Bài 2. Xã hội nguyên thuỷ

- Những phát hiện khảo cổ học đã khẳng định rằng, người là do một loài Vượn cổ tiến hóa mà thành.. - Người tối cổ đã biết chế tác công cụ bằng đá, mở ra thời đại đồ đá.- Kĩ thuật chế tác

CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

VÀ CÁC EM TỚI TIẾT DẠY

LỊCH SỬ 10A1

Hình 1 “Dấu chân vĩ đại châu Phi”

CHƯƠNG 1: XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

Bài 1

SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI

VÀ XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

1 Sự xuất hiện loài người

(?) Về nguồn gốc loài người, đã tồn tại một số quan điểm khác nhau Em thống nhất với quan điểm nào?

• Quan điểm 1: Từ cổ xưa, rất nhiều các dân tộc trên thế giới đều có những

truyền thuyết thần thoại kể về nguồn gốc loài người “Thượng đế sáng tạo ra nhân loại” là một câu chuyện tôn giáo thần thoại tương đối lưu hành ở xã hội phương Tây Ở Việt Nam là sự tích “Con rồng cháu Tiên”,

• Quan điểm 2: Con người từ hành tinh khác đến trái đất Một số hình ảnh chia

sẻ trên mạng Internet về “đĩa bay” (UFO) gợi liên tưởng đến điều này?

• Quan điểm 3: Nhân loại chúng ta và loài vượn ngày nay có cùng chung tổ

tiên là đều từ loài vượn cổ phát triển mà thành Đại diện của quan điểm này là nhà khoa học Đac-uyn.

(?) Với các quan điểm còn lại, nên tiếp cận lý giải ở góc độ nào?

Em hãy cho biết dẫn chứng tư liệu khảo cổ (qua sách báo, mạng Internet), kết hợp quan sát hình 2 để cùng đưa ra những

chứng cứ liên quan đến nguồn gốc loài

người!

Hình 2 Chân dung khôi phục Người Nê-an-đec-tan

- Những phát hiện khảo cổ học đã khẳng định rằng,

người là do một loài Vượn cổ tiến hóa mà thành

- Cách ngày nay khoảng bốn triệu năm, Vượn cổ chuyển biến thành Người tối cổ.

2 Người tối cổ

Hình 3: Rìu đá thời đồ đá cũ

Câu hỏi thảo luận

1/ Chiếc rìu đá thời đá cũ dù rất thô kệch nhưng so với hòn đá ban đầu, nó đã cso sự thay đổi thế nào?

Sự thay đổi đó nhằm mục đích gì? ở động vật (khỉ, tinh tinh) liệu có hiện tượng đó không?

2/ Nhận định của Enghen “không có bàn tay của loài vượn cổ biết chế tạo công cụ thì cho dù một con dao

đá thô kệch nhất, chúng ta cũng không có” nhấn mạnh điều gì?

- Người tối cổ đã biết chế tác công cụ bằng đá, mở ra thời đại đồ đá.

- Kĩ thuật chế tác đá chủ yếu của thời đá cũ là kĩ thuật ghè, đẽo

- Qua lao động, con người nguyên thủy dần hoàn thiện.

Hình 4: Cuộc sống của bầy người

nguyên thủy

Hình 5 Cảnh săn ngựa rừng

CÙNG PHÁN ĐOÁN HIỆN TƯỢNG LỊCH SỬ NHÉ

Căn cứ vào các nguồn thông tin em biết và quan sát bức vẽ trên, Em hãy phán đoán xem, so với động vật thuần túy, bầy người nguyên thủy đã có những điểm khác biệt căn bản nào?

