Bài 53. Phóng xạ

Sự phóng xạ1.ưĐịnhưnghĩa:ư Phóngưxạưlàưhiệnưtượngưmộtưhạtưnhânưtựưđộngưphóngưraưnhữngưbứcư xạưgọiưlàưtiaưphóngưxạưvàưbiếnưđổiưthànhưhạtưnhânưkhácư 2.ưĐặcưđiểmưcủaưtiaưphóngưxạ: -ưkhôngưn

TrườngưTHPTưTháiưPhiên TổưVậtưlýư–ưKỹưthuật Ngườiưdạy:ưHoàngưOanh

KiÓm tra bµi cò:

A: B: C: D:

­

H

2 1

1 Chän kÝ hiÖu nguyªn tö mµ h¹t nh©n chøa 2p vµ 1n

H

1

1

A:­18­nuclon,­8­pr«t«n­­­­­­­B:­8­pr«t«n,­18­n¬tr«n­­­ C:­18­nuclon,­10­n¬tr«n­­­­­D:­18­nuclon,­8­pr«t«n­vµ­

Nªu­cÊu­t¹o­h¹t­nh©n­

nguyªn­tö: 18 8 O

• Vìưsaoưnguyênưtửưrấtưbềnưvững?

• Cóưthểưbiếnưđổiưhạtưnhânưnguyênưtửưđượcưkhông?ư Bằngưcáchưnào?

Thựcưtếưcóưthểưbiếnưđổiưđượcưhạtưnhânưnguyênưtử

• trongưtựưnhiên:ưhiệnưtượngưphóngưxạ

• doưconưngườiưthựcưhiện:ưtrongưcácưphảnưứngưhạtư nhân

Bµi 55: Sù phãng x¹

Sự phóng xạ

1.ưĐịnhưnghĩa:ư

Phóngưxạưlàưhiệnưtượngưmộtưhạtưnhânưtựưđộngưphóngưraưnhữngưbứcư xạưgọiưlàưtiaưphóngưxạưvàưbiếnưđổiưthànhưhạtưnhânưkhácư

2.ưĐặcưđiểmưcủaưtiaưphóngưxạ:

-ưkhôngưnhìnưthấy

-ưcóưtínhưchấtưlý,ưhóa:ưtácưdụngưkínhưảnh,ưphátưquang,ưionưhóaưmôiưtrường 3.ưChấtưphóngưxạ:ưcácưchấtưcóưkhảưnăngưphátưraưtiaưphóngưxạ

ưưưưưưCó mấy loại phóng xạ? Cách xác định bản chất tia phóng xạ?

4.ưCácưloạiưphóngưxạ: ư

a Tia anpha

củaưnguyênưtửư

haiưđiệnưtíchưnguyênưtốưdươngư

bịưlệchưvềưphíaưbảnưâm

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư+ưphóngưraưkhỏiư

chấtưphóngưxạưvớiưvậnưtốcưcỡư

107ưm/s

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư+ưionưhóaưmôiưtrư

ờngưmạnh,ưmấtưnăngưlượngư

nhanhưnênưđiưđượcư8ưcmưtrongư

khôngưkhíưvàưkhôngưxuyênư

quaưtấmưthủyưtinhưmỏng



He

4 2

• Cóưhaiưloạiư+ưvàưư-ư

• Bảnưchất:ưưưưư

-ưlàưdòngưcácưeưcóưưưm=ưư9,1ư.ư10-31ưkg

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưq=ư-1,6ư10-19ưCưưư

+ưlàưdòngưcácưeưdươngưcònưgọiưlàư

pôzitrônưcóưưưm=ư9,1ư.ư10-31ưkgưưưưưưưưưưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư ưưưưưưưưưưưưq=ư

