Bài 1. Máy tính và chương trình máy tính.

HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu một số lệnh của con người 21 phút - Giới thiệu sơ qua việc con người ra lệnh cho máy tính như thế

Trang 1

Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án.

Học sinh:Sách giáo khoa, vở, viết, thước kẻ Xem bài mới trước khi lên lớp

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động giáo

viên Hoạt động học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu một số lệnh của con người (21

phút)

- Giới thiệu sơ qua

việc con người ra

lệnh cho máy tính

như thế nào? Và

- Để chỉ dẫn máytính thực hiện mộtcông việc nào đó,con người đưa chomáy tính một hoặcnhiều lệnh, máytính sẽ lần lượt thựchiện các lệnh đó

Hoạt động2: Tìm hiểu ví dụ Rô – bốt nhặt rác (15 phút)

- Hướng dẫn HS mô

phỏng sơ qua các

bước để Rô bốt

thực hiện công

- Lắng nghe, hìnhdung 2 Ví dụ Rô bốt nhặt rác

- Hình ảnh mô tả vịtrí giữa rôbốt – rác

Trang 2

việc và thùng rác.

Thực hiện dãy lệnhsau:

Hoạt động3: Củng cố (3 phút)

- Hệ thống nội

dung toàn bộ bài

giảng

? Nếu ta bỏ qua

bước hai liệu Rô

bốt có nhặt rác

được không?

- Lắng nghe

- Trả lời

4 Dặn dò: (1 phút)

- Học bài kết hợp với sách giáo khoa.

- Làm bài tập 1/8 SGK

- Xem tiếp phần cịn lại chú ý phần 4 chương trình và ngơn ngữ lập trình

IV RÚT KINH NGHIỆM

-

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 3

- Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án.

- Học sinh:Sách giáo khoa, vở, viết, thước kẻ Xem bài mớitrước khi lên lớp

1Tổ chức lớp (2 phút )

Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ (5 phút)

* Câu hỏi:

- CH1: con người ra lệnh cho máy tính như thế nào?

- CH2: Hãy đưa ra lí do cần phải viết chương trình để điều

khiển máy tính

* Trả lời:

- CH1: - Để chỉ dẫn máy tính thực hiện một công việc

nào đó, con người đưa cho máy tính một hoặc nhiều lệnh, máytính sẽ lần lượt thực hiện các lệnh đó

- CH2: Lí do:

+ Điều khiển máy tính tự động thực hiện các công việc

đa dạng và phức tạp mà một lệnh đơn giản không thể thực hiện được

3 Bài mới: (1 phút)

* Giới thiệu bài:

Về thực chất, việc viết các lệnh để điều khiển rô bốttrong ví dụ ở tiết học trước chính là viết chương trình Tương tự,để điều khiển máy tính lamg việc, chúng ta cũng phải viết

Trang 4

chương trình Cách viết và hình dung như thế nào về nhương trìnhvà ngôn ngữ lập trình, ta sang nội dung mới.

*Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1: Tìm hiểu viết chương trình – ra lệnh cho

máy tính làm việc (21 phút).

- Giới thiệu sơ qua

về chương trình máy

tính

- Chương trình máy

tính là dãy các

lệnh mà máy tính

có thể hiểu và

thực hiện được

- Đưa ra VD: Về rô

bốt nhặt rác:

+ Tên câu lệnh

gộp chung “Hãy

nhặt rác”: là tên

CT

+ Khi thực hiện CT,

máy tính sẽ thực

hiện các lệnh có

trong CT một cách

tuần tự, nghĩa là

thực hiện xong một

lệnh sẽ thực hiên

lệnh tiếp theo, từ

lệnh đầu tiên đến

lệnh cuối cùng

+ Viết CT mô

phỏng để điều

khiển rô bốt nhặt

-> - Viết chương trình là

hướng dẫn máy tínhthực hiện các côngviệc hay giải một bàitoán cụ thể

Hoạt động2: Tìm hiểu về CT và ngôn ngữ LT ( 15 phút)

- ? Để máy tính

hiểu và xử lí, thì

thông tin đưa vào

máy tính phải được

chuyển đổi dưới

dạng gì?

- Nhận xét ->

Chương trình mà con

người viết ra phải

đảm bảo máy tính

có thể “hiểu”

- Ngôn ngữmáy (dãy bít)

- Lắng nghe

2 Chương trình và ngôn ngữ lập trình:

- Việc tạo ra một chươngtrình máy tính gồm haibước:

+ Viết CT bằng ngônngữ LT

+ Dịch CT thành ngônngữ máy để náy tínhhiểu được

- Ngôn ngữ dùng để

Trang 5

- Chương trình còn

cần được chuyển

đổi sang ngôn ngữ

máy bằng một

chương trình dịch

tương ứng

viết các chương trìnhmáy tính được gọi làngôn ngữ lập trình

Hoạt động3: Củng cố (5 phút)

giảng

- ? Tại sao người ta

phải tạo ra các

ngôn ngữ lập trình

trong khi có thể

điều khiển máy

* Bổ sung kiến thức: Bài3_Tr8/SGK

- Trong ngữ máy, mọilệnh điều khiển biểudiễn bằng các con số

0 và 1 Ngôn ngữ máykhó đọc và khó sửdụng

- Ngôn ngữ LT sử dụngcác cụm từ tự nhiênnên dễ nhớ và dễ sửdụng

Bài 4_Tr8/SGK.

