Một số câu hỏi giáo khoa lý 10

*** M t s câu h i giáo khoa ộ ố ỏ tham kh o ả

Bài 2: CHUY N Đ NG TH NG Đ U Ể Ộ Ẳ Ề

H i: ỏ Th nào là vector đ d i c a ch t đi m? Khi nào thì đ d i trùng v i quãngế ộ ờ ủ ấ ể ộ ờ ớ

đường đi được?

Tr l i: ả ờ * T i th i đi m t ạ ờ ể 1 ch t đi m v trí M ấ ể ở ị 1; t i th i đi m t ạ ờ ể 2 ch t đi m v trí M ấ ể ở ị 2.

Vector g i là vector đ d i c a ch t đi m trong th i gian ọ ộ ờ ủ ấ ể ờ

* Khi v t chuy n đ ng th ng, theo m t chi u và ch n chi u đó là chi u d ậ ể ộ ẳ ộ ề ọ ề ề ươ ng thì đ d i trùng v i quãng đ ộ ờ ớ ườ ng đi đ ượ c.

H i: ỏ Nêu tên 4 đ n v c b n trong h đ n v qu c t SIơ ị ơ ả ệ ơ ị ố ế

Tr l i: ả ờ Nêu tên 4 trong 7 đ n v c b n sau: đ n v chi u dài (m); đ n v kh i l ơ ị ơ ả ơ ị ề ơ ị ố ượ ng

(kg); đ n v th i gian (s); đ n v c ơ ị ờ ơ ị ườ ng đ dòng đi n (A); đ n v nhi t đ (K); ộ ệ ơ ị ệ ộ

đ n v l ơ ị ượ ng ch t (mol); đ n v c ấ ơ ị ườ ng đ ánh sáng (Cd) ộ



Bài 3: CHUY N Đ NG TH NG BI N Đ I Đ U Ể Ộ Ẳ Ế Ổ Ề

H i: ỏ Trong chuy n đ ng th ng, v n t c th c th i có phể ộ ẳ ậ ố ứ ờ ương nh th nào? V n t cư ế ậ ố

t c th i đ c tr ng cho đi u gì c a chuy n đ ng.ứ ờ ặ ư ề ủ ể ộ

Tr l i: ả ờ Trong chuy n đ ng th ng, v n t c th c th i có ể ộ ẳ ậ ố ứ ờ ph ươ trùng v i đ ng ớ ườ ng

th ng quỹ đ o V n t c t c th i đ c tr ng cho ẳ ạ ậ ố ứ ờ ặ ư chi u và đ nhanh ch m ề ộ ậ c a ủ chuy n đ ng ể ộ

H i: ỏ V n t c trung bình đ c tr ng cho đi u gì c a chuy n đ ng Khi nào thì v nậ ố ặ ư ề ủ ể ộ ậ

t c trung bình c a ch t đi m b ng v i t c đ trung bình c a nó Vì sao?ố ủ ấ ể ằ ớ ố ộ ủ

Tr l i: ả ờ *T c đ trung bình đ c tr ng cho ố ộ ặ ư đ nhanh ch m ộ ậ c a chuy n đ ng. ủ ể ộ

*Khi ch t đi m ch chuy n đ ng th ng, theo m t chi u và ch n chi u đó là ấ ể ỉ ể ộ ẳ ộ ề ọ ề chi u d ề ươ ng thì v n t c trung bình b ng t c đ trung bình ậ ố ằ ố ộ

*Vì lúc này đ d i trùng v i quãng đ ộ ờ ớ ườ ng đi đ ượ c.

H i: ỏ Vi t công th c c a vector gia t c t c th i trong chuy n đ ng th ng Vector giaế ứ ủ ố ứ ờ ể ộ ẳ

t c t c th i đ c tr ng cho đi u gì c a vector v n t c.ố ứ ờ ặ ư ề ủ ậ ố

Tr l i: ả ờ

*Vector gia t c t c th i ố ứ ờ đ c tr ng cho ặ ư đ nhanh ch m ộ ậ c a vector v n t c. ủ ậ ố

H i: ỏ Đ nh nghĩa gia t c T i m t th i đi m nào đó, ch t đi m đang chuy n đ ngị ố ạ ộ ờ ể ấ ể ể ộ

ch m d n thì liên h gi a gia t c a và v n t c v c a ch t đi m lúc này nhậ ầ ệ ữ ố ậ ố ủ ấ ể ư

th nào?ế



Bài 5: CHUY N Đ NG R I T DO Ể Ộ Ơ Ự

H i: ỏ Th nào là s r i t do? Nêu các đ c đi m c a s r i t do?ế ự ơ ự ặ ể ủ ự ơ ự

Tr l i: ả ờ S r i t do là s r i ch d ự ơ ự ự ơ ỉ ướ i tác d ng c a tr ng l c ụ ủ ọ ự

Đ c đi m c a s r i t do: ặ ể ủ ự ơ ự

* Ph ươ ng th ng đ ng, Chi u t trên xu ng ẳ ứ ề ừ ố

* Chuy n đ ng nhanh d n đ u v i gia t c g, g i là gia t c r i t do ể ộ ầ ề ớ ố ọ ố ơ ự

* cùng m t n i trên Trái đ t các v t r i cùng gia t c g và g th Ở ộ ơ ấ ậ ơ ố ườ ng l y 9,8 m/s ấ 2

* Gia t c r i t do g ph thu c vào vĩ đ đ a lý, đ cao và c u trúc đ a ch t ố ơ ự ụ ộ ộ ị ộ ấ ị ấ

H i: ỏ V t r i t do có chuy n đ ng nh th nào? Gia t c r i t do ph thu c vàoậ ơ ự ể ộ ư ế ố ơ ự ụ ộ

nh ng y u t nào?ữ ế ố

Tr l i: ả ờ V t r i t do có chuy n đ ng là chuy n đ ng nhanh d n đ u.ậ ơ ự ể ộ ể ộ ầ ề

