Cách học ở đại học hiệu quả

Tự học, đại học , hiệu quả

I.CÁC PHƯƠNG PHÁP GHI NHỚ:

Muốn học bài mau thuộc nhất thiết phải học có phương pháp Qua các chương trước chúng tôi đã trình bày một số phương pháp để giúp bạn trong việc học bài sao cho mau thuộc Trong chương này xin hướng dẫn bạn đi sâu vào chi tiết hơn khi thực hiện các phương pháp ấy

1 Ghi thành dàn bài:

Thực tế có nhiều bạn chỉ nghe nói ghi dàn bài, nhưng chưa rõ phương thức ghi cụ thể ra sao

- Trước tiên bạn đọc toàn bài môn bạn đang học 1 lần - 2 lần - hoặc cũng có thể là 3 lần Ðến lúc bạn nắm chắc yêu cầu bài mới thôi Vì có hiểu sơ bộ bài, bạn mới lập được dàn bài Bạn chia nội dung toàn bài thành 3 phần chính (Ví dụ là A - B - C) Trong phần A - có nhiều mục nhỏ, bạn có thể sắp xếp các mục nhỏ

ấy gọi là "tiêu đề" bằng những chữ số:1, 2, 3

- Và tiếp theo các phần B-C cũng thế Phần nào cũng có những tiêu đề riêng

- Nhưng trong mỗi phần đều có những yêu cầu quan trọng của nó Bạn nên ghi nhận cụ thể các phần quan trọng ấy trong mỗi phần của dàn bài, có thể gạch dưới hoặc viết đậm để dễ nhớ

- Ðã có dàn bài chi tiết rồi sẽ là điều kiện giúp bạn dễ dàng việc học bài sau đó

2 Nhẩm trong óc:

Bạn hệ thống bài bằng cách "nhẩm trong óc" nhẩm từng phần một của dàn bài, chỗ nào quên bạn dừng lại, lật dàn bài ra xem lại Bạn cứ tiếp tục nhẩm sang phần khác và đừng quên các phần quan trọng đáng ghi nhớ, đừng bỏ sót một chi tiết nào Lần lượt như vậy cho đến hết toàn bài

- Lần thứ hai, bạn bắt đầu nhẩm lại tất cả có hệ thống toàn bài hơn

- Lần này bạn ghi nhận phần đã bị quên Bạn mở sách xem lại, ghi ra giấy hoặc đánh dấu những phần đó Bạn tìm ý những chỗ quên sót để rồi học lại cho nhuần nhuyễn

- Lần thứ ba, bạn hệ thống lại bài và bạn đặt thành câu hỏi rồi tự giải quyết trong óc câu hỏi ấy Bạn xem lại việc trả lời có thông suốt phân minh chưa Nếu chỗ nào vướng mắc lật dàn bài ra xem

* Một bài học gọi là được nắm chắc là khi bạn:

- Có kỹ năng trả lời gãy gọn các câu hỏi đặt ra

- Hiểu bài thông suốt từng phần cũng như toàn bài

- Nắm vững trọng tâm bài học một cách chuẩn xác Nếu là môn học như Toán - Lý- Hóa- Sinh thì các quy tắc các công thức, các định lý, định đề bạn phải thuộc thật nhuần nhuyễn mới được

Môn Văn: Cần ghi nhớ các tên và tiểu sử tác giả Thuộc kỹ các bài thơ, các đoạn văn xuôi, chọn lọc và nhớ bài thơ này của tác giả nào, bài văn kia tác giả là ai Tránh tình trạng lộn xộn, lẫn tên tác giả này với tác giả khác, hoặc bài văn xuôi mà lại ghi tên tác giả là một nhà thơ v.v

Các phần văn xuôi hay thơ, bạn đều phải nắm bố cục chặt chẽ, chủ đề tư tưởng và nghệ thuật mà tác giả

đã sử dụng Ngoài ra bạn nên trích dẫn những đoạn văn hay, bài thơ hay, ghi vào sổ tay bạn để dễ học thuộc Thuộc nhiều thơ văn để tạo vốn từ phong phú khi làm bài