- CT dịch giúp chuyểnđổi CT được viết bằngngôn ngữ LT thành CTbằng ngôn ngữ máy

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 6

- Hiểu được ví dụ về một chương trình.

- Mô tả được các từ khoá dành riêng cho ngôn ngữ LT

3 Thái độ

- Nghiêm túc trong học tập, có tinh thần học hỏi, sáng tạo

II CHUẨN BỊ

- Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án, đồ dùng dạy học

1 Tổ chức lớp (2 phút)

Trang 7

- CH2: (Dành cho HS khá)

- Tại sao người ta phải tạo ra các ngôn ngữ lập trình trongkhi có thể điều khiển máy tính bằng ngôn ngữ máy

* Trả lời:

- CH1:

- Chương trình máy tính là dãy các lệnh mà máy tính cóthể hiểu và thực hiện được

- Việc tạo ra một chương trình máy tính gồm hai bước:

+ Viết CT bằng ngôn ngữ LT

+ Dịch CT thành ngôn ngữ máy để náy tính hiểu được

3 Bài mới: (1 phút)

Chúng ta đã biết viết chương trình cần sử dụng một ngônngữ lập trình cụ thể như trong bài 1, để hiểu thêm về một sốthành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình nói chung, làmquen với câu trúc chương trình đơn giản nói riêng, bài học nàysẽ giúp các em thực hiện điều này

Hoạt động 1: Tìm hiểu Ví dụ về chương trình ( 8 phút)

- Đưa ra một CT minh

hoạ đơn giản được

viết bằng ngôn

ngữ LT

- Sau khi dịch, kết

quả chạy CT là

dòng chữ “chào

các bạn” được in ra

trên màn hình

-> CT trên chỉ có 5

dòng lệnh, mỗi

lệnh gồm các cụm

từ khác nhau được

tạo từ các chữ

cái

- Hình dung, theodõi

- Chú ý cùng

GV thảo luậnnội dung này

- Chú ý lắng nghe

1 Ví dụ về chương trình:

Program CT;

Uese crt;

Begin Writeln(‘chao cac ban’);End

Hoạt động2: Tìm hiểu về ngôn ngữ LT gồm những gì

Trang 8

( 13 phút)

- Giống như ngôn

ngữ tự nhiên, mọi

ngôn ngữ LT đều

có bảng chữ cái

riêng Các câu

lệnh chỉ được viết

từ các bảng chữ

cái đó

- Mỗi câu lệnh

trong một CT được

viết theo một quy

tắc nhất định

- Chỉ ra các qui tắc

mà hs cần phải

tuân theo khi viết

- Ngôn ngữ lập trình làtập hợp các kí hiệu vàcác qui tắc viết cáclệnh tạo thành mộtchương trình hoàn chỉnhvà thực hiện được trênmáy tính

Hoạt động3: Tìm hiểu về từ khoá và tên ( 10 phút)

- Sử dụng VD trên

minh hoạ cho hs về

các thành phần

của ngôn ngữ LT

- Program: dùng để

khai báo tên CT

- Uses: khai báo thư

viện

- Từ khoá begin và

end để khai báo

điểm bắt đầu và

điểm kết thúc

- Tên do người LT

đặt ra phải tuân

thủ các quy tắc

- Trả lời, GVđiều chỉnh

3 Từ khoá và tên:

- Program :dùng để khaibáo tên CT

- Uses :khai báo thư viện

- Từ khoá begin và endđể khai báo điểm bắtđầu và điểm kết thúc

- Tên do người LT đặt raphải tuân thủ các quytắc của ngôn ngữ LTcũng như của chươngtrình dịch và thoảmãn:

+ Tên khác nhau tươngứng với những đạilượng khác nhau

+ Tên không đượctrùng với từ khoá

Hoạt động 4: Củng cố ( 5 phút)

- Hệ thống lại toàn

bộ nội dung kiến

thức

-? Giành cho HS

khá: Ta có thể

viết CT có các câu

lệnh bằng tiếng

- Lắng nghe

- Trả lời

* Bổ sung kiến thức:

- Không Các cụm từsử dụng trong CT (từkhoá và tên) phảiđược viết bằng các kítự trong bảng chữ cáitrong ngôn ngữ LT

Trang 9

việt được không?

- Học bài kết hợp SGK

- Trả lời các câu hỏi 1,2/13/ SGK

- Xem phần cịn lại của bài Từ khĩa và tên, Cấu trúc chung của ngơn ngữ lập trình gồm bao nhiêu phần?

-

- Hiểu và hình dung được một chương trình

- Hiểu được ví dụ về một chương trình.Turbo pascal đơn giản

3 Thái độ

Trang 10

- Nghiêm túc trong học tập, có tinh thần học hỏi, sáng tạo.

