Bài 10. Biến trở - Điện trở dùng trong kĩ thuật

10ρ -6 Ωm Trả lời: Điện trở của dây dẫn tỉ lệ thuận với chiều dài của dây dẫn, tỉ lệ nghịch với tiết diện của dây và phụ thuộc vào vật liệu làm dây dẫn... C2: Nếu mắc hai đầu A,B của cuộ

KIỂM TRA BÀI CŨ

1, Điện trở của dây dẫn phụ

thuộc vào các yếu tố nào? Ghi

công thức tính điện trở

2, Tính điện trở của một sợi dây Nicrom dài 1m và tiết diện là 1mm2 biết = 1,10 10ρ -6 Ωm Trả lời: Điện trở của dây dẫn tỉ

lệ thuận với chiều dài của dây

dẫn, tỉ lệ nghịch với tiết diện

của dây và phụ thuộc vào vật

liệu làm dây dẫn

R

=

l

S

ρ Giải: Áp dụng công thức

(Ω)

1.10

1

1,10.10 S

l

R = = −6 −6 =

Tãm t¾t

l = 1m

S = 1 = 1

2

mm

6

1,10.10 m

ρ = − Ω

R = ?

6 2

10 m−

C1: Quan sát ảnh chụp hình 10.1( hoặc biến trở thật) để nhận dạng các loại biến trở

B A

C

C

C

H×nh 10.1

Biến trở con

chạy

Biến trở tay quay

Biến trở than

C2: Nếu mắc hai đầu A,B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở có tác dụng làm thay đổi

điện trở không ? Vì sao ?

B A

C

Trả lời: Không có tác dụng làm thay đổi điện trở Vì khi đó, con chạy

C dịch chuyển dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở, chiều dài phần cuộn dây có dòng điện đi qua không đổi

C

B A

C

C3: Mắc vào điểm A và N khi dịch chuyển con chạy ( hoặc tay quay C) thì điện trở của mạch điện có thay đổi không ? Vì sao ?

a) Biến trở con chạy b) Biến trở tay quay

Trả lời: Điện trở của mạch điện có thay đổi Vì khi dịch chuyển con chạy hoặc tay quay sẽ làm thay đổi chiều dài phần cuộn dây có dòng điện chạy qua do đó làm thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện

+

C

_

B A

C

B A

C

+

+

_ _

B A

C

+

_

C

C

_ +

a)

b)

c)

C4: Trên hình 10.2 vẽ các kí hiệu sơ đồ của biến trở Hãy mô tả hoạt động của biến trở có kí hiệu sơ đồ a, b, c

Hình 10.2

Trả lời: Khi dịch chuyển con chạy thì sẽ làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua và do đó làm thay đổi điện trở của biến trở

C5: Vẽ sơ đồ mạch điện hình 10.3.

_

+ Đ

K

B A

C

Ắc qui

B A

C

Ắc qui

+ Đóng công tắc rồi dịch

con chạy C để đèn sáng

hơn Tại sao ?

C6: Tỡm hiểu trị số lớn nhất của biến trở được sử dụng và cường độ lớn nhất của dũng điện cho phộp chạy qua biến trở đú

+ Mắc mạch điện theo hình 10.3 đẩy con chay C về sát điểm N để biến trở có điện trở lớn nhất

+ Đ

K

B A

C

Ắc qui

+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải

dịch con chạy của biến trở tới vị trí

nào ? Vì sao ?

∗ Dịch con chạy về phía

điểm M

B A

C

Ắc qui

+ Để đèn sáng mạnh nhất thì phải

dịch con chạy của biến trở tới vị trí

nào ? Vì sao ?_

+ Đ

K

+ Đ

C

Ắc qui

∗ NÕu dÞch con ch¹y vÒ

phÝa ®iÓm N

:

dịch con chạy về phía điểm M, Vì khi đó biến trở và cả mạch có điện trở nhỏ nhất

C7: Trong kĩ thuật ng ời ta sử dụng các điện trở có kích

th ớc nhỏ với các trị số khác nhau có thể lớn tới vài trăm

mêgaôm (1MΩ = 106Ω) Các điện trở này đ ợc chế tạo

bằng một lớp than hoặc một lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lõi cách điện (th ờng bằng sứ) Hãy giải thích tại sao lớp than hay lớp kim loại mỏng đó lại có điện trở lớn

Trả lời: Lớp than hay lớp kim loại mỏng có thể có

điện trở lớn vì tiết diện S của chúng có thể rất

nhỏ, theo công thức

thì khi S rất nhỏ R có thể rất lớn

R = .l

S ρ

C8: H·y nhËn d¹ng hai c¸ch ghi trÞ sè c¸c ®iÖn trë kÜ thuËt nªu d íi ®©y

C¸ch 1 : TrÞ sè ® îc ghi trªn ®iÖn trë

( h×nh 10.4a)

C¸ch 2 : TrÞ sè ® îc thÓ

hiÖn b»ng c¸c vßng

mµu s¬n trªn ®iÖn trë

(h×nh10.4b vµ h×nh 2

ë b×a 3)

H×nh 10.4

a

680k Ω

Vßng mµu thø t Vßng mµu thø

baVßng mµu thø haiVßng mµu thø nhÊt

b )

III VËn dông

H×nh 10.4

680k Ω

a

)

C9: §äc trÞ sè cña c¸c ®iÖn trë

kÜ thuËt cïng lo¹i nh h×nh 10.4a

cã trong dông cô thÝ nghiÖm

C10: Một biến trở con chạy có điện trở lớn nhất là 20Ω Dây điện trở của biến trở là dây hợp kim nicrom có

tiết diện 0,5mm2 và đ ợc quấn đều xung quanh một lõi

sứ tròn đ ờng kính 2cm tính số vòng dây của biến trở này

Giải:+ chiều dài của dây hợp

1,1.10

20.0,5.10 ρ

R.S

6

≈

=

+ Số vòng dây của biến

π.0,02

9,091 πd

l

Ghi nhớ

sốvà có thể đ ợc sử dụng để điều chỉnh c ờng độ dòng điện trong mạch.

Có thể em ch a

biết

Đọc số trị số điện trở của các

điện trở sau

Nâu, đen, nâu

Xanh lục, đỏ,

đen

Xanh lam, đen, vàng

(100Ω) (52Ω) (600.000Ω = 600kΩ)