Sinh lý thận 1

lọc ở cầu thận, mao mạch đi mang các chất không được lọc và các dưỡng chất được tái hấp thu từ ống thận quay trở lại hệ tuần hoàn.. Ống thận là một hệ thống gồm nhiều ống: ống lượn gần,

Sinh lý thận

Nephron - Đơn vị cấu tạo thận

Mỗi thận được cấu tạo từ một đến hai triệu nephron

Nephron gồm 2 phần chính: cầu thận và ống thận

Cầu thận gồm các mao mạch và bao Bowman bao bọc ở bên ngoài Có 2 loại mao mạch: mao mạch đến: mang dòng máu đến

lọc ở cầu thận, mao mạch đi mang các chất không được lọc và các dưỡng chất được tái hấp thu từ ống thận quay trở lại hệ tuần hoàn

Ống thận là một hệ thống gồm nhiều ống: ống lượn gần, ống lượn xa, quai Hê-len, ống góp, có vai trò tái hấp thu dưỡng chất cũng như đào thải các chất không cần thiết tạo thành nước tiểu

Thận có vai trò gì?

Quá trình chuyển hóa protein ở gan tạo ra amoniac NH3 gây độc, sau đó gan lại chuyển amoniac thanh ure và acid uric Trong khi đó, sự co cơ thải ra creatinin Ure, acid uric, creatinin cần được đưa ra ngoài để không gây độc cho cơ thể và thận giúp chúng ta thải các chất này qua đường nước tiểu

Quá trình tạo nước tiểu

Bước 1: Máu vào các mao mạch đến của cầu thận diễn ra quá

trình lọc Áp lực của dòng máu đẩy phần lớn huyết tương (nước, ure, acid uric, glucose, acid amin, ion Na+, K+ …) qua thành của mao mạch Các tế bào máu (hồng cầu, bạch cầu…), protein do kích thước to nên không thể qua được thành mao mạch Phần máu

không qua được thành mao mạch trong tiểu cầu thận sẽ được

chuyển đến các mao mạch đi về tĩnh mạch thận rồi quay trở lại hệ tuần hoàn Phần huyết tương được lọc (qua được thành mao mạch) gọi là dịch lọc, kế tiếp dịch lọc xuống ống lượn gần

Bước 2: Tại ống lượn gần, các tế bào biểu mô lót mặt trong

ống lượn gần tái hấp thu các dưỡng chất: glucose, acid amin, các ions, các chất được tái hấp thu sẽ vào mao mạch đi đến tĩnh mạch thận và vào hệ tuần hoàn Nước, ure, acid uric cũng được tái hấp thu Tỷ lệ tái hấp thu các chất: glucose (100%), acid amin (100%), ion K+ (100%), HCO3- (99%), Na+ (65%), ure (50 – 60%) Ion Na+

sẽ tiếp tục được hấp thu ở các ống kế tiếp

Bước 3: Từ ống lượn gần, dịch lọc tiếp tục xuống quai Hê-len.

Nước và ure được tái hấp thu ở nhành xuống quai Hê-len trong khi ion Na+ được tái hấp thu ở nhành lên

Bước 4: Qua khỏi quai Hê-len, dịch lọc tiếp tục được tái hấp

thu ở ống lượn xa và ống góp Dưới tác động của Aldosteron, ion

Na+ được tái hấp thu đồng thời ion K+ (từ các mô xung quanh ống

lượn) bị bài tiết Bên cạnh đó ion HCO3- được tái hấp thu, đồng thời ion H+ bị thải vào nước tiểu

Bước 5: Khi dịch lọc đến tận cùng của ống góp, phần lớn các

dưỡng chất đã được tái hấp thu và được đưa quay trở lại hệ tuần hoàn, chỉ còn các sản phẩm thải và một ít nước tạo thành nước tiểu Nước tiểu từ các ống góp cùng đổ ra bể thận, sau đó xuống niệu quản và được chứa trong bàng quang

Bình thường các tế bào máu và protein không thể qua được màng lọc cầu thận Tuy nhiên ở bệnh nhân mắc bệnh lý về thận: viêm cầu thận, hội chứng thận hư màng lọc cầu thận bị tổn thương làm các tế bào máu và protein qua được → xuống ống lượn rồi bài

tiết ra ngoài cùng nước tiểu, do vậy xét nghiệm nước tiểu ở các bệnh nhân mắc bệnh này sẽ thấy có protein hay các tế bào máu trong nước tiểu (gọi là protein niệu, hồng cầu niệu …)

Ngoài ra do protein bị mất qua nước tiểu nên protein trong máu giảm → áp lực keo giảm → bệnh nhân bị phù (ở tay, chân, mặt hay thậm chí tràn dịch màng phổi)

Phù của bệnh lý thận do giảm protein (chủ yếu là Albumin) nên dùng thuốc lợi tiểu ở các bệnh nhân này thường không hết phù (vì không giải quyết được nguyên nhân gốc) Bệnh nhân cần ăn bổ sung đạm và được truyền thêm Albumin