II CHUẨN BỊ

- Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án, đồ dùng dạy học

1 Tổ chức lớp (2 phút)

Lớp trưởng báo cáo sỉ số

* Câu hỏi:

- CH1: Hãy cho biết các thành phần cơ bản của ngôn

ngữ lập trình

- CH2: (Dành cho HS khá)

- Cho biết sự khác nhau của từ khoá va tên Cho biết cáchđặt tên trong CT

* Trả lời:

- CH1:

- Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình gồm

bảng chữ cái và các qui tắc để viết các lệnh có ý nghĩa

xác định để tạo thành một chương trình hoàn chỉnh và thựchiện được trên máy tính

- CH2:

* Sự khác nhau:

- Tên trong chương trình là dãy các kí tự hợp lệ được lấy từ bảng chữ cái của ngôn ngữ LT

- Từ khoá của một ngôn ngữ LT (còn được gọi là từ

dành riêng) là tên được dùng cho các mục đích nhất định do

người LT quy định, không được dùng cho bất kì mục đích nàokhác

* Cách đặt tên trong một chương trình:

- Tên do người LT đặt ra phải tuân thủ các quy tắc củangôn ngữ LT cũng như của chương trình dịch và thoả mãn:

+ Tên khác nhau tương ứng với những đại lượng khác nhau.+ Tên không được trùng với từ khoá

3 Bài mới: (không thực hiện)

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu trúc chung của một CT (19

phút)

- Đưa ra một CT minh

hoạ đơn giản được

viết bằng ngôn

ngữ LT

+ Program CT;

- Hình dung, theodõi

- Chú ý cùng GV

1 Cấu trúc chung của một chương trình:

- Cấu trúc chung củamột CT bao gồm:

Trang 11

chính trong cấu trúc

của một chương

trình

- Phần khai báo có

thể có or không

Tuy nhiên, nếu có

phần khai báo thì

nó phải được đặt

trước thân chương

Khai báo tên CT;

Khai báo thư viện vàmột số khai báokhác

+ Phần thân CT gồmcác câu lệnh màmáy tính cần thựchiện Đây là phần

bắt buộc phải có.

Hoạt động2: Tìm hiểu về một số ví dụ (13 phút)

- Cho hs đọc kĩ nội

dung này trên lớp

chuẩn bị cho bài

thực hành

- Hướng dẫn thêm

để hs nhận biết

được giao diện của

* Lưu ý: - Sử dung

bàn phím để soạnthảo nội dung

- Nhấn tổ hợp phímAlt+F9 để dịch chươngtrình -> kiểm tra lỗicú pháp

- Nhấn Ctrl+F9: Chạychương trình

Hoạt động 4: Củng cố (5 phút)

- Chương trình 2 làkhông hợp lệ vì câulệnh khai báo chương

nằm ở phần thân

- Học bài kết hợp SGK.

- Làm bài tập 3,4,5,6/13/SGK.

- Xem lại tất cả những nội dung đã học chuẩn bị cho bài thực hành 1

.IV RÚT KINH NGHIỆM

Trang 12

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 13

- Gõ được một chương trình pascal đơn giản.

- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chương trình, chạy chương trìnhvà xem kết quả

3 Thái độ

- Nghiêm túc trong thực hành, có tinh thần học hỏi, sángtạo, trao đổi nhóm nghiêm túc

II CHUẨN BỊ

- Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án

1.Tổ chức lớp (2 phút)

Phân nhóm thực hành

2.Kiểm tra bài cũ (không thực hiện)

* Câu hỏi:

* Trả lời:

3.Bài mới:

* Giới thiệu bài: (1 phút)

- Để bổ sung thêm kiến thức chúng ta đã được tìm hiểutrong tiết trước, bước đầu làm quen với chương trình turbo pascalđơn giản, nhận diện được màn hình soạn thảo, cách mở, chọnlệnh, dịch và sửa, chạy được chương trình, hôm nay ta đi vào nộidung thực hành

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài tập 1 ( 17 phút)

- Khởi động turbo

pascal

- Quan sát màn hình

và so sánh với

h.11/SGK

- Theo dõi-> nhận

xét, đánh giá

- Yêu cầu hs mở

- Thực hiện

- Thảo luận nhóm ->đưa ra kết quả

- Suy nghĩ , rút ra KQ

c) Nhấn phím F10 đểmở bảng chọn, sửdụng mũi tên để di

Trang 14

các bảng chọn, tìm

hiểu các lệnh trong

chương trình

-Hướng dẫn hs thực

hiện một số thao

tác còn lại

trong các bảngchọn

e) Nhấn Alt + F9->thoát khỏi turbopascal

Hoạt động2: Tìm hiểu bài tập 2 ( 20 phút)

- Hướng dẫn hs

làm bài tập

-Yêu cầu hs gõ

đoạn chương trình đơn

giản

- Nhắc hs gõ đúng

và chính xác,

không để xót or

thiếu một dấu gì,

kể cả dấu (‘)

- Nhắc lại qui tắc

đặt tên tròn

chương trình Và

một số lựa chọn

khác liên quan đến

- Lắng nghe, ghi nhớ

- Thực hành theohướng dẫn củagiáo viên

2 Bài tập 2:

- Soạn thảo, lưu, dịchvà chạy chương trìnhđơn giản

a) Gõ đoạn chươngtrình:

program CT;

Uses crt;

BeginClrscr;

Writeln(‘chao cac ban’);Writeln(‘toi la TPpascal’);

End

b) Lưu chương trình;

c) Dịch chương trình;d) Chạy chương trình;

thức

- Gõ và hướng

dẫn một đoạn

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 15

- Gõ được một chương trình pascal đơn giản.