Gia t c r i t do g ph thu c vào vĩ đ đ a lý, đ cao và c u trúc đ a ch t.ố ơ ự ụ ộ ộ ị ộ ấ ị ấ

(Gi i thích thêm: ả Trong i u ki n lý t đ ề ệ ưở ng, b qua l c c n không khí thì gia t c r i t do ch ph thu c vào kho ng cách gi a tr ng tâm c a ỏ ự ả ố ơ ự ỉ ụ ộ ả ữ ọ ủ

v t r i v i tâm c a trái ậ ơ ớ ủ đấ t (t l ngh ch) Nh v y, gia t c này s ph thu c cào ỉ ệ ị ư ậ ố ẽ ụ ộ độ cao và v trí a lý (do Trái ị đị đấ t không ph i hình c u ả ầ chu n), c th , càng cao thì gia t c càng gi m, càng g n xích ẩ ụ ể ố ả ầ đạ o càng l n ớ Th c t , v t r i còn ch u nh h ự ế ậ ơ ị ả ưở ng c a l c c n không khí, l c ủ ự ả ự

c n này ph thu c vào hình d ng, d ả ụ ộ ạ i n ệ tích b m t v t r i Do ó gia t c c ng ph thu c vào hình d ng ề ặ ậ ơ đ ố ũ ụ ộ ạ v t ậ Ngoài ra, ph i nói thêm là khi ả

r i t do, v t không r i th ng mà s l ch v phía ông ó là do Trái ơ ự ậ ơ ẳ ẽ ệ ề Đ Đ đấ t lu ôn quay tròn, t o ra m t l c tác ạ ộ ự độ ng lên v t sinh ra gia t c ậ ố kéo theo và gia t c Coriolis nên v t không r i th ng ố ậ ơ ẳ )

H i: ỏ Vi t các công th c c a s r i t do?ế ứ ủ ự ơ ự

Tr l i: ả ờ



Bài 6: CHUY N Đ NG TRÒN Đ U Ể Ộ Ề

H i: ỏ Nêu các đ c đi m v : phặ ể ề ương, chi u, đ l n c a vector v n t c t c th i trongề ộ ớ ủ ậ ố ứ ờ

chuy n đ ng cong.ể ộ

Tr l i: ả ờ Ph ươ ng: trùng v i ti p tuy n quỹ đ o t i đi m đang xét ớ ế ế ạ ạ ể

Chi u: cùng chi u v i chi u chuy n đ ng ề ề ớ ề ể ộ

Đ l n: ộ ớ

H i: ỏ Đ nh nghĩa và vi t công th c tính chu kì, t n s c a m t ch t đi m chuy nị ế ứ ầ ố ủ ộ ấ ể ể

đ ng đ u v i t c đ v trên độ ề ớ ố ộ ường tròn bán kính r

Tr l i: ả ờ Chu kì T là kho ng th i gian ch t đi m đi đ ả ờ ấ ể ượ c m t vòng trên đ ộ ườ ng tròn.

T n s f là s vòng ch t đi m đi đ ầ ố ố ấ ể ượ c trong m t giây ộ

H i: ỏ Trong chuy n đ ng tròn đ u, vecter gia t c đ c tr ng cho s thay đ i gì c aể ộ ề ố ặ ư ự ổ ủ

vecter v n t c? Vi t công th c tính đ l n c a vecter gia t c này.ậ ố ế ứ ộ ớ ủ ố

Tr l i: ả ờ Đ c tr ng cho s thay đ i h ặ ư ự ổ ướ ng c a vector v n t c ủ ậ ố

H i: ỏ Nêu đ c đi m phặ ể ương và chi u c a vector gia t c trong chuy n đ ng trònề ủ ố ể ộ

đ u Vector gia t c này đ c tr ng cho đi u gì c a vector v n t c?ề ố ặ ư ề ủ ậ ố

Tr l i: ả ờ Vector gia t c ố có ph ươ trùng v i bán kính ng ớ , có chi u ề h ướ ng vào tâm đ ườ ng

tròn Đ c tr ng ặ ư cho s thay đ i v h ự ổ ề ướ ng c a vector v n t c và đ ủ ậ ố ượ c g i là ọ gia t c h ố ướ ng tâm

H i: ỏ Trong các chuy n đ ng tròn đ u có cùng bán kính, chuy n đ ng nào có chu kì quay l n h n thì có t c ể ộ ề ể ộ ớ ơ ố

đ dài l n h n, đúng hay sai? ộ ớ ơ

Tr l i: ả ờ Sai, ta th y T t l ngh ch v i v khi r không đ i Nghĩa là, chuy n đ ng nào có chu kì quay l n h n thì có ấ ỉ ệ ị ớ ổ ể ộ ớ ơ

t c đ dài nh h n ố ộ ỏ ơ

H i: ỏ Trong chuy n đ ng tròn, gia t c c a ch t đi m là gia t c h ể ộ ố ủ ấ ể ố ướ ng tâm, là đúng hay sai?

Tr l i: ả ờ Sai Ch chuy n đ ng tròn đ u thì gia t c m i là gia t c h ỉ ể ộ ề ố ớ ố ướ ng tâm Còn chuy n đ ng tròn (không đ u) ể ộ ề

có gia t c ti p tuy n ố ế ế



Bài 7: C NG V N T C Ộ Ậ Ố

H i: ỏ Vi t công th c c ng v n t c và nêu tên g i đ y đ t ng lo i đ i lế ứ ộ ậ ố ọ ầ ủ ừ ạ ạ ượng trong

công th c.ứ

Tr l i: ả ờ

là v n t c c a v t 1 so v i v t 3, là v n t c tuy t đ i ậ ố ủ ậ ớ ậ ậ ố ệ ố

là v n t c c a v t 1 so v i v t 2, là v n t c t ậ ố ủ ậ ớ ậ ậ ố ươ ng đ i ố

là v n t c c a v t 2 so v i v t 3, là v n t c kéo theo ậ ố ủ ậ ớ ậ ậ ố



Bài 8: T NG H P VÀ PHÂN TÍCH L C Ổ Ợ Ự

H i: ỏ T ng h p l c là gì? H p l c c a hai l c đ ng qui có đ l n ph thu c vàoổ ợ ự ợ ự ủ ự ồ ộ ớ ụ ộ

