Chuyên đề 9: Những cảm nhận về nền văn hóa, về đất nước và con người Lào TRẢ LỜI Hoa đẹp chăm-pa đã bao tháng ngày, hoa đây người đấy Hoa vẫn ngạt ngào thơm ngát mùi hương tháng năm còn
Trang 1BÀI DỰ THI
TÌM HIỂU LỊCH SỬ QUAN HỆ
ĐẶC BIỆT VIỆT NAM - LÀO
Họ và tên: Lê Thị Phương Đoàn viên chi đoàn I Đoàn cơ sở Bệnh Viện Tâm Thần
Thanh Hóa tháng 9, n ăm 2017
Trang 2BÀI DỰ THI TÌM HIỂU LỊCH SỬ QUAN HỆ ĐẶC BIỆT VIỆT NAM - LÀO
Họ và tên: Lê Thị Phương Giới tính: Nữ
Ngày tháng năm sinh: 03/02/1987 Nghề nghiệp: Điều dưỡng viên Dân tộc: Kinh Tôn giáo: Không
Đoàn viên chi đoàn I - Đoàn cơ sở Bệnh Viện Tâm Thần
Chuyên đề 9: Những cảm nhận về nền văn hóa, về đất nước và con người Lào
TRẢ LỜI
Hoa đẹp chăm-pa đã bao tháng ngày, hoa đây người đấy
Hoa vẫn ngạt ngào thơm ngát mùi hương tháng năm còn vương
Hoa chăm-pa ơi, bao mùa em khoe sắc hoa trong vườn
Đã bao lâu rồi mà hoa vẫn đẹp nhất trong lòng tôi
Hoa đẹp xinh ơi, em chính người tôi thiết tha yêu thương.
Ngạt ngào hương thơm, vấn vương trong lòng, sắc hoa đẹp mãi
Hương ngát làm tôi trăm nhớ ngàn thương bóng ai thầm yêu
Hoa chăm-pa ơi tuyệt vời toả lan mãi trong tim này
Cách xa phương trời mà hoa vẫn còn vấn vương lòng tôi
Hoa đẹp xinh ơi, em chính người tôi mến yêu trọn đời
Trang 3Dù chưa một lần được đặt chân đến đất nước Lào, song qua những bài dân ca Lào thường nghe, qua các phương tiện thông tin đại chúng, tôi có thể mường tượng được một phần về đất nước, văn hóa và con người Lào Tìm hiểu về nước Lào, quốc gia có mối quan hệ hữu nghị đặc biệt với Việt Nam, quả thật có rất nhiều điểm thú vị, đáng để học tập
1 Đất nước và con người Lào
* Về đất nước:
Hình ảnh: Bản đồ nước Lào
- Đất nước Lào có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng đối với Đông Dương và Đông Nam Á:
Nước Lào có tổng diện tích 236.800 km2, có đường biên giới giáp 5 nước: Phía bắc giáp Trung Quốc, phía tây bắc giáp My-an-ma, phía tây giáp Thái Lan, phía nam giáp Căm-Pu-Chia và phía đông giáp Việt Nam Lào có 17 tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương, trong đó có 10 tỉnh chung đường biên giới với Việt Nam với chiều dài 2067 km (Riêng đường biên giới chung với Quảng Trị là
206 km, gồm 2 tỉnh Savằnnkhet và Salavan)
Lào còn được gọi là "đất nước Triệu Voi" hay Vạn Tượng; ngôn ngữ của nước này là tiếng Lào Trước đây Lào còn có tên là Ai Lao (chữ Hán: 哀牢), Lão Qua
Trang 4Rừng núi chiếm 3/4 diện tích, có nhiều núi non bao phủ bởi rừng xanh; đỉnh cao nhất là Phou Bia cao 2.817 m Có nhiều lâm sản, động vật và khoáng sản quý hiếm Khí hậu được chia làm 2 mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Có dòng Mê-công chảy từ bắc xuống nam dài 1865 km Có núi Phu-bia cao 2820m so với mặt nước biển,
là đỉnh cao nhất nước Lào