- Hái lượm và săn bắt là nguồn sinh sống chính của

Người tối cổ

- Người tối cổ sinh sống trong các hang động, mái

đá,… gọi là bầy người nguyên thủy

3 Người tinh khôn và cuộc cách mạng

thời đá mới

- Cách ngày nay hơn 4 vạn năm, Người tối cổ đã tiến hóa thành Người tinh khôn hay Người hiện đại

Vượn cổ Người tối cổ Người tinh khôn

Hình 6 Quá trình chuyển biến từ Vượn thành Người Xem hình ảnh, em hãy trả lời các câu hỏi ở trang 5

Hình 8 Rìu đá thời đồ đá mới Hình 3 Rìu đá thời đồ đá cũ

Học sử qua tư liệu

Em hãy đọc đoạn tư liệu (trang 6) và hãy trả lời các câu hỏi đã cho ở bên

- Khoảng 1 vạn năm trước đây, Người tinh khôn bước

vào thời kỳ đồ đá mới

- Người tinh khôn biết mài công cụ đá, khoan lỗ hay tạo

nấc tra cán…

- Người tinh khôn cũng sáng tạo ra đồ gốm hay đan

lưới bằng vỏ cây và làm chì lưới từ đất nung, cung tên

để săn bắn

- Nền kinh tế trong xã hội nguyên thủy tiếp tục có

những thay đổi to lớn.

Những thay đổi ở thời đá mới là cuộc cách mạng

Hãy phát biểu ý kiến của em về những thay đổi to lớn trong kĩ thuật chế tác công cụ và đời sống người tinh khôn thời đá mới.

Hãy phát biểu ý kiến của em về những thay đổi to lớn trong kĩ thuật chế tác công cụ và đời sống người tinh khôn thời đá mới.

Bài 1

SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI

VÀ XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

(tiết 2)

Vượn cổ Người tối cổ Người tinh khôn

BÀI CŨ

Dựa vào hình ảnh, hãy:

1 Trình bày quá trình chuyển biến từ vượn thành người (nói rõ mốc thời gian)

2 Những nguyên nhân dẫn tới chuyển biến đó?

4 Sự xuất hiện thị tộc và bộ lạc.

HỌC SỬ QUA SƠ ĐỒ

Qua sơ đồ hãy cho biết:

1 Thị tộc thường gồm mấy thế hệ? Giữa các thế hệ

trong thị tộc kết nối với nhau bởi quan hệ gì? Điều này có ý nghĩa gì?

2 Vào lúc này, phụ nữ hay nam giới sẽ có khả năng

là người đứng đầu thị tộc? Vì sao vậy?

- Khái niệm thị tộc:

+ Thị tộc là tổ chức xã hội phổ biến của người tinh khôn gồm những nhóm người từ 2 – 3 thế hệ có chung dòng máu

+ Giữa các thành viên thị tộc rất bình đẳng, bao bọc lẫn nhau Thị tộc ra đời đánh dấu sự tan rã bầy ngườinguyên thủy.

- Khái niệm bộ lạc:

Là tập hợp nhiều thị tộc gần nhau, mối quan hệ họ hàng.

5 Dấu ấn văn hóa tinh thần thời nguyên thủy

- Người nguyên thủy đã xuất hiện các tôn giáo, nghệ

thuật nguyên thủy như:

+ Sùng bái vật tổ (tô – tem)

Bạn hiểu gì về tôn giáo nguyên thủy này?

+ Hội họa nguyên thủy

(xem bức tranh và phán đoán hiện tượng)

Phán đoán hiện tượng lịch sử

- Ngoài ra, người nguyên thủy biết làm và dùng đồ trang sức…

6 Thời kim khí và sự tan rã xã hội nguyên thủy

- Cách đây 5.500 năm, người nguyên thủy biết chế tạo công cụ lao động bằng đồng, mở ra thời đại kim khí.

Hình 11: Công cụ lao động bằng kim loại

Phát biểu ý kiến cá nhân những vấn

đề đưa ra trong tư liệu (qua quan sát hình 11)

- Công cụ bằng kim khí làm cho năng suất lao động

tăng lên Con người tạo ra khối lượng sản phẩm dư thừa thường xuyên.

- Những người có chức phận trong thị tộc chiếm của

cải dư thừa đó cho riêng mình, gọi là tư hữu Xã hội nguyên thủy tan rã, xã hội có giai cấp hình thành.

Củng cố bài học

Người tối cổ Người tinh khôn

Thị tộc, bộ lạc

Tư hữu Sùng bái vật tổ, hội họa

Câu 1: `

Câu 2: Bài học đã gợi ý cho em những phương pháp học tập lịch sử nào?