- Biết cách dịch, sửa lỗi trong chương trình, chạy chương trìnhvà xem kết quả

3.Thái độ

- Nghiêm túc trong thực hành, có tinh thần học hỏi, sángtạo, trao đổi nhóm nghiêm túc

II CHUẨN BỊ

Kiểm tra sĩ số học sinh

2.Kiểm tra bài cũ (5 phút)

* Câu hỏi:

- CH1: Viết chương trình turbo pascal đơn giản in ra màn hình

dong chữ “chao cac ban”, “toi la ten hoc sinh”

- Để bổ sung thêm kiến thức chúng ta đã được tìm hiểutrong tiết trước, bước đầu làm quen với chương trình turbo pascalđơn giản, nhận diện được màn hình soạn thảo, cách mở, chọnlệnh, dịch và sửa, chạy được chương trình, hôm nay ta đi vào nộidung thực hành

Hoạt động giáo Hoạt động học Nội dung

Trang 16

viên sinh

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài tập 3 (17 phút)

- Khởi động turbo

pascal

- Thao tác như

hướng dẫn mẫu

- Dấu chấm phẩy

(;) được dùng để

phân cách các

lệnh trong pascal

- Từ khoá end kết

thúc phần thân

chương trình luôn có

một dấu chấm (.)

đi kèm

- Thực hiện

- Thảo luận nhóm ->đưa ra kết quả

- Suy nghĩ , rút ra KQ

- Thực hành

- Lắng nghe

1 Bài tập 3:

- Chỉnh sửa chươngtrình và nhận biếtmột số lỗi

- Nhấn alt+F9 -> thoátkhỏi chương trình

Hoạt động2: Tìm hiểu bài tập 4 ( 15 phút)

- Hướng dẫn hs

làm bài tập

-Yêu cầu hs gõ

đoạn chương trình đơn

giản

- Nhắc hs gõ đúng

và chính xác,

không để xót or

thiếu một dấu gì,

kể cả dấu (‘)

- Nhắc lại qui tắc

đặt tên trong

chương trình Và

một số lựa chọn

khác liên quan đến

- Lắng nghe, ghi nhớ

- Thực hành theohướng dẫn củagiáo viên

2 Bài tập 4:

- Soạn thảo, lưu, dịchvà chạy chương trìnhđơn giản

a) Gõ đoạn chươngtrình:

program CT;

Uses crt;

BeginClrscr;

thức

- Gõ và hướng

dẫn một đoạn

Trang 17

- Về nhà học bài Xem trước nội dung bài mới.

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 18

- Biết được dữ liệu và kiểu dữ liệu.

- Các phép toán và phép so sánh

1 Ổn định lớp ( 2 phút)

Lớp trưởng báo cáo sỉ số

* Câu hỏi: Viết một chương trình đơn giản in ra màn hìnhdòng chữ “ Chào các bạn lớp 8A” ra màn hình Xác định đâulà phần khai báo, đâu là thân chương trình

- Phần khai báo: program, uses

- Thân chương trình: begin, end

3 Bài mới :

* Giới thiệu bài (1 phút)

Thông tin trong máy tính rất đa dạng nên dữ liệu trongmáy khác nhau về bản chất Để dễ dàng thực hiện côngviệc viết một chương trình nào đó thì tiết học hôm nay ta sẽtìm hiểu kỹ hơn về dữ liệu và các kiểu dữ liệu của nó

Hoạt động 1: Tìm hiểu về dữ liệu và kiểu dữ liệu ( 15

phút)

- Giơi thiệu các

kiểu dữ liệu

thường gặp trong

dữ liệu

Tên kiểu Phạm vi giá trị

Trang 19

- Trong Pascal ta chia

dữ liệu số thành

các kiểu nhỏ hơn

theo các phạm vi

giá trị khác nhau

- Dữ liệu số vàdữ liệu văn bản

Integ

er Số nguyên trongkhoảng -2 15 đến 2 15

– 1 Real Số thực có giá trị

tuyệt đối trong khoảng 2,9x10 -39 đến 1,7x10 38

Char Một kí tự trong

bảng chữ cái String Xâu ký tự, tối đa

gồm 255 kí tự.

* chú ý: trong Pascal

để chương trình dịchhiểu dãy chữ số làkiểu xâu, ta phải đặtdãy chữ số đó trongcặp nháy đơn

- Ví dụ: ‘5674’ , ‘8132’

Hoạt động2: Tìm hiểu về các phép toán và dữ liệu

kiểu số ( 16 phút)

- Cho HS phân biệt

sự khác nhau giữa

kí hiệu phép toán

trong toán học và

trong pascal

-Trong pascal chỉ

cho phép sử dụng

cặp dấu () để

này của pascal thì

điều gì sẽ xảy ra?

- Giới thiệu cho HS

biết về các

phép toán chia

lấy phần nguyên

và phép toán

chia lấy phần dư

- Quan sát

- Chương trình sẽ bị báo lỗi sau khi dịch

- Lắng nghe

2 Các phép toán và dữ liệu kiểu số:

- Trong ngôn ngữ lậptrình ta đều có thểthực hiện các phéptoán số học với cácsố nguyên và sốthực

Kí hiệu Phéptoán Kiểu dữliệu + Cộng S.nguyên,

s.thực Div Chia lấy

phần nguyên

Số nguyên

Mod Chia lấy

phần dư Số nguyên

Ví dụ:

5 div 2 = 2, 5 mod 2 = 1

a x b – c + d = a * b – c +d

- Trong pascal chỉ chophép sử dụng cặpdấu () để mô tả thứtự thực hiện cácphép toán