Lào có 17 tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương, thủ đô là Viêng Chăn, các thành phố lớn như: Luông-pha-ra-băng (là kinh đô đầu tiên của Lào), Xả Vằn
Na Khệt, Pạc Xế…
Hình ảnh: Thành phố Luông Pha Băng
- Lào là một đất nước thanh bình, thiên nhiên hùng vĩ, giàu tài nguyên:
Trang 5Là một đất nước giàu tài nguyên, với diện tích rừng chiếm 47% toàn lãnh thổ, tài nguyên rừng giữ vai trò vô cùng quan trọng trong cán cân phát triển kinh
tế của đất nước triệu voi Tài nguyên rừng trực tiếp tăng nguồn thu cho ngân sác quốc gia thông qua các ngành khai thác, sản xuất, chế biến lâm sản, phát triển cây công nghiệp và đặc biệt hoạt động khai thác khoáng sản Chưa có con số thống kê chính xác về các chủng loại cũng như trữ lượng khoáng sản ở đất nước Lào, nhưng hiện tại đã có nhiều mỏ vàng, đồng đã được đưa vào khai thác Ngoài ra, phải kể đến một lượng lớn các mỏ khoáng sản như: thạch cao, đá quý,
đá công nghiệp
Hình ảnh: Động Tham Kong Lo Hình ảnh: Thác Kuang Si
Lào là quốc gia có nhiều loài động vật quí hiếm trên thế giới sinh sống,
nổi bật là hổ, voi và bò tót khổng lồ Nhưng rất nhiều loài đang đứng trước hiểm họa diệt chủng do nạn săn trộm và phá rừng
- Đất nước Lào có lịch sử lâu đời, truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm anh dũng kiên cường:
Sau khi đất nước Triệu Voi được thành lập, phải nhiều lần chống các cuộc xâm lược của Miến Điện và Xiêm Đến thế kỷ XVIII, Thái Lan giành quyền kiểm soát trên một số tiểu vương quốc còn lại Các lãnh thổ này nằm trong phạm
vi ảnh hưởng của Pháp trong thế kỷ XIX và bị sáp nhập vào Liên bang Đông Dương năm 1893 Trong thế chiến thứ 2, Pháp bị Nhật thay chân ở Đông Dương Sau khi Nhật đầu hàng quân Đồng minh ngày 12 tháng 10 năm 1945, Lào tuyên bố độc lập Đầu năm 1946, Pháp quay trở lại xâm lược Lào Năm
1949, quốc gia này nằm dưới sự lãnh đạo của Vua SisavangVong và mang tên
Trang 6Vương quốc Lào Tháng 7 năm 1954, Pháp ký hiệp định Giơnevơ công nhận nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Lào
Từ năm 1955 đến năm 1975, Vương quốc Lào lệ thuộc mạnh mẽ vào Hoa
Kỳ trong cuộc chiến chống Cộng sản tại Đông Dương, tình hình đó đã lôi kéo Lào vào cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, là yếu tố dẫn đến nội chiến Lào và xảy ra một vài cuộc đảo chính
Trước tình hình đó Đảng Nhân Dân Lào lấy Chủ nghĩa Mác-Lênin làm kim chỉ nam cho hành động, xác định kẻ thù của cách mạng Lào là đế quốc Mỹ, phái thực dân Pháp phá hoại hiệp định đình chiến và bè lũ tay sai của chúng
Đảng đề ra nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới là: “đoàn kết, lãnh đạo toàn
dân, phấn đấu hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thực hiện một nước Lào
hòa bình, độc lập, dân chủ, thống nhất và thịnh vượng”.