1,6ư10-19ưCưưư

• Tínhưchất:ưưưư+ưhạtưbêtaưphóngưraưvớiư

vậnưtốcưxấpưxỉưvậnưtốcưánhưsáng

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư+ưhạtư+ưlệchưvềưphíaư

bảnưâm,ưhạtư-ưlệchưvềưphíaưbảnưdư

ơng.ưDoưưmư<<ưmưnênưđộưlệchưtiaư

ưnhiềuưhơnưtiaưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư+ưkhảưnăngưiônưhóaư

yếuưnênưtầmưbayưxaưhàngưtrămưmétư

trongưkhôngưkhíư







• Bảnưchất:ưlàưsóngưđiệnưtừưcóưbư

ớcưsóngưrấtưngắnư<ư0,01ưnm

• Tínhưchất:ưưưư+ưnăngưlượngưư

rấtưlớn,ưkhẳưnăngưđâmưxuyênư

mạnhưnênưrấtưnguyưhiểmưvớiư

conưngười,ưsinhưvậtưvàưmôiưtrư

ờng

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư+ưkhôngưbịưlệchư

trongưđiệnưtrườngưhayưtừưtrườngư

*ưChúưý:ưCácưtiaưphóngưxạưđềuư

cóưnăngưlượngưnênưtrongưcácư

phóngưxạưluônưtỏaưraưnăngưlư

ợngư(mộtưphầnưbiếnưthànhư

nhiệtưlàmưnóngưbìnhưđựngư

chấtưphóngưxạ)ư







I Sự phóng xạ

II Định luật phóng xạ

1.ưNguyênưnhân:ưdoưbênưtrongưhạtưnhânư

nguyênưtửưgâyưra,ưkhôngưphụưthuộcưvàoưcácư tácưđộngưbênưngoàiư(nhiệtưđộ,ưápưsuất )

2.ưNộiưdungưđịnhưluật:ư

Mỗi chất phóng xạ đ ợc đặc tr ng bởi một

thời gian T gọi là chu kỳ bán rã, cứ sau mỗi chu kỳ này thì 1/2 số nguyên tử của chất ấy

đã biến đổi thành chất khác

3 Biểuưthức:ư

GọiưN0ưlàưsốưnguyênưtửưcủaưchấtưphóngưxạưtạiưthờiưđiểmưt0ư

ưưưưưưưNưlàưsốưnguyênưtửưcủaưchấtưphóngưxạưtạiưthờiưđiểmưt

tưưưưưưưưưưư1Tưưưưưưưư2Tưưưưưưưưư3Tưưưưưưưư KT

-ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưvớiưkư=ưưưưưưưưưưưưưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư

N

màư2ư=ưeưln2ư=>ưNư=ưN0.ưưeưưư

Đặtưư=ưưưưưưưưưưư:ưhằngưsốưphóngưxạưphụưthuộcưbảnưchấtưcủaưchấtưưưư

phóngưxạ Vậy:ư

ưưưưưưưưưưưưưNtư=ưN0ư.ưeư

Tươngưtự:ưmtư=ưm0ưeưưưưưưưvớiưm0ưlàưkhốiưlượngưchấtưphóngưxạưtạiưthờiưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưm ưlàưkhốiưlượngưchấtưphóngưxạưtạiưthờiư

T t

2 (ln

 2

No

ưưưưưư

2

2

No

ưưưưưư

3

2

No

ưưưưưưưưư

k

No

2

T

2 ln

t





t





T t

N

N0/8

N0/4

N0/2

N0

t

xạưmạnhưyếuưnhưưthếưnào?