- Các phép toán đượcthực hiện theo thứ tự

Trang 20

ưu tiên giống như trongbiểu thức số học

Hoạt động3: củng cố (5 phút)

giảng

? – Viết biểu thức

toán sau bằng

các kí hiệu trong

pascal:

(a2+b)(1+c3)

- Lắng nghe

=(a * a + b) * (1+c) *(1+c) * (1+c)

- Về nhà học bài cũ Xem tiếp phần còn lại của bài Cácphép so sánh và giao tiếp giữa người và máy tính

- Biết được các phép toán và phép so sánh trong pascal

- Biết được sự tương tác giữa người và máy là do ngườilập trình tạo ra

1.Tổ chức lớp (2 phút)

- Ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số học sinh

Trang 21

2.Kiểm tra bài cũ (5 phút)

* Câu hỏi: Dãy số 1020 có thể thuộc kiểu dữ liệu nào?

Phân biệt ý nghĩa của hai câu lệnh pascal sau đây:

Lệnh Writeln(‘5+20=’,’5+20’); in ra màn hình là: 5+20=5+20Lệnh Writeln(‘5+20=’,5+20); in ra màn hình:5+20=25

3.Bài mới:

Hôm nay ta tiếp tục tìm hiểu các phép so sánh và các lệnhdùng chung cho giao tiếp giữa con người và máy

* Tiến trình bài dạy:

Hoạt động

giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu về phép so sánh (15 phút)

- Giới thiệu cho

chỉ có thể là

đúng hoặc sai

- Khi làm việc

với ngôn ngữ

lập trình nào thì

phải tuân thủ

các quy định của

> = lớn hơn or bằng

* chú ý: Kết quả của

phép so sánh chỉ có thểđúng or sai

Ví dụ: 22>19 cho KQ đúng.5+x< = 10: đúng or sai lạiphụ thuộc vào giá trị củax

Hoạt động2: Giao tiếp giữa người và máy (16 phút)

Trang 22

- Quá trình trao

đổi dữ liệu hai

chiều giữa người

và máy tính khi

chương trình hoạt

được gọi là giao

tiếp, hoặc tương

tác người - máy

- Giải thích sơ bộ

về một số câu

lệnh nhập tên

+ read or readln tạm ngừng

chương trình cho đến khingười dùng nhẫn phímenter

thực>:n:m):dùng để điều

khiển cách in số thực trênmàn hình, n qui định độrộng in số, m là chữ sốthập phân

dung toàn bộ

bài giảng

? Writeln(‘so tien

phai tra la’,thanh

tien,10:2); có ý

nhĩa gì?

* Bổ sung kiến

thức.

- Ta có thể sử

dụng một số

hàm số học viết

10 và hai số

nằm sau nó

- Lắng nghe

*Bổ sung kiến thức

- Ta có thể sử dụng mộtsố hàm số học viết sẵnnhư hàm bình phương (sqr),khai căn bậc hai (sqrt),hàm giá trị tuyệt đối(abs)

Ví dụ:

- Biểu thức a2 có thể viếtlà a*a hoặc sqr(a)

- Giá trị tuyệt đối của số

a được viết là abs(a)

- Căn bậc hai của số thựckhông âm a được viết làsqrt (a)

4 Dặn dò: (1 phút)

- Về nhà học bài Làm bài tập SGK

- Xem lại lý thuyết chuẩn bị cho bài thực hành số 2 viếtchương trình để tính toán

Tuần: 5 Tiết 9

Trang 23

Ngày soạn: 23/09/2016

I MỤC TIÊU

1.Kiến thức

- Biết soạn thảo, chỉnh sửa và phiên dịch chương trình

1.Tổ chức lớp (2 phút)

- Phân nhóm thực hành

* Câu hỏi:

- Chuyển các biểu thức toán học dưới đây thành biểuthức viết trong ngôn ngữ pascal:

(10 2) 24(3 1)

+ −+ ;

* Trả lời:

((10+2)-24)/(3+1);

3.Bài mới:

Giới thiệu bài: (1 phút)

Để củng cố thêm nội dung trong hai tiết học trước Hômnay ta đi vào nội dung của bài thực hành

Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1: Luyện gõ biểu thức số học pascal ( 15

phút)

- Yêu cầu HS khởi - Thực hiện theo 1 Luyện tập gõ

Trang 24

động Turbo và gõ

- Lưu chương trình vớitên CT2.pas

- Dịch và chạy chương trình để kiểm tra KQ

các biểu thức số học.

+ −+ ;

d

2(10 2)(3 1)

++ ;

-> Chuyển đổi thànhcác biểu thức viếtbằng kí hiệu trongpascal

Hoạt động2: Tìm hiểu phép chia lấy phần nguyên và

phép chia lấy phần dư

( 16 phút)

- Giới thiệu về

phép chia lấy

phần nguyên và

phép chia lấy

phần dư

- Mở tệp mới

- Yêu cầu hoàn

thành nội dung

bài 2 giống mẫu

- Lắng nghe

- Thực hành

+ Mở tệp mới và gõ chương trình Sau đó dịch và chạy chương trình, quan sát Kq nhận được và cho nhận xét

+ Thêm câu lệnh Delay (5000) sau mỗicâu lệnh

2 Bài tập 2.

- Phép chia lấy phầnnguyên và phép chialấy phần dư

- Tìm hiểu lệnh delay,readln và cho nhậnxét

- Hệ thông lại

toàn bộ nội dung

? Gõ đoạn chương

+ readln or read;

- Xem trước bài mới

- Làm bài tập SGK

- Xem tiếp phần còn lại của bài thực hành

Trang 25

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 26

- Biết soạn thảo, chỉnh sửa và phiên dịch chương trình.

* Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1: Tìm hiểu về cách in lệnh ra màn hình (15

phút)

Trang 27

- Yêu cầu HS khởi

động Turbo và gõ

chương trình tính

các biểu thức

và thêm dòng

lệnh theo mẫu

- Hướng dẫn hs

trong quá trình

thực hành

- Thực hiện theoyêu cầu

- Thực hiện theo hướng dẫn

- Mở chương trình với tên CT2.pas

- Dịch và chạy chương trình để kiểm tra KQ

3 Bài tập 3.

- Mở lại tệp CT2.pasvà sửa ba lệnh cuốitrước từ khoá endbằng cách thêm vàosau mỗi câu lệnh độrộng in số và chữsố thập phân

- Dịch và chạy chươngtrình để kiểm tra Kq

Hoạt động 2: Tìm hiểu bài tập nâng cao (16 phút)

- Sắp xếp lại

Uses crt;

Begin;

Clrscr;

Writeln (‘chuvi=’, 3+3* 5+4*5+9);

Readln;

end

- Nhận xét tiết

- Xem trước bài mới

- Làm bài tập : Viết chương trình tính chu vi và diện tích hìnhchữ nhật có chiều dài 6 chiều rộng 4

- Xem truocs bài 4 sử dụng biến trong chương trình Cách khaibáo biến như thế nào?

-

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 28

Biết được khái niệm biến.

Biết vai trò của biến trong lập trình

Giáo viên: Sách giáo khoa, giáo án

Học sinh:Sách giáo khoa, vở, viết, thước kẻ Xem bài mới trước khi lên lớp

CH1: Các lệnh làm ngừng chương trình:

Delay(x): tạm ngừng chương trình trong vòng x phầnnghìn giây, sau đó tự động tiếp tục chạy

Read hoặc readln tạm ngừng chương trình cho đến khingười dùng nhấn phím enter

CH2: câu lệnh pascal writeln(<giá trị thực>:n:m) được dùng

để điều khiển cách in các số thực trên màn hình; trong đógiá trị thực là số hay biểu thức số thực và n, m là các sốtự nhiên, trong đó n qui định độ rộng, còn m là chữ số thậpphân

3.Bài mới: (1 phút)

Ơû tiết học trước các em vừa tìm hiểu song kí hiệu củaphép toán số học, các lệnh tạm ngừng chương trình, tuy nhiênnếu chúng ta mọ dữ liệu nhập vào thì được lưu trong bộ nhớcủa máy tính Để chương trình luôn biết chính xác dữ liệu đóđược lưu ở vị trí nào trong bộ nhớ, thì các ngôn ngữ lập trình

cung cấp một công cụ lập trình rất quan trọng, đó là biến nhớ và cách sử dụng biến như thế nào thì hôm nay ta sẽ

bắt đầu tìm hiểu

Trang 29

Hoạt động 1: Tìm hiểu về biến (18 phút)

- Yêu cầu HS viết

chương trình tính diện

tích hình tròn có bán

kính r =2

- Từ vd trên GV đặt ra

câu hỏi:? Với cách

viết như trên, nếu

muốn tính S ht khác thì

phải làm sao?

-> mất thời gian

- Để giải quyết được

vấn đề này ta phải

sử dụng biến nhớ r

và biến này sẽ lưu

giá trị của các số

được nhập vào từ

bàn phím

- beginWrite(‘dien tich hinh

Hoạt động2: Tìm hiểu cách khai báo biến (11 phút)

- Nhấn mạnh cho HS

cần khai báo tên

biến, kiểu của biến

Vì vậy giá trị của

biến có thể thay đổi

- Giải thích kỹ đâu là

từ khóa của ngôn

ngữ lập trình, đâu là

biến được đặt

- Quan sát chương trình với nội dung sau:

Var r: integer:

BeginWirte(‘nhap bkhtr:=’); readln (r);

Write(‘dien tich htla:’ , 3,14 * r * r );

Readln;

End

- Lắng nghe

2 Khai báo biến.

- Biến phải đượckhai báo trước khisử dụng chươngtrình

- Việc khai báobiến gồm:

+ Khai báo tênbiến;

+ khai báo kiểudữ liệu của biến.VD:

Var m,n:integer;

- var là từ khóacủa ngôn ngữ lậptrình

- m,n là các biếncó kiểu sốnguyên

Hoạt động3: củng cố ( 5 phút)

- Hệ thống nội dung

toàn bộ bài giảng

- Khai báo nào sau đây

Trang 30

- Xem trước hai nội dung còn lại của bài học hôm nay

Tuần: 6 Tiết 12

-Ngày soạn: 27/09/2015

I MỤC TIÊU

1.Kiến thức

- Biết được khái niệm hằng

- Biết vai trò của hằng trong lập trình

2.Kỹ năng

- Hiểu được cách khai báo, sử dụng biến, hằng

- Hiểu lệnh gán

3.Thái độ

II CHUẨN BỊ

* Câu hỏi:

CH1: Nêu khái niệm về biến.

