Thí nghiệm hóa học THCS

Với các hoá chất dễ bay hơi, dễ tác dụng với O 2 , CO 2 và hơi nước, cần đựng vào những lọ có nút cao su hoặc nút nhám, bên ngoài có tráng một lớp parafin • Bột kim loại dễ bị oxi hóa b

S¾p xÕp, b¶o qu¶n, chÕ t¹o hãa chÊt, dông cô thÝ nghiÖm hãa häc ë tr­

êng THPT

Phạm Ngọc Bằng – Khoa Hoá học, ĐHSP Hà Nội

PhÇn 1: S¾p xÕp, bè trÝ vµ b¶o qu¶n hãa chÊt dông cô

1 Kho hãa chÊt, dông cô

2 Phßng thùc hµnh

3 B¶o qu¶n hãa chÊt

I Sắp xếp, Bố trí kho hóa chất

1 Chia ngăn và phân loại để thuận tiện cho việc sử

dụng và bảo quản

 Phân loại muối theo anion (ví dụ: muối clorua, muối sunfat, muối nitrat ) …

 Phân loại axit, bazơ

 Phân loại theo đơn chất (phi kim, kim loại)

 Phân loại theo oxit (kim loại, phi kim)

 Phân loại theo tính chất nguy hiểm

• Cã tñ thuèc cÊp cøu s¬ bé

• Cã hÖ thèng chèng ch¸y (c¸t, b×nh cøa háa ) …

Bảo quản

1 Với các hoá chất dễ bay hơi, dễ tác dụng với O 2 , CO 2 và hơi nước, cần đựng vào những lọ có nút cao su hoặc nút nhám, bên ngoài có tráng một lớp parafin

• Bột kim loại dễ bị oxi hóa bởi oxi không khí (Fe, Al )

• CaO, CaC 2 dễ bị rã ra trong không khí ẩm

• P 2 O 5 , CaCl 2 , NaNO 3 dễ hút nước và chảy rữa

• NaOH, KOH hút nước rất mạnh, dễ tác dụng CO 2 ⇒ đựng vào lọ

có nút rất kín, nhưng không được đựng vào lọ có nút nhám

2 Những hoá chất dễ bị ánh sáng tác dụng như KMnO 4 , AgNO 3 , KI,

H 2 O 2… cần được đựng vào lọ mầu để ở chỗ tối hoặc bọc kín bằng giấy mầu đen phía ngoài lọ.

3 Những hoá chất độc như muối thuỷ ngân, muối xianua cần phải để …

ở trong tủ có khoá riêng và phải được giữ gìn hết sức cẩn thận.

6 Muối KClO3, KNO3 đựng vào lọ sạch không được để lẫn với các chất cháy.

7.Cần có nhãn ghi công thức và nồng độ của hoá chất (nếu có) ở phía ngoài các lọ đựng hoá chất

8.Các lọ hoá chất để ở bàn cho HS làm thực hành nên

Quy tắc sử dụng các dụng cụ thuỷ tinh

Không được đun nóng các dụng cụ thuỷ tinh có thành dày và các dụng cụ có chia độ, cũng như không được rót nước nóng vào các dụng cụ đó.

bình thuỷ tinh mỏng.

dùng Khi bảo quản phải lót giấy, đánh số hoặc buộc dây để tránh nhầm lẫn.

mạnh.

PhÇn II mét sè c«ng t¸c trong phßng thÝ nghiÖm

I C T NG TH Y TINH Ắ Ố Ủ

a Loại ống thuỷ tinh có đường kính dưới 10mm

• Dùng giũa sắt có cạnh, giũa ngang chỗ định cắt thành một vệt

nông

• Dùng hai tay nắm chặt ống ở chỗ gần sát vệt cắt, hai ngón tay

cái đặt đối diện với nhau, sát nhau sau đó dứt ngang về hai phía (tránh bẻ gập ống thuỷ tinh)

• Sau khi cắt nên hơ nóng vệt cắt trên ngọn đèn cồn để hai đầu

ống không còn sắc cạnh.