5.ưĐộưphóngưxạưH

• Định nghĩa:ưđộưphóngưxạưHưcủaưmộtưlượngưchấtưphóngưxạưlàưđạiưlượngưđặcưtrư

ngưchoưtínhưphóngưxạưmạnhưhayưyếuưđoưbằngưsốưphânưrãưtrongư1ưgiây

• Biểu thức:

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưHtư=ư-ưưưưưưưư=ưưưN0ưeưưưưư=ưưNtưư

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưHtư=ưH0ưưưeưưưưưưưvớiưH0ưlàưđộưphóngưxạưởưthờiư ưưđiểmưbanưđầuưt0

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưHtưlàưđộưphóngưxạưởưthờiưđiểmưt

• Đơn vị của H là Bq (Beccơren)

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư1ưBqư=ư1ưphânưrã/ưs

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưCiư(Curi)ư=>ư1ưCiư=ư3,7.1010ưBq

dt

dN t

t





t





Sù phãng x¹

I Sù phãng x¹

1.­§Þnh­nghÜa:­

2.­§Æc­®iÓm­cña­tia­phãng­x¹:

3.­ChÊt­phãng­x¹

4.­C¸c­lo¹i­phãng­x¹:­

tia­anpha,­tia­bªta,­tia­gamma

II §Þnh luËt phãng x¹

1.­Nguyªn­nh©n

2.­Néi­dung

3.­.BiÓu­thøc

4.­§å­thÞ

5.­§é­phãng­x¹

Nt­=­N0­.­e   t

N

N0/8

N0/4

N0/2

N0

Củng cố bài

1.ưTìmưphátưbiểuưđúngưvềưphóngưxạ

• A.ưKhiưtăngưnhiệtưđộ,ưhiệnưtượngưphóngưxạưxảyưraưmạnhưhơn

• B.ưKhiưtăngưápưsuấtưkhôngưkhíưxungưquanhưchấtưphóngưxạ,ưhiệnưtượngưphóngưxạư bịưhạnưchếưchậmưlại

• C.ưPhóngưxạưlàưhiệnưtượngưmộtưhạtưnhânưtựưđộngưphóngưraưcácưtiaưphóngưxạưvàư biếnưđổiưthànhưhạtưnhânưkhác

• D.ưMuốnưđiềuưchỉnhưquáưtrìnhưphóngưxạưphảiưdùngưđiệnưtrườngưmạnhưhoặcưtừưtrư ờngưmạnh

2.ưTìmưphátưbiểuưsaiưvềưphóngưxạ

• A.ưCóưchấtưphóngưxạưđểưtrongưtốiưsẽưphátưsáng.ưVậyưcóưloạiưtiaưphóngưxạưmắtư nhìnưthấyưđược

• B.ưCácưtiaưphóngưxạưcóưnhữngưtácưdụngưlýưhóaưnhư:ưionưhóaưmôiưtrường,ưlàmưđenư kínhưảnh,ưgâyưraưphảnưứngưhóaưhọc

• C.ưCácưtiaưphóngưxạưđềuưcóưnăngưlượngưnênưbìnhưđựngưchấtưphóngưxạưnóngưlên

• D.ưSựưphóngưxạưtỏaưraưnăngưlượng

Củng cố bài

3.ưTìmưphátưbiểuưsaiưvềưphóngưxạưanpha

• A.ưTiaưanphaưlàưchùmưhạtưnhânưmangưđiệnư+2e

• B.ưTiaưanphaưlàmưionưhóaưmôiưtrườngưmấtưdầnưnăngưlượngưnênưđâmư xuyênưkém

• D.ưHạtưanphaưđiưđượcư8mưtrongưkhôngưkhí

4.ưTìmưphátưbiểuưsaiưvềưphóngưxạưbêta

• C.ưCácưtiaưưđiưtrongưđiệnưtrườngưbịưlệchưítưhơnưtiaưưvìưkhốiưlượngư

• D.ưCácưhạtưưđượcưphóngưraưvớiưvậnưtốcưgầnưbằngưvậnưtốcưánhư

sáng

Cñng cè bµi

5.­Ièt­phãng­x¹­­­­­­­dïng­trong­y­tÕ­cã­chu­kú­ b¸n­r·­T=­8­ngµy.­Lóc­®Çu­cã­m0­=­200g­

chÊt­nµy.­Hái­sau­t­=­24­ngµy­cßn­l¹i­bao­ nhiªu?

I

131 53

Xin c¸m ¬n c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh