thiên lương cao cả
- Tâm hồn trong sáng cao đẹp Không vì…bao giờ
->trọng nghĩa khinh lợi
- Khi biết được tấm lòng viên QN : HC nhận lời cho chữ-> chỉ cho những người biết trọng cái tài và quý cái đẹp
- Câu nói của HC Thiếu chút nữa…thiên hạ-> Trân trọng những người có sở
Trang 4trong con người
ông?
- Nêu cảm nhận về
câu nói của HC”
thiếu …ha”
Có người cho rằng
HC không chỉ là
một người nghệ sĩ
có tâm hồn cao
đẹp mà còn là
người anh hùng có
khí phách hiên
ngang?hãy chứng
minh?
- Qua hình tương
nhân vật HC nhà
văn muốn thể hiện
quan điểm như thế
nào về mootj con
người nhân cách
cao cả?
- VQN là người
như thế nào: nghề
nghiệp? sở thích?
- QN có thái đọ
như thế nào khi
gặp HC?tại sao có
thái đọ như vậy?
- Đánh giá nhân
vật VQN?
quát, cảm nhận
- GV tổ chức hoạt động theo cặp
- Gợi ý cho HS qua những chi tiết trong văn bản
- Yêu cầu HS cảm nhận
- Yêu cầu HS cảm nhận
- Yêu cầu HS phát hiện và cảm nhận
thích thanh cao, có nhân cách cao đẹp
c Một con người có khí phách hiên ngang bất khuất
- là thủ lĩnh trong phong trào chống lại triều đình
- Ngây khi đặt chân vào ngục : + Không thèm để ý, không thèm chấp câu nói của tên lính
+ Thản nhiên rũ rệp trên thang gông -> Khí phách, tiết tháo
- Khi được VQN biệt đãi Thản nhiên nhận rượu thịt như Việc vẫn làm trong hứng bình sinh
-> Phong thái tự do, ung dung, xem nhẹ cái chết
- Trả lời VQN bằng thái đọ khinh miệt
đến điều Ngươi hỏi ta…vào đây
-> Không quỵ lụy trước cường quyền
=> Khí phách của một anh hùng
*QNTM NT:
- Cái đẹp và cái thiện không thể tách rời
- Một nhân cách cao đẹp bao giờ cũng là
sự thống nhất giữa cái tâm và cái tài
=> - QNTM tiến bộ
- Tình cảm yêu nước thầm kín
b Nhân vật Quản ngục.
- Có tâm hồn nghệ sĩ, say mê và quý trọng cái đẹp, say mê chơi chữ đến kì lạ
- Thú chơi chữ Sở nguyện cao quý Suốt đời chỉ có một ao ước: Có được chữ Huấn Cao mà treo trong nhà
- Là người có tấm lòng Biết giá người, biết trọng người ngay, biết Biệt nhỡn
Trang 5- Quan niệm nghệ
thuật của nhà văn?
- Cảnh cho chữ
diễn ra lúc nào? ở
đâu?tại sao nói đây
là cảnh tượng xưa
này chưa tứng có?
- Nêu ý nghĩa cảnh
cho chữ?
- Liên kết giữ các phân, rút ra quan niệm nghệ thuật
- Liên hệ cảnh cho chữ ngoài đời thực và
chương từ xưa đến nay
- Chỉ ra sự đối lập tương phản giữa các vấn đề
- Tữ những chi tiết rút ra quan niệm nghệ thuật
ẩn sâu
- GV hướng dẫn
HS tổng kết
- Gợi ý cho HS
liên tài ->Là Một tấm lòng trong thiên hạ, là
Âm thanh trong trẻo…xô bồ
=>QNNT:
-Trong mỗi con người đều ẩn chứa một con người nghệ sĩ, một tâm hồn yêu cái đẹp, cái tài
- Có khi, có lúc cái đẹp tồn tại trong môi trường của cái ác, cái xấu và nó vẫn phát triển mạnh mẽ và bền bỉ
*Cảnh cho chữ: Cảnh tượng xưa nay chưa từng có
- Hoàn cảnh, địa điểm: Bẩn thỉu, tối tăm, chật hẹp
- Tư thế của người cho chữ và nhận chữ -> Nghệ thuật:
+ Tả cảnh, tả người + Nhịp điệu chậm rãi, câu văn giàu hình ảnh
=> QNTM
- Cái đẹp và cái thiện không bao giờ tách rời nhau
- Khẳng định sự chiến thắng của cái đẹp, tài năng và nhân cách
- Cái đẹp có thể nảy sinh trên nền của cái ác nhưng không bao giờ chung sống với cái ác, cái xấu
- Cái đẹp có sức mạnh cảm hóa, cái đẹp
là bất tử
=>TT
- Lòng Yêu nước thầm kín
- Hướng con người đến : Chân – thiện – mĩ
Trang 6- Ý nghĩa văn
bản?
- Đặc sắc nghệ
thuật
nhận xét III.Tổng kết
1.Ý nghĩa văn bản
- Khẳng ddinghj sự chiến thắng của cái đẹp,cái thiện, nhân cách cao cả
- Bộc lộ lòng yêu nước thầm kín của nhà văn
2 Đặc sắc nghệ thuật
- Tạo tình huống truyện độc đáo, đặc sắc
- Sử dụng thành công thủ pháp đối lập tương phản
- Xây dựng thành công nhân vật
- Ngôn ngữ góc cạnh, giàu hình ảnh, có tính tạo hình
3.3 Hoạt động thực hành ứng dụng
Nghệ thuật độc đáo được thể hiên qua cảnh cho chữ
3.4 Hoạt động bổ sung
Phân tích hình tượng nhân vật Huấn Cao?
D Hướng dẫn soạn bài tiếp theo
Soạn bài mới: Luyện tập thao tác so sánh