I C T NG TH Y TINH Ắ Ố Ủ

b Loại ống thuỷ tinh có đường kính từ 10-30 mm

• Dùng giũa có cạnh, giũa ngang chỗ định cắt thành

một vệt dài chừng 3mm - 4mm

• Bôi một ít nước lạnh vào đầu vết giũa

• Hơ nóng đỏ đầu một đũa thuỷ tinh đã vuốt nhọn và

đặt đầu đũa này vào gần đầu vết cắt

II Chän nót, khoan nót

1 Chọn nút

2 Khoan nút

III Lắp ống và đậy nút

• ống thuỷ tinh lắp vào nút cần phải hơi lớn hơn lỗ khoan một ít

lắp

cho ống vào nút dần dần

cầm hẳn vào cổ lọ hay miệng ống nghiệm ở phía gần nút, không

được tì đáy bình cầu vào bàn hay một vật khác, dùng tay phải xoay nút vào dần dần cho đến khi nút ngập sâu vào miệng bình

độ 1/3.

IV Rửa bình, lọ

hoặc nước nóng và chổi rửa.

sạch nên phải dùng hoá chất.

• Trước tiên rửa bằng xà phòng.

• Nếu còn vết kết tủa thì rửa bằng HCl đặc.

• Nhiều khi phải dùng đến dung môi như benzen, ête, étxăng hoặc hỗn hợp sunfocromic Dùng hoá chất gì để rửa là tuỳ thuộc vào chất bẩn ở trong ống nghiệm, bình, lọ.

Cách làm hỗn hợp sunfocromic như sau: hoà tan 1 phần khối lượng muối K 2 Cr 2 O 7 với 2,5 phần khối lượng nước Sau đó rót 1/3 phần thể tích H 2 SO 4 đặc vào với 2/3 phần thể tích muối K 2 Cr 2 O 7 vừa pha xong, nếu hỗn hợp chưa tan thì đun nhẹ trong bát sứ Sau khi rửa chai, lọ lại

đổ hỗn hợp sunfocromic

VI Đun nóng

Khi đun nóng, chú ý để đáy ông nghiệm (hoặc thành của bình, lọ muốn đun nóng) vào chỗ nóng …

nhất của ngọn lửa đèn cồn, ở vị trí 2/3 của ngọn lửa

đèn cồn, tức là ở vị trí 2/3 của ngọn lửa kể từ dưới lên Không để đáy ống nghiệm sát vào bấc đèn cồn, vì …

làm như thế ống nghiệm sẽ bị vỡ Trong khi đun …

nóng, lắc nhẹ ống nghiệm và nghiêng miệng ống …

về phía không có người

VII Pha chế dung dịch theo các loại nồng độ thông dụng

Một số qui tắc trong pha chế dung dịch

- Bình, lọ để pha chế dung dịch phải được rửa sạch và tráng

nước cất trước khi pha.

- Phải dùng nước cất để pha hoá chất (nếu không có thì có thể dùng nước mưa thật sạch, tuy không được tinh khiết).

- Trước khi pha dung dịch cần phải tính toán lượng chất tan và dung môi.

- Nên pha dung dịch kiềm đặc vào bình sứ.

- Sau khi pha xong dung dịch, cần phải cho vào lọ có màu thích hợp, đậy kín và dán nhãn để bảo quản tốt dung dịch.

- Khi pha chế dung dịch người ta thường dùng các loại ống đo,

bình định mức, pipet có chia độ

- Khi khuấy dung dịch cần dùng loại đũa thuỷ tinh có bịt ống

Pha chÕ mét sè dung dÞch th«ng dông

L¾p r¸p dông cô thÝ nghiÖm

• Ph¸c häa s¬ bé

• Thèng kª, chän vµ l¾p r¸p

• KiÓm tra hÖ thèng

cải tiến và chế tạo một số vật dụng đơn giản