nh ng y u t nào?ữ ế ố

Tr l i: ả ờ * T ng h p l c là thay th nhi u l c tác d ng đ ng th i vào m t v t b ng m t ổ ợ ự ế ề ự ụ ồ ờ ộ ậ ằ ộ

l c có tác d ng gi ng h t nh tác d ng c a toàn b các l c y ự ụ ố ệ ư ụ ủ ộ ự ấ

* Đ l n c a h p l c ph thu c vào đ l n và góc h p b i 2 vector l c thành ộ ớ ủ ợ ự ụ ộ ộ ớ ợ ở ự

ph n ầ

H i: ỏ Phát bi u quy t c t ng h p l c c a hai l c đ ng quy Vẽ hình minh h a.ể ắ ổ ợ ự ủ ự ồ ọ

Tr l i: ả ờ H p l c c a hai l c đ ng quy đ ợ ự ủ ự ồ ượ c bi u di n b ng đ ể ễ ằ ườ ng chéo (k t đi m ể ừ ể

đ ng quy) c a hình bình hành mà hai c nh là nh ng vector bi u di n hai l c ồ ủ ạ ữ ể ễ ự thành ph n ầ



Bài 9: BA Đ NH LU T NEWTON Ị Ậ

H i: ỏ Phát bi u đ nh lu t I Newton Do tính ch t nào mà khi nh y t trên cao xu ng,ể ị ậ ấ ả ừ ố

ta ph i g p chân l i?ả ậ ạ

Tr l i: ả ờ * N u m t v t không ch u tác d ng c a l c nào ho c ch u tác d ng c a các l c ế ộ ậ ị ụ ủ ự ặ ị ụ ủ ự

có h p l c b ng không, thì v t đang đ ng yên sẽ ti p t c đ ng yên, đang ợ ự ằ ậ ứ ế ụ ứ chuy n đ ng sẽ ti p t c chuy n đ ng th ng đ u ể ộ ế ụ ể ộ ẳ ề

* Do quán tính.

H i: ỏ Quán tính là gì ? Đ i lạ ượng nào đ c tr ng cho m c quán tính c a v tặ ư ứ ủ ậ ? Nêu hai

ví d bi u hi n s quán tính trong đ i s ng.ụ ể ệ ự ờ ố

Tr l iả ờ : * Quán tính là tính ch t c a m i v t có xu h ấ ủ ọ ậ ướ ng b o toàn v n t c c v ả ậ ố ả ề

h ướ ng và đ l n ộ ớ Chuy n đ ng th ng đ u đ ể ộ ẳ ề ượ c g i là chuy n đ ng theo ọ ể ộ quán tính.

* Kh i l ố ượ ng c a v t là đ i l ủ ậ ạ ượ ng đ c tr ng cho m c quán tính c a v t, v t có ặ ư ứ ủ ậ ậ

kh i l ố ượ ng l n thì có m c quán tính l n và ng ớ ứ ớ ượ ạ c l i.

* Ví dụ : (h c sinh t cho ví d ) ọ ự ụ

H i: ỏ Tr ng thái cân b ng là gìạ ằ ?

Tr l i: ả ờ Tr ng thái mà v t đ ng yên ho c đang chuy n đ ng th ng đ u là tr ng thái ạ ậ ứ ặ ể ộ ẳ ề ạ

cân b ng ằ

H i: ỏ Phát bi u và vi t công th c c a đ nh lu t II Newton (ể ế ứ ủ ị ậ hay gia t c c a m t v tố ủ ộ ậ

ph thu c vào nh ng y u t nàoụ ộ ữ ế ố ?)

Tr l i: ả ờ * Vector gia t c c a m t v t luôn luôn cùng h ố ủ ộ ậ ướ ng v i l c tác d ng lên v t ớ ự ụ ậ

* Đ l n c a vector gia t c t l thu n v i đ l n c a vector l c tác d ng vào ộ ớ ủ ố ỉ ệ ậ ớ ộ ớ ủ ự ụ

v t và t l ngh ch v i kh i l ậ ỉ ệ ị ớ ố ượ ng c a v t ủ ậ

H i: ỏ Phát bi u n i dung đ nh lu t III Newton Th nào là hai l c tr c đ i, khi nàoể ộ ị ậ ế ự ự ố

thì chúng cân b ng nhau?ằ

Tr l i: ả ờ Trong m i tr ọ ườ ng h p, khi A tác d ng vào B m t l c, thì B cũng tác d ng vào A ợ ụ ộ ự ụ

m t l c, hai l c này là hai l c tr c đ i ộ ự ự ự ự ố

* Hai l c tr c đ i là hai l c cùng ph ự ự ố ự ươ ng, ng ượ c chi u, cùng đ l n Tác d ng ề ộ ớ ụ vào hai v t khác nhau ậ

* Khi hai l c này cùng tác d ng vào m t v t thì chúng cân b ng nhau ự ụ ộ ậ ằ

H i: ỏ L c và ph n l c có đ c đi m gì?ự ả ự ặ ể

Tr l i:ả ờ *Luôn luôn xu t hi n và m t đi đ ng th i. ấ ệ ấ ồ ờ

*Bao gi cũng cùng lo i ờ ạ

*Không th cân b ng nhau vì chúng tác d ng lên hai v t khác nhau ể ằ ụ ậ

H i: ỏ Cái bàn đ p mà VĐV ch y c ly ng n s d ng khi xu t phát có tác d ng gì ạ ạ ự ắ ử ụ ấ ụ ?