Từ năm 1968, được sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam đã hỗ trợ các đơn vị tham chiến cùng quân Pathét chống lại sự xâm lược của đế quốc Mỹ Trong lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân các bộ tộc Lào đang ở giai đoạn bước ngoặt, Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Nhân Dân Lào lần thứ II được khai mạc từ ngày 03/02/1972 - 06/02/1972 tại ViêngXay (Sầm Nưa) với 125 đại biểu, thay mặt cho hàng vạn đảng viên của Đảng đến dự Đại hội Đại hội thông qua bản sửa đổi Điều lệ Đảng và đổi tên Đảng nhân dân Lào thành Đảng nhân dân cách mạng Lào Đại hội bầu đồng chí Cayxỏn phômvihẳn làm Tổng Bí thư Đảng nhân dân cách mạng Lào
Năm 1975, dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, phong trào cộng sản Pathét Lào đã lật đổ chính quyền hoàng tộc Ngày 29/11/1975, nhà vua Lào phải tuyên bố thoái vị, chấm dứt chế độ quân chủ Lào Ngày 02/12/1975, Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Lào quyết định xóa bỏ chế độ quân chủ, thành lập nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào Đồng chí Suphanuvong được cử giữ chức Chủ tịch Nước, đồng chí Cayxỏnphômvihẳn Tổng Bí Thư được cử làm Thủ tướng Từ đó, ngày 02 tháng 12 được lấy làm ngày Quốc khánh của nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào Sau hơn 30 năm ròng rã đấu tranh, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, cuộc
Trang 7cách mạng Dân tộc Dân chủ Nhân dân Lào đã kết thúc thắng lợi trọn vẹn Việc khai sinh nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào (02/12/1975) đã kết thúc vẻ vang cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các bộ tộc Lào kéo dài suốt 197 năm kể từ khi phong kiến Xiêm đặt ách thống trị Lào vào năm 1778 Đây là một thắng lợi oanh liệt nhất và vĩ đại nhất trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm của nhân dân các bộ tộc Lào Với thắng lợi này, nhân dân các bộ tộc Lào bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do, hòa bình và tiến bộ
* Về con người:
Hình ảnh: Phụ nữ Lào với trang phục dân tộc sặc sỡ.
Dân số của Lào hiện nay có khoảng 7 triệu người, bao gồm ba bộ tộc chính
là Lào Lùm, Lào Thơng và Lào Sủng, ngoài ra còn có khoảng 2-5% là người Việt, Người Hoa, người Thái cùng chung sống, tập trung ở các thành phố
Nhân dân Lào lao động cần cù, thông minh, sáng tạo; có tinh thần vươn lên khắc phục khó khăn trong lao động sản xuất cũng như chống giặc ngoại xâm cũng là giá trị lớn của văn hóa truyền thống các bộ tộc Lào Bằng sức lao
động cần cù, trí thông minh và bàn tay khéo léo, nhân dân các bộ tộc Lào đã sáng tạo ra các công trình văn hóa lâu đời và lưu giữ những di sản văn hóa mang đậm nét bản sắc, truyền thống độc đáo đến ngày nay Ngay ở các nơi có di chỉ
đồ đá đã thấy thể hiện bàn tay khéo léo của người Lào cổ trong chế tác công
cụ theo những hình dáng nhất định, đầy công phu và loại hình phong phú Đặc
Trang 8biệt, các công trình kiến trúc điển hình của Lào là chùa và tháp đã thể hiện sự sáng tạo tìm tòi của người thợ thủ công Theo ý kiến của những nhà khảo
cổ học, muốn đúc được những pho tượng phật như vậy không những phải có nghệ thuật tạo hình đặc sắc mà còn phải có nền kỹ thuật đồ đồng rất phát triển,
Hình ảnh: Vườn tượng Phật ở Viêng Chăn
- Có tinh thần cố kết dân tộc cao và tinh thần đoàn kết quốc tế trong sáng, đặc biệt với nhân dân Việt Nam.