CH2: Khai báo biến gồm những thành phần nào? Cho ví

dụ

* Trả lời:

CH1: -Biến là các đại lượng được đặt tên dùng để lưu trử

dữ liệu Giá trị của biến có thể thay đổi trong quá trìnhthực hiện chương trình

CH2: - Việc khai báo biến gồm:

+ Khai báo tên biến;

+ khai báo kiểu dữ liệu của biến

VD:Var m,n:integer;

- var là từ khóa của ngôn ngữ lập trình

- m,n là các biến có kiểu số nguyên

Tiết học này ta sẽ tiếp tục tìm hiểu cách sử dụng biến vàhằng trong một chương trình

Trang 31

Hoạt động 1: Tìm hiểu cách sử dụng biến trong chương

trình (18 phút)

- Sau khi khai báo ta có

thể sử dụng các biến

trong chương trình

- Nêu các thao tác có

thể thực hiện với các

biến

- Nếu biến kiểu

nguyên thì chỉ có thể

được gán giá trị

nguyên

? Khai báo biến để lưu

tuổi của một người

? Khai báo biến để lưu

chiều cao của một

Var T: integer Var chieucao: real;

3 Sử dụng biến trong chương trình.

-Các thao tác cóthể thực hiện vóibiến là

+ Gán giá trị chobiến

+ Tính toán vớigiá trị của biến.VD:

- x:=12: biến xnhận giá trị 12

- i:=i+5: biến inhận được giá trịhiện tại của i vàcộng thêm 5 đơnvị

Hoạt động2: Tìm hiểu khai báo

- Hằng là đạilượng có giá trịkhông đổi trongsuốt quá trình thựchiện chương trình

- Muốn sử dụnghằng, ta cũng cầnkhai báo tênhằng, tuy nhiênhằng phải đượcgán giá trị ngaysau khi khai báo.VD: const pi:=3,14;Bankinh:=2;

- Const: là từ khóađể khai báo

Pi,bankinh là cáchằng được gáncác giá trị tươngứng

- Ngoài công cụ chính

để lưu trử dữ liệu là

biến, thì ngôn ngữ lập

trình còn có các công

cụ khác là hằng

- Phân biệt cho hs

nhận thấy sự khác

biệt giữa cách khai

báo, và sử dụng của

biến và hằng

- Giải thích cho hs rỏ

đâu là từ khóa để

khai báo hằng

- Các hằng được gán

voiứ giá trị như thế

nào?

- Lắng nghe

- Phân biệt sự khác nhau giữa biến và hằng

- Quan sát bảng và lằng nghe

- Trả lời

Hoạt động3: củng cố ( 5 phút)

- Hệ thống nội dung

toàn bộ bài giảng

- Nêu sự khác nhau

- Lắng nghe

Trang 32

giữa biến và hằng.

Cho một vài ví dụ giữa

khai báo biến và

hằng

- Học bài và làm bài tập đầy đủ

- Xem trước nội dung thực hành

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 33

- Biết khai báo biến và hằng.

- Hiểu được các dữ liệu chuẩn: Kiểu số nguyên và kiểusố thực

- Hiểu được lệnh gán giá trị cho biến

* Câu hỏi:

CH1: Hãy liệt kê các lỗi nếu có trong chương trình dưới

đây và sửa lại cho đúng:

Var a,b:= integer;

Const c:=3;

Begin

a: = 200b:= a/c;

Trang 34

Để củng cố thêm nội dung trong hai tiết học trước Hôm nay

ta đi vào nội dung của bài thực hành

động Turbo đọc

nội dung BT1

- Hướng dẫn HS

tìm hiểu câu a:

- Tập cho HS khai

báo biến trong

pascal

- Yêu cầu HS tìm

hiểu cú pháp

khai báo biến,

đặt tên đúng

theo qui định của

pascal, chọn đúng

kiểu dữ liệu của

biến thông qua

- Gõ chương trìnhtheo mẫu và tìmhiểu ý nghĩa từngcâu lệnh trongchương trình

- Sửa chữa sai xót

1 Bài tập 1:

Một cửa hàng cungcấp dịch vụ bán hàngthanh toán tại nhà.Viết chương trình đểtính tiền thanh toántrong trường hợp kháchhàng chỉ mua mộtmặt hàng duy nhất.a) Gõ đoạn chương trìnhtheo mẫu và tìm hiểu

ý nghĩa từng câulệnh

Hoạt động 2: Lưu chương trình ( 2 phút)

-Yêu cầu lưu

chương trình với

tên tinhtien.pas

-Hướng dẫn hs

dịch và sửa lỗi

gõ nếu có

- Yêu cầu HS chạy

- Thao tác dịchchương trình

- Chạy chương trình

- Thực hành theo hướng dẫn

b) - Lưu chương trình vớitên tinhtien.pas

- Dịch chương trình:Alt+F9

- Chạy chương trình:

ctrl+F9

Trang 35

trong quá trình

thực hiện

Hoạt động 3: củng cố (10 phút)

- Thao tác lại

chương trình

- Chạy lại chương

trình trên với bộ

dữ liệu (1,35000)

- Yêu cầu HS quan

sát kết quả

nhận được và cho

nhận xét

- Nhận xét và

sửa lại chổ khai

báo dữ liệu

- Thực hiện

- Chạy chương trìnhvới bộ dữ liệutrên

- Kết quả sai

- Nhận xét: Vì sốlượng được khaibáo với kiểuinteger, trong khi đódữ liệu nhập vàolớn hơn phạm vịgiá trị qui định

- Sửa lại chương trình

- Bổ sung kiến thức:Nếu dữ liệu nhậpvào có giá trị lớn tanên khai báo biếnnày với kiểu longint;

- Xem nội dung bài tập số 2;

- Về nhà viết đoạn chương trình tính diện tích và chu vi hìnhtròn với bán kính nhập vào từ bàn phím để chuẩn bị tiếtthực hành hôm sau

-

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 36

- Biết khai báo biến và hằng.