Tr l i: ả ờ Khi xu t phát, VĐV đ p m nh chân vào bàn chân vào bàn đ p, theo đ nh lu t III Newton, bàn đ p sẽ tác ấ ạ ạ ạ ị ậ ạ

d ng m t ph n l c đ y ng ụ ộ ả ự ẩ ườ i đó v phía tr ề ướ c giúp ng ườ i VĐV t o đ ạ ượ c m t gia t c l n ộ ố ớ

H i: ỏ M t v t đ t trên sàn n m ngang, h i có nh ng l c nào tác d ng lên v t ộ ậ ặ ằ ỏ ữ ự ụ ậ ? Chúng có cân b ng nhau ằ

không ?

Tr l i: ả ờ Có hai l c tác d ng lên là tr ng l c do TĐ hút v t và ph n l c do m t sàn tác d ng lên v t Hai l c này ự ụ ọ ự ậ ả ự ặ ụ ậ ự

cân b ng nhau vì cùng tác d ng lên cùng m t v t ằ ụ ộ ậ

H i: ỏ Bi u hi n c a quán tính?ể ệ ủ

Tr l i: ả ờ Xu h ướ ng gi nguyên tr ng thái chuy n đ ng th ng đ u, “tính đà” ữ ạ ể ộ ẳ ề

Xu h ướ ng gi nguyên tr ng thái đ ng yên, “tính ì” ữ ạ ứ

H i: ỏ 1 Newton là gì?

Tr l i: ả ờ 1 Newton là l c truy n cho v t có kh i l ự ề ậ ố ượ ng 1 kg m t gia t c 1 m/s ộ ố 2

H i: ỏ Tr ng l c là gì? Bi u th c Tr ng lọ ự ể ứ ọ ượng là gì? Bi u th c L c h p d n gi a haiể ứ ự ấ ẫ ữ

v t là 2 l c tr c đ i hay 2 l c cân b ng? Gi i thích.ậ ự ự ố ự ằ ả

Tr l i: ả ờ Tr ng l c là l c h p d n c a Trái Đ t tác d ng vào m t v t ọ ự ự ấ ẫ ủ ấ ụ ộ ậ

Tr ng l ọ ượ ng là đ l n c a tr ng l c, t l thu n v i kh i l ộ ớ ủ ọ ự ỉ ệ ậ ớ ố ượ ng c a nó P = mg ủ

L c h p d n gi a hai v t là 2 l c tr c đ i vì chúng b ng nhau v đ l n, cùng ự ấ ẫ ữ ậ ự ự ố ằ ề ộ ớ

ph ươ ng trái chi u và tác d ng vào hai v t khác nhau ề ụ ậ



Bài 12: L C H P D N Ự Ấ Ẫ

H i: ỏ Phát bi u và vi t bi u th c c a đ nh lu t v n v t h p d n và nêu rõ các đ iể ế ể ứ ủ ị ậ ạ ậ ấ ẫ ạ

lượng, đ n v trong công th c.ơ ị ứ

Tr l i: ả ờ L c h p d n gi a hai v t (coi nh ch t đi m) có đ l n t l thu n v i tích hai ự ấ ẫ ữ ậ ư ấ ể ộ ớ ỉ ệ ậ ớ

kh i l ố ượ ng c a chúng và t l ngh ch v i bình ph ủ ỉ ệ ị ớ ươ ng kho ng cách gi a chúng ả ữ

Trong đó: * m1, m2 là kh i l ố ượ ng c a hai v t (kg) ủ ậ

* r là kho ng cách gi a hai v t (m) ả ữ ậ

* G = 6,67.10 -11 N.m 2 /kg 2 là h ng s h p d n ằ ố ấ ẫ

H i: ỏ L p bi u th c tính gia t c r i t do khi v t r i đ cao h so v i m t đ t ậ ể ứ ố ơ ự ậ ơ ở ộ ớ ặ ấ

Tr l i: ả ờ Tr ng l c tác d ng lên v t m g n m t đ t chính là l c h p d n gi a v t m ọ ự ụ ậ ở ầ ặ ấ ự ấ ẫ ữ ậ

và trái đ t Khi v t đ cao h so v i m t đ t ấ ậ ở ộ ớ ặ ấ

Khi v t n m sát m t đ t: h << R ậ ằ ặ ấ

H i: ỏ

H i: ỏ T i sao gia t c r i t do và tr ng l ạ ố ơ ự ọ ượ ng c a v t càng lên cao thì càng gi m ủ ậ ả ?

Tr l i: ả ờ T công th c ừ ứ và P = mg, ta th y ấ gia t c r i t do và tr ng l ố ơ ự ọ ượ ng c a v t càng lên cao thì càng gi m ủ ậ ả

H i: ỏ N u kh i l ế ố ượ ng c a hai v t và kho ng cách gi a chúng đ u tăng lên g p đôi thì l c h p d n gi a ủ ậ ả ữ ề ấ ự ấ ẫ ữ

chúng có đ l n nh th nào so v i lúc đ u, gi i thích ộ ớ ư ế ớ ầ ả ?

Tr l i: ả ờ Ta có:

Khi m 1 , m 2 , r cùng tăng g p đôi thì: ấ

V y, Khi m ậ 1 , m 2 , r cùng tăng g p đôi thì l c h p d n không thay đ i ấ ự ấ ẫ ổ