Người Lào coi trọng và yêu quý người khác; tin tưởng và quý trọng bạn
bè, tin vào lời nói hơn là phải có bằng chứng, không cần bằng chứng mà chỉ bằng lòng tin (gửi nhau vật chất chỉ cần nói miệng, không cần phải viết giấy hoặc nhờ bạn bè chuyển lời thăm hỏi đến người thân của mình chỉ qua lời nói, người thân của mình nhận được rất vui và hạnh phúc)
Tình đoàn kết, hữu nghị, sự kề vai, sát cánh của nhân dân ba nước Đông Dương, đặc biệt là mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị, đặc biệt của nhân dân Lào
và nhân dân Việt Nam "cùng chung chiến hào" chống kẻ thù xâm lược, được thử thách qua thời gian, ngày càng thấm đẫm tình nghĩa thuỷ chung, “sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long” như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định
2 Về nền văn hóa: Văn hóa Lào có những đặc điểm chính sau:
+ Lào có nền văn hóa được hình thành từ lâu đời, không ngừng bồi tụ, phát triển theo thời gian; rất phong phú và đa dạng: Lịch sử nước Lào trước thế kỷ XIV
gắn liền với sự thống trị của Vương quốc Nam Chiếu Vào thế kỷ thứ XIV, vua Phà
Ngừm lên ngôi đổi tên nước thành Lạn Xạng có nghĩa là đất nước triệu voi Nền văn
hóa Lào gắn liền với sự nghiệp dựng nước đi đôi với giữ nước trong suốt chiều dài lịch
sử của dân tộc Đặc biệt, xuyên suốt từ năm 1893 khi đất nước Lào rơi vào ách đô hộ
Trang 9ngoại bang, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc đã diễn ra một cách bền bỉ, trường kỳ và mang lại những thành tựu vĩ đại: tuyên bố độc lập vào năm 1945; ký kết Hiệp định Viêng Chăn lập lại hòa bình và thực hiện hòa hợp dân tộc vào năm 1973; thành lập nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ngày 2 - 12 - 1975
+ Văn hóa Lào nằm trong cơ tầng văn hóa Đông Nam Á nên mang những đặc trưng chung của Văn hóa Đông Nam Á: Người dân sống chủ yếu bằng nghề
nông với 02 hình thức canh tác: ruộng nước và nương rẫy, người dân thuần dưỡng trâu bò lấy sức kéo, chế tạo công cụ lao động và xây dựng hệ thống thủy
lợi; nền văn hóa uyển chuyển thích nghi với những thay đổi; Có nước da ngăm
đen, tóc quăn dợn sóng, nhỏ, thấp…
+ Tuy có những nét chung của Văn hóa Đông Nam Á nhưng văn hóa Lào
có nhiều nét riêng biệt, đó là bản sắc văn hóa dân tộc Lào: Nước Lào nằm sâu
trong lục địa châu Á nơi giao tiếp giữa hai nên văn minh cổ đại là Ấn Độ và Trung Hoa Bởi vậy trong quá trình lịch sử, nhân dân Lào còn tiếp thu các trào lưu văn hóa tràn qua các vùng này, ảnh hưởng sâu sắc nhất là phật giáo và văn hóa Ấn Độ, ảnh hưởng này được phản ánh trong ngôn ngữ và nghệ thuật Nhân dân Lào có nhiều phong tục tốt đẹp được hình thành trong quá trình lịch sử Những phong tục tập quán ấy trở thành lệ làng, được các thành viên trong bản mường thừa nhận và tự giác thực hiện tạo nên một dân tộc Lào rất riêng
Hình ảnh
Bé gái trong trang phục truyền thống Lào
Hình ảnh Người Mông ở Lào
- Về văn hóa vật chất của người Lào:
Trang 10Với dân số khoảng 7 triệu người và có tới 1.400 ngôi chùa lớn nhỏ, Lào là nước có tỷ lệ chùa so với dân số cao nhất thế giới, 90% dân số theo đạo Phật Đạo Phật được truyền vào xứ Lào trong triều vua Dvaravati vào thế kỷ thứ 7, và
từ thế kỷ 14 Phật giáo đã trở thành quốc giáo Người dân Lào đã thấm nhuần trong mình những lời Phật dạy, một mực kính trọng các bậc tăng ni, những vị sư sãi trong chùa