- Hiểu được các dữ liệu chuẩn: Kiểu số nguyên và kiểusố thực

- Hiểu được lệnh gán giá trị cho biến

* Câu hỏi:

CH1: Biết rằng từ khoá var bắt đầu một câu lệnh khai

báo Hãy cho biết chương trình sau đây có hợp lệ không? Nếukhông hợp lệ hãy viết lại chương trình đó

Trang 37

Write(‘hay nhap so a:’); readln)a);

Write (‘ nhap so b:’); readln(b);

Write(‘tong hai so do la:’,a+b);

End.

Để củng cố thêm nội dung trong hai tiết học trước Hôm nay

ta đi vào nội dung của bài thực hành

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài tập 2 (17 phút)

động Turbo đọc

- Tập cho HS khai

báo biến trong

pascal

- Yêu cầu HS tìm

hiểu cú pháp

khai báo biến,

đặt tên đúng

theo qui định của

pascal, chọn đúng

kiểu dữ liệu của

biến thông qua

- Gõ chương trìnhtheo mẫu và tìmhiểu ý nghĩa từngcâu lệnh trongchương trình

- Sửa chữa sai xót

1 Bài tập 2:

Viết chương trình nhậpsố nguyên x và y, ingiá trị của x và y ramàn hình

- Hoán đổi các giá trịcủa x và y rồi in lại ramàn hình giá trị của xvà y

Program hoandoi;

Var x,y,z:integer;

BeginRead(x,y);

Hoạt động 2: Lưu chương trình (9 phút)

-Yêu cầu lưu

chương trình với

tên hoandoi.pas

-Hướng dẫn hs

dịch và sửa lỗi

gõ nếu có

- Yêu cầu HS chạy

- Thao tác dịchchương trình

- Chạy chương trình

- Thực hành theo hướng dẫn

* Lưu chương trình:

- Lưu chương trình vớitên hoandoi.pas

- Dịch chương trình:Alt+F9

- Chạy chương trình:

ctrl+F9

Trang 38

Hoạt động 3: Củng cố (10 phút)

- Thao tác lại

- program tinh;

Var r, Cv,dt: real;

Const pi=3,14;

BeginWrite(‘nhap ban kinh:’);Readln(r);

Cv:=2*pi*r;

Dt:=r*r*pi;

Writeln(‘chu vi la:’,cv);Writeln(‘dtich la:’,dt);

Readln;

End

- Xem và làm toàn bộ hệ thống bài tập trong SGK và sáchbài tập để chuẩn bị cho tiết bài tập hôm sau

-

-— -— -—»« -— -— -—

Trang 39

- Biết được các phép toán và phép so sánh trong pascal.

- Hiểu được một số kiểu dữ liệu chuẩn

- Biết cấu trúc của một chương trình TP: cấu trúc chungvà các thành phần

2.Kỹ năng

- Hình thành kĩ năng chuyển đổi công thức toán học

- Xác định kết quả biểu thức chính xác

- Viết được chương trình TP đơn giản, khai báo đúng biến,câu lệnh vào ra để nhập thông tin từ bàn phím hoặc đưathông tin ra màn hình

3.Thái độ

II CHUẨN BỊ

* Câu hỏi:

CH1: Nêu khái niệm về biến.

CH2: Khai báo biến gồm những thành phần nào? Cho ví

dụ

* Trả lời:

CH1: -Biến là các đại lượng được đặt tên dùng để lưu trữ

dữ liệu Giá trị của biến có thể thay đổi trong quá trìnhthực hiện chương trình

CH2: - Việc khai báo biến gồm:

+ Khai báo tên biến;

+ khai báo kiểu dữ liệu của biến

VD:Var m,n:integer;

- var là từ khóa của ngôn ngữ lập trình

- m,n là các biến có kiểu số nguyên

3.Bài mới:

* Giới thiệu bài: (1phút)

Trang 40

Tiết học này ta sẽ tiếp tục tìm hiểu các bài tập về cáchsử dụng biến và hằng trong một chương trình.

Hoạt động

giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài tập 1(10 phút)

* Yêu cầu:

- Chép bài tập

1

- Đọc kĩ đề bài

- Nhắc lại các kí

hiệu toán học

- Gọi hs lên bảng

làm các bài

tập còn lại

- Nhận xét và

- Gọi hs lên bảng

làm các bài

tập

- Nhận xét và

sửa bài

2 Tính xem kết

quả và cho biết

kết quả của

- Lên bảng thực hiện

- Tính và tìm ra kết quả

a Đúng;

b Đúng khi x = 2,5; ngược lại, phép so sánh có kết quả sai;

2 Bài tập 2.

1 Chuyển các biểu thứcđược viết trong pascal sauđây thành các phéptoán

Định dạng
Số trang	113
Dung lượng	1 MB