H i: ỏ



Bài 14: L C ĐÀN H I Ự Ồ

H i: ỏ Khái ni m v l c đàn h iệ ề ự ồ

Tr l i: ả ờ L c đàn h i xu t hi n v t b bi n d ng và có xu h ự ồ ấ ệ ở ậ ị ế ạ ướ ng ch ng l i ố ạ nguyên nhân gây ra bi n d ng đó (t c là làm cho v t l y l i hình d ng và kích ế ạ ứ ậ ấ ạ ạ

th ướ c ban đ u) ầ

L c đàn h i ch xu t hi n khi đ bi n d ng nh h n gi i h n đàn ự ồ ỉ ấ ệ ộ ế ạ ỏ ơ ớ ạ

h i c a v t ồ ủ ậ

H i: ỏ Đ nh nghĩa l c đàn h i c a lò xoị ự ồ ủ

Tr l i: ả ờ Khi lò xo b bi n d ng, sẽ xu t hi n l c đàn h i hai đ u c a lò xo ị ế ạ ấ ệ ự ồ ở ầ ủ

và tác d ng v i các v t ti p xúc v i lò xo L c đàn h i này: ụ ớ ậ ế ớ ự ồ

- có ph ươ ng trùng v i tr c c a lò xo ớ ụ ủ

- có chi u ng ề ượ ớ c v i chi u bi n d ng ề ế ạ

- có đ l n t l thu n v i đ bi n d ng: F = k | | ộ ớ ỉ ệ ậ ớ ộ ế ạ

V i ớ k là đ c ng c a lò xo (N/m); ộ ứ ủ là đ bi n d ng c ộ ế ạ ủa lò xo (m)

H i: ỏ Phát bi u đ nh lu t Húc Vi t công th c tính l c đàn h i c a lò xo và nêu rõể ị ậ ế ứ ự ồ ủ

các đ i lạ ượng có trong công th c.ứ

Tr l i: ả ờ Trong gi i h n đàn h i, l c đàn h i t l v i đ bi n d ng c a lò xo ớ ạ ồ ự ồ ỉ ệ ớ ộ ế ạ ủ

Fđh là l c đàn h i (N); k là đ c ng c a lò xo (N/m); ự ồ ộ ứ ủ là đ bi n d ng c a lò xo ộ ế ạ ủ (m); D u “ - ” cho bi t l c đàn h i ng ấ ế ự ồ ượ c chi u v i chi u bi n d ng ề ớ ề ế ạ

H i: ỏ L c căng dây có đi m đ t, phự ể ặ ương và chi u nh th nào? L c căng dây haiề ư ế ự ở

đ u s i dây b ng nhau v đ l n khi nào?ầ ợ ằ ề ộ ớ

Tr l i: ả ờ * Đi m đ c là đi m mà đ u s i dây ti p xúc v i v t ể ặ ể ầ ợ ế ớ ậ

* Ph ươ ng trùng v i s i dây ớ ợ

* Chi u h ề ướ ng t 2 đ u dây vào ph n gi a s i dây ừ ầ ầ ữ ợ

* V i s i dây có kh i l ớ ợ ố ượ ng không đáng k thì l c căng hai đ u s i dây b ng ể ự ở ầ ợ ằ nhau v đ l n ề ộ ớ

H i: ỏ Khi lò xo b bi n d ng (dãn ho c nén) sẽ xu t hi n l c đàn h i hai đ u lò xoị ế ạ ặ ấ ệ ự ồ ở ầ

và tác d ng vào các v t ti p xúc v i lò xo L c đàn h i này có phụ ậ ế ớ ự ồ ương, chi u và đ l nề ộ ớ

nh th nào?ư ế



Bài 15: L C MA SÁT Ự

H i: ỏ L c ma sát ngh (xu t hi n khi nào, đâu; phự ỉ ấ ệ ở ương, chi u; đ l n t l v i l cề ộ ớ ỉ ệ ớ ự

nào)

Tr l i: ả ờ *Xu t hi n m t ti p xúc khi v t ch u tác d ng c a ngo i l c, nh ng ngo i ấ ệ ở ặ ế ậ ị ụ ủ ạ ự ư ạ

l c này ch a đ đ làm v t chuy n đ ng ự ư ủ ể ậ ể ộ

*Ph ươ ng n m trong m t ph ng ti p xúc ằ ặ ẳ ế

*Chi u: ng ề ượ c chi u v i ngo i l c (thành ph n c a l c) làm v t có xu h ề ớ ạ ự ầ ủ ự ậ ướ ng chuy n đ ng ể ộ

*Đ l n b ng đ l n c a ngo i l c (thành ph n c a l c) làm v t có xu h ộ ớ ằ ộ ớ ủ ạ ự ầ ủ ự ậ ướ ng chuy n đ ng, khi ngo i l c tăng thì l c ma sát ngh tăng theo, l c ma sát ngh ể ộ ạ ự ự ỉ ự ỉ

c c đ i F ự ạ msn max =µn N.

H i: ỏ L c ma sát trự ượt (xu t hi n khi nào, đâu; phấ ệ ở ương, chi u; đ l n t l v i l cề ộ ớ ỉ ệ ớ ự

nào)

Tr l i: ả ờ *Xu t hi n m t ti p xúc khi hai v t tr ấ ệ ở ặ ế ậ ượ t trên b m t c a nhau ề ặ ủ

*Cùng ph ươ ng và ng ượ c chi u v i v n t c t ề ớ ậ ố ươ ng đ i c a v t này v i v t kia ố ủ ậ ớ ậ (có tác d ng c n tr s tr ụ ả ở ự ượ t đó)

*Đ l n t l v i áp l c N lên m t ti p xúc F ộ ớ ỉ ệ ớ ự ặ ế mst = tN (trong đó t là h s ma sát ệ ố

tr ượ t)

H i: ỏ L c ma sát lăn (xu t hi n khi nào, đâu; đ l n t l v i l c nào)ự ấ ệ ở ộ ớ ỉ ệ ớ ự

Tr l i: ả ờ * Xu t hi n m t ti p xúc khi m t v t lăn trên m t m t v t khác (có tác d ng ấ ệ ở ặ ế ộ ậ ặ ộ ậ ụ

c n tr s lăn đó) ả ở ự

* Đ l n t l v i áp l c N lên m t ti p xúc F ộ ớ ỉ ệ ớ ự ặ ế msl = lN (trong đó l là h s ma sát ệ ố lăn)

Nh ng h s ma sát lăn nh h n h s ma sát tr ư ệ ố ỏ ơ ệ ố ượ t hàng ch c l n ụ ầ

H i: ỏ Vai trò c a ma sát trong đ i s ng (l i ích và tác h i)ủ ờ ố ợ ạ

Tr l i: ả ờ * Nh có ma sát ngh mà ta có th c m n m đ ờ ỉ ể ầ ắ ượ c các v t trên tay, băng chuy n ậ ề

chuy n đ ể ượ c các v t t n i này đ n n i khác Đ i v i ng ậ ừ ơ ế ơ ố ớ ườ i, đ ng v t, xe c , … ộ ậ ộ

l c ma sát ngh đóng vai trò là l c phát đ ng, làm cho các v t chuy n đ ng ự ỉ ự ộ ậ ể ộ

đ ượ c.