Chùa Phakeo ngôi chùa cổ nhất của Lào Chùa Thạt Luổng – chùa lớn và đẹp
nhất ở Lào
Đất nước Lào có nhiều công trình lịch sử văn hoá, có thiên nhiên tươi đẹp,
có nhiều cảnh quan kỳ thú như Thạt Luổng (Viêng Chăn), cố đô Luông Phra-băng (di sản văn hoá thế giới), chùa Vạtxixun, núi Phú Xỉ, Cánh Đồng Chum huyền bí (Xiêng Khoảng), thác Khôn, thác Quang Xi, Hang Thẳm tình
Hình ảnh: Cung điện hoàng gia Hình ảnh: Cố đô Luông Phra-băng
Trang 11- Về văn hóa tinh thần của người Lào:
Lào là đất nước bốn mùa lễ hội, lễ hội ở Lào hay được gọi là Bun (nghĩa của Bun là phước) Mỗi năm có 4 lần tết: Tết Dương Lịch, Tết Nguyên Đán (như ở một
số nước Á Đông), Tết Lào (BunPiMay vào tháng 4) và Tết H'mong (tháng 12) Ngoài ra còn các lễ hội: Bun PhaVet ( Phật hóa thân) vào tháng 1; Bun VisakhaPuya (Phật Đản) vào tháng 4; Bun BangPhay (pháo thăng thiên) vào tháng 5; Bun Khao PhanSa (mùa chay) vào tháng 7; Bun Khao Padapdin (tưởng nhớ người đã mất) vào tháng 9; Bun Suanghua (đua thuyền) vào tháng 10
Lào có tết cổ truyền Bunpimay (có nghĩa là mừng năm mới), hay còn gọi
là Tết Té nước diễn ra từ ngày 13 đến ngày 16 tháng 4 hàng năm Trong những ngày lễ, thanh niên nam, nữ thường té nước cho nhau vừa chúc mừng nhưng cũng vừa để tỏ tình Người dân té nước để cầu may, cầu bình yên cho cả năm, cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng tươi tốt
Hình ảnh: Lễ hội Tết té nước Lào Hình ảnh: Lễ hội Thạt Luổng
Trong dịp lễ hội, vui chơi là chủ yếu, tuy nhiên họ cũng chuẩn bị đồ ăn, thức uống thịnh soạn hơn ngày thường, đặc biệt là không thể thiếu rượu Ngày
Hình ảnh: Cánh đồng chum ở Xieng khuang(Lào)
có niên đại từ 1.500-2.000 năm trước.
Trang 12tết từ sáng sớm dân làng diện những bộ đồ đẹp nhất, với màu sắc sặc sỡ, tập trung tại sân chùa để dự lễ tắm Phật Xong lễ tắm Phật, mọi nhà làm lễ buộc cổ chỉ tay cho những người thân trong nhà, tục lễ này gọi là pục khén hay còn gọi
là xù khoắn, lễ gọi hồn vía Nhân dịp đầu năm con cháu chúc ông bà, cha mẹ, bạn bè, người thân gặp may mắn hạnh phúc
Người Lào còn hay ca hát trong sản xuất ngoài ruộng nương, đi hái lượm trong rừng, xuôi ngược trên các dòng sông Dân ca Lào rất phong phú, giàu âm điệu, mang đậm bản sắc dân tộc được phổ biến rộng rãi trong nhân dân Đội ngũ
“mỏ lăm” (ca sĩ), “mỏ khen” (nhạc công, thổi khèn bè) ngày càng phát triển trước yêu cầu thưởng thức ca múa của nhân dân ở các bản mường, trong đó có nhiều nghệ sĩ tài ba nổi tiếng vừa có thể sáng tác vừa biểu diễn được đông đảo nhân dân ưu ái, mến mộ “Mỏ lăm” ở Lào có vị trí đặc biệt trong xã hội - họ là một tri thức, một nghệ sĩ của nhân dân, được nhân dân nuôi dưỡng Dân ca của Lào có nhiều loại như lăm, khắp, xỡng, kạp, ăn nẳng-xử… Mỗi loại lại mang sắc thái riêng của từng miền, từng dân tộc, từng địa phương “Lăm” sử dụng nhiều thể loại thơ nhất được quần chúng ưa thích nhất và phổ biến trong cả nước
Hình ảnh:
Khaen - nhạc cụ truyền thống lâu đời nhất, được sử dụng trong âm nhạc Lào từ thời Lan Xiang.
Múa ở Lào cũng phổ biến rộng rãi, từ thành thị đến nông thôn Trong những ngày lễ hội lớn nhỏ ở Lào đều tổ chức vui chơi hợp quần trong đó không thể thiếu tiết mục múa Có điệu múa một người, hai người hoặc tập thể vài chục người (lăm-vông) Những đêm hội, già trẻ, gái trai đều tham gia múa ca một cách tự nhiên thoải mái Các điệu múa của Lào thường uyển chuyển, nhịp nhàng