* Nh có l c ma sát ngh mà ng ờ ự ỉ ườ i ta có th đi b đ ể ộ ượ c trên m t đ t Khi đi ặ ấ chân ta sẽ tác d ng vào đ t m t l c h ụ ấ ộ ự ướ ng v phía sau, nh có l c ma sát gi a ề ờ ự ữ chân và m t đ t nên m t đ t sẽ tác d ng vào chân m t l c ng ặ ấ ặ ấ ụ ộ ự ượ ạ c l i (đ nh ị

lu t III Newton) Do đó, ng ậ ườ i sẽ thu gia t c và chuy n đ ng v phía tr ố ể ộ ề ướ c.

* L c ma sát tr ự ượ t có tác d ng làm hãm chuy n đ ng c a v t khi ta mu n ụ ể ộ ủ ậ ố (phanh),làm nh n các b m t kim lo i ho c g (bánh bóng) Trong nhi u ẵ ề ặ ạ ặ ỗ ề

tr ườ ng h p ma sát tr ợ ượ t có h i, nh là làm mài mòn m t ti p xúc c a các v t ạ ư ặ ế ủ ậ

* Đ gi m tác h i c a ma sát tr ể ả ạ ủ ượ t, ng ườ i ta tìm cách thay th b ng ma sát ế ằ lăn

H i: ỏ Vì sao mu n cho đ u tàu kéo đ ố ầ ượ c nhi u toa thì kh i l ề ố ượ ng c a đ u tàu ph i l n ủ ầ ả ớ ?

Tr l i: ả ờ L c ma sát ngh do đ ự ỉ ườ ng ray tác d ng lên các bánh xe phát đ ng c a đ u tàu có vai trò nh l c phát ụ ộ ủ ầ ư ự

đ ng kéo đoàn tàu đi Mu n cho đ u tàu kéo đ ộ ố ầ ượ c nhi u toa, l c ma sát này ph i l n Mu n v y thì ề ự ả ớ ố ậ

kh i l ố ượ ng c a đ u tàu ph i l n ủ ầ ả ớ

H i: ỏ Đ l n c a l c ma sát tr ộ ớ ủ ự ượ t ph thu c vào nh ng y u t nào ụ ộ ữ ế ố trong các y u t sau ế ố ?

1 Di n tích ti p xúc gi a hai v t – 2.T c đ tr ệ ế ữ ậ ố ộ ượ t – 3 Áp l c lên m t ti p xúc – 4.B n ch t và các ự ặ ế ả ấ

đi u ki n b m t (đ nhám, đ khô, …) c a m t ti p xúc ề ệ ề ặ ộ ộ ủ ặ ế

Tr l i: ả ờ Đ l n c a l c ma sát tr ộ ớ ủ ự ượ t ph thu c vào nh ng y u t : ụ ộ ữ ế ố

3 Áp l c lên m t ti p xúc ự ặ ế

4.B n ch t và các đi u ki n b m t (đ nhám, đ khô, …) c a m t ti p xúc ả ấ ề ệ ề ặ ộ ộ ủ ặ ế

H i: ỏ Vì sao bôi tr n d u m l i gi m đ ơ ầ ỡ ạ ả ượ c ma sát ?

Tr l i: ả ờ Khi bôi tr n d u, m ta chuy n s c sát gi a hai v t r n có h s ma sát l n thành s c sát gi a v t ơ ầ ỡ ể ự ọ ữ ậ ắ ệ ố ớ ự ọ ữ ậ

r n và ch t d u, m có h s ma sát nh h n ắ ấ ầ ỡ ệ ố ỏ ơ

H i: ỏ Đi u gì x y ra đ i v i h s ma sát gi a hai m t ti p xúc n u l c ép c a hai m t đó tăng lên ề ả ố ớ ệ ố ữ ặ ế ế ự ủ ặ ?

Tr l i: ả ờ H s ma sát gi a hai m t ti p xúc không thay đ i vì h s ma sát gi a hai m t ti p xúc không ph ệ ố ữ ặ ế ổ ệ ố ữ ặ ế ụ

thu c l c ép gi a hai m t ti p xúc ộ ự ữ ặ ế



Bài 20: CÂN B NG C A V T R N Ằ Ủ Ậ Ắ

H i ỏ : Đi u ki n cân b ng c a v t r n ch u tác d ng c a 2 l c, 3 l c không song ề ệ ằ ủ ậ ắ ị ụ ủ ự ự song ?

Tr l i ả ờ :

H i ỏ : Trình bày v t cân b ng không b nậ ằ ề ? Có v trí tr ng tâm th nàoị ọ ế ? Nêu đi u ề

ki n đ v t cân b ng v ng vàngệ ể ậ ằ ữ ?

Tr l i ả ờ :

Bài 21: H P L C SONG SONG Ợ Ự

H i: ỏ N u ph i gánh hai v t n ng nh khác nhau thì ph i đ t đòn gánh trên vaiế ả ậ ặ ẹ ả ặ

nh th nào đ đi d dàngư ế ể ễ ?

Tr l i: ả ờ Nên đ t vai lùi v phía v đ u đòn gánh có v t n ng h n Lúc đó, ph n l c c a ặ ề ề ầ ậ ặ ơ ả ự ủ

vai lên đòn gánh cân b ng v i h p l c c a tr ng l c c a hai v t, giúp ta đi l i ằ ớ ợ ự ủ ọ ự ủ ậ ạ

d dàng ễ

H i ỏ : Ng u l c là gìẫ ự ? Vi t bi u th c và đ n v momen ng u l cế ể ứ ơ ị ẫ ự ?

Tr l iả ờ : Ng u l c là hai l c cùng tác d ng vào m t v t, song song, ng ẫ ự ự ụ ộ ậ ượ c chi u và có ề

đ l n b ng nhau ộ ớ ằ

*Ng u l c là tr ẫ ự ườ ng h p đ c bi t duy nh t c a h p l c song song mà ta không ợ ặ ệ ấ ủ ợ ự

th tìm đ ể ượ c h p l c ợ ự

*

H i ỏ :



Bài 22: MOMEN C A L C Ủ Ự

H i ỏ : Momen c a l c là gìủ ự ?

Tr l iả ờ : Momen c a l c ủ ự đ i v i tr c quay là đ i l ố ớ ụ ạ ượ ng đ c tr ng cho tác d ng làm ặ ư ụ

quay c a l c quanh tr c y và đ ủ ự ụ ấ ượ c đo b ng tích c a l c v i cánh tay đòn c a ằ ủ ự ớ ủ nó.

M = F.d

H i ỏ :

H i ỏ :



Bài 23: Đ NG L Ộ ƯỢ NG - Đ NH LU T B O TOÀN Đ NG L Ị Ậ Ả Ộ ƯỢ NG

H i ỏ : Th nào là h kínế ệ ? L y ví d v h kín.ấ ụ ề ệ

Tr l iả ờ : M t h v t đ ộ ệ ậ ượ c g i là h kín n u các v t trong h ch t ọ ệ ế ậ ệ ỉ ươ ng tác v i nhau mà ớ

không t ươ ng tác v i các v t ngoài h ho c n u có thì nh ng l c này đã tri t ớ ậ ệ ặ ế ữ ự ệ tiêu l n nhau ẫ

H i ỏ : Th nào là n i l cế ộ ự ? Ngo i l cạ ự ? H v t g m hai tr ng v t đệ ậ ồ ọ ậ ược n i v i nhauố ớ

b ng s i dây không dãn và đằ ợ ược v t qua ròng r c, hãy ch rõ n i l c và ngo iắ ọ ỉ ộ ự ạ

l c.ự

Tr l iả ờ : N i l c là nh ng l c c a các v t trong h tác d ng l n nhau. ộ ự ữ ự ủ ậ ệ ụ ẫ

Ngo i l c là nh ng l c bên ngoài tác d ng vào các v t trong h ạ ự ữ ự ụ ậ ệ

* H kín g m hai v t ệ ồ ậ : l c căng dây là n i l c, tr ng l c là ngo i l c (vẽ hình) ự ộ ự ọ ự ạ ự

H i ỏ : Đ ng lộ ượng c a m t v tủ ộ ậ : đ nh nghĩa, bi u th c, đ n v ị ể ứ ơ ị

Tr l iả ờ : Đ ng l ộ ượ ng c a m t v t chuy n đ ng là đ i l ủ ộ ậ ể ộ ạ ượ ng đo b ng tích kh i l ằ ố ượ ng và

v n t c c a v t (đ ng l ậ ố ủ ậ ộ ượ ng là đ i l ạ ượ ng vector cùng h ướ ng v i vector v n ớ ậ

t c) ố

* Bi u th c ể ứ :

* Đ n v ơ ị : kg.m/s

H i: ỏ Phát bi u và vi t bi u th c đ nh lu t b o toàn đ ng lể ế ể ứ ị ậ ả ộ ượng cho h g m có hai v t.ệ ồ ậ

Tr l i: ả ờ

là v n t c c a v t 1, v t 2 trậ ố ủ ậ ậ ướ ươc t ng tác

là v n t c c a v t 1, v t 2 sau tậ ố ủ ậ ậ ương tác

H i ỏ : Hãy di n đ t đ nh lu t II Newton theo m t d ng khác T đó, cho bi t xungễ ạ ị ậ ộ ạ ừ ế

lượng c a l c là gìủ ự ? Xung lượng c a l c có ý nghĩa nh th nàoủ ự ư ế ?

Tr l iả ờ : Ta có :

* Đ i l ạ ượ ng đ ượ c g i là xung l ọ ượ ng c a l c trong kho ng th i gian ủ ự ả ờ

* N u có m t l c đ m nh tác d ng lên v t trong m t kho ng th i gian nào đó ế ộ ự ủ ạ ụ ậ ộ ả ờ thì có th làm thay đ i v n t c c a v t, t c là làm đ ng l ể ổ ậ ố ủ ậ ứ ộ ượ ng c a v t bi n ủ ậ ế thiên.

H i ỏ : Th nào là chuy n đ ng b ng ph n l cế ể ộ ằ ả ự ? Hãy k tên m t vài chuy n đ ngể ộ ể ộ

b ng ph n l c mà em bi t.ằ ả ự ế

Tr l iả ờ : Trong m t h kín, lúc đ u đ ng yên, n u sau đó có m t ph n c a h chuy n ộ ệ ầ ứ ế ộ ầ ủ ệ ể

đ ng v m t h ộ ề ộ ướ ng (v phía sau), theo đ nh lu t b o toàn đ ng l ề ị ậ ả ộ ượ ng, ph n ầ còn l i c a h ph i ti n v h ạ ủ ệ ả ế ề ướ ng ng ượ ạ c l i (v phía tr ề ướ c) Chuy n đ ng ể ộ

nh th g i là chuy n đ ng b ng ph n l c Cho ví d ư ế ọ ể ộ ằ ả ự ụ :



Bài 24: CÔNG VÀ CÔNG SU T Ấ

H i ỏ : Công : đ nh nghĩa, bi u th c, đ n v Th nào là công phát đ ng, công c nị ể ứ ơ ị ế ộ ả ?

1 Jun là gì?

Tr l iả ờ : * Đ nh nghĩa ị : công c a l c ủ ự không đ i th c hi n là m t đ i l ổ ự ệ ộ ạ ượ ng đo b ng tích ằ

đ l n F c a l c và hình chi u c a đ d i đi m đ c trên ph ộ ớ ủ ự ế ủ ộ ờ ể ặ ươ ng c a l c ủ ự

* Bi u th c ể ứ : A = F.s.cosα ; là góc h p b i l c α ợ ở ự v i h ớ ướ ng c a đ d i s ủ ộ ờ

* Đ n v ơ ị : công có đ n v là jun (J) ơ ị

Các tr ườ ng h p ợ : * cosα > 0 thì A > 0 và là công phát đ ng ộ

* cos < 0 thì A < 0 và là công c n α ả

* cos = 0 thì A = 0 α L c tác d ng không th c hi n công ự ụ ự ệ

* 1 Jun là công th c hi n b i l c có đ l n 1 niuton khi đi m đ t c a l c có đ ự ệ ở ự ộ ớ ể ặ ủ ự ộ

d i 1 mét theo ph ờ ươ ng c a l c ủ ự

H i ỏ : Công su tấ : đ nh nghĩa, bi u th c, ý nghĩaị ể ứ ? 1 oát là gì ?

Tr l iả ờ : * Đ nh nghĩa ị : Công su t là đ i l ấ ạ ượ ng b ng th ằ ươ ng s gi a công A th c hi n và ố ữ ự ệ

th i gian t c n đ th c hi n công y ờ ầ ể ự ệ ấ

* Ý nghĩa : T c đ sinh công nhanh hay ch m c a l c (máy) ố ộ ậ ủ ự

* 1 oát là công su t c a máy sinh công 1 jun trong 1 giây ấ ủ

H i ỏ : Nêu tên hai đ n v c a công su t đã h c Đi n năng tiêu th 20kW.h sẽ có giá ơ ị ủ ấ ọ ệ ụ

tr bao nhiêu Junị ? 2kJ có giá tr b ng bao nhiêu kW.hị ằ ?

Tr l iả ờ : Hai đ n v công su t đã h c là oát (W) và mã l c (Hp) ơ ị ấ ọ ự

• 20kW.h = 20.10 3 W.3600s = 72.10 6 Ws = 72.10 6 J

• 1kW.h = 10 3 3600W.s = 3,6.10 6 J ( = 3,6.103 kJ) 2kJ 5,6.10 -4 kW.h

(l u ý ư : không ghi là )

H i ỏ : Hãy nêu m i liên h gi a công su t và l cố ệ ữ ấ ự ? Hi u su tệ ấ ?

Tr l i ả ờ :

Khi công su t P c a đ ng c xe là không đ i thì l c tác d ng và v n t c chuy n ấ ủ ộ ơ ổ ự ụ ậ ố ể

đ ng c a xe t l ngh ch v i nhau ộ ủ ỉ ệ ị ớ

* L u ý ư : N u ế là v n t c trung bình thì P là công su t trung bình c a l c tác ậ ố ấ ủ ự

d ng lên v t ụ ậ

N u ế là v n t c t c th i thì P là công su t t c th i c a l c tác d ng ậ ố ứ ờ ấ ứ ờ ủ ự ụ lên v t t i th i đi m mà ta xét ậ ạ ờ ể

• Hi u su t ệ ấ : là t s gi a công có ích A ỉ ố ữ ci v i công c a l c phát đ ng A ớ ủ ự ộ tp (công toàn ph n) A ầ ci = Atp – Ahp (Ahp : công hao phí, công c n) ả



Bài 25: Đ NG NĂNG – Đ NH LÝ Đ NG NĂNG Ộ Ị Ộ

H i ỏ : Đ nh nghĩa, bi u th c, tính ch t và đ n v c a đ ng năngị ể ứ ấ ơ ị ủ ộ ?

Tr l iả ờ : * Đ ng năng c a m t v t là năng l ộ ủ ộ ậ ượ ng có đ ượ c do v t chuy n đ ng Đ ng ậ ể ộ ộ

năng có giá tr b ng m t n a tích c a kh i l ị ằ ộ ử ủ ố ượ ng m và bình ph ươ ng v n t c v ậ ố

c a v t ủ ậ

* Tính ch t ấ : Ph thu c vào đ l n, không ph thu c vào h ụ ộ ộ ớ ụ ộ ướ ng c a v n t c ủ ậ ố

Là đ i l ạ ượ ng vô h ướ ng, có giá tr d ị ươ ng.

Có tính t ươ ng đ i, ph thu c vào h qui chi u ố ụ ộ ệ ế

* Đ n v ơ ị : Đ ng năng có đ n v c a năng l ộ ơ ị ủ ượ : jun (J) ng

H i ỏ : Phát bi u đ nh lý đ ng năngể ị ộ ? M t v t đang chuy n đ ng th ng đ u thì công ộ ậ ể ộ ẳ ề

c a t t c các ngo i l c tác d ng vào v t b ng bao nhiêuủ ấ ả ạ ự ụ ậ ằ ?

Tr l iả ờ : * Đ bi n thiên đ ng năng c a m t v t b ng công c a ngo i l c tác d ng lên ộ ế ộ ủ ộ ậ ằ ủ ạ ự ụ

v t ậ

* V t chuy n đ ng th ng đ u nên v = v ậ ể ộ ẳ ề 0

V y v t đang chuy n đ ng th ng đ u thì công c a t t c các ngo i l c tác ậ ậ ể ộ ẳ ề ủ ấ ả ạ ự

d ng vào v t b ng không ụ ậ ằ

H i ỏ : Phát bi u và vi t công th c c a đ nh lý đ ng năng H qu c a đ nh lý.ể ế ứ ủ ị ộ ệ ả ủ ị