Môn Sử, Ðịa: Cần nắm rõ đặc thù từng môn để dễ học

- Sử: Cần nhớ chính xác các mốc thời gian của sự kiện và luyện cách phân tích tổng hợp để rút ra được những bài học lịch sử một cách chính xác

- Ðịa: Nắm rõ đặc điểm địa thế từng bước từng vùng, tên sông, tên núi, nguồn tài nguyên khoáng sản.v.v

3 Ghi ra giấy:

Ngoài cách ghi thành dàn bài chi tiết, bạn có thể ghi riêng ra giấy Nhất là những công thức, những định lý, định đề Từ giấy xếp lại bỏ túi để lâu lâu khi cần nhẩm lại, nếu quên bạn có thể mở ra xem

Nhưng phải ghi bằng cách nào?

Ghi những điểm chính yếu nhất, còn điều quan trọng là bạn phải học thuộc

Nói tóm: Khi ghi bạn chỉ tóm tắt phần quan trọng, sao cho khi mở trang giấy ra nhắc nhở bạn hệ thống bài học bằng trí nhớ và một cách hoàn hảo mà không cần mở sách

Tránh ghi rườm rà, dư thừa, vừa mất thời an vô mà ích lại phí sức Nói chung làm thế nào để bạn có thể tổng hợp các phương pháp (nhẩm nhớ - ghi chép - và lập dàn bài) sao cho tạo được điều kiện để bạn đọc bài mau thuộc đó là đíều quan trọng nhất

Một điểm nữa là bạn phải hết sức sử dụng các phương pháp ấy thật hài hòa và kết hợp chặt chẽ để việc học tập của bạn có kết quả mỹ mãn theo ý muốn Không nhất thiết phải áp dụng tất cả các phương pháp

mà tùy khả năng vận dụng cho phù hợp

II Học tập theo phương pháp P.O.W.E.R của sinh viên năm 1:

Từ "Power" ở đây vừa có nghĩa là sức mạnh, năng lực, vừa là tên gọi của một phương pháp học tập ở bậc đại học do GS Robert Feldman (ĐH Massachusetts) đề xướng nhằm hướng dẫn SV, đặc biệt là SV năm 1, cách học tập có hiệu quả nhất Phương pháp POWER bao gồm 5 yếu tố cơ bản là chữ viết tắt ghép thành POWER: Prepare , Organize, Work, Evaluate,Rethink

1 Prepare (chuẩn bị sửa soạn)

Quá trình học tập ở đại học không phải chỉ bắt đầu ở giảng đường khi SV nghe thầy giáo giảng bài hoặc trao đổi, tranh luận với các bạn đồng học Quá trình này chỉ thật sự bắt đầu khi SV chuẩn bị một cách tích cực các điều kiện cần thiết để tiếp cận môn học như: đọc trước giáo trình, tìm tài liệu có liên quan

Sự chuẩn bị tư liệu này càng trở nên hiệu quả hơn khi đi liền với nó là một sự chuẩn bị về mặt tâm thế để

có thể tiếp cận kiến thức một cách chủ động và sáng tạo Với sự chuẩn bị tâm thế này, SV có thể chủ động

tự đặt trước cho mình một số câu hỏi liên quan đến nội dung sẽ được đặt trên lớp, thậm chí có thể tự tạo cho mình một cái “khung tri thức” để trên cơ sở đó có thể tiếp nhận bài học một cách có hệ thống

Với cách chuẩn bị tích cực này, tri thức mà SV có được không phải là một tri thức được truyền đạt một chiều từ phía người dạy mà còn do chính SV tự tạo ra bằng cách chuẩn bị các điều kiện thực thể và tâm thể thuận lợi cho sự tiếp nhận tri thức

Nói “học là quá trình hợp tác giữa người dạy và người học” có nghĩa là như vậy

2 Organize (tổ chức)

Sự chuẩn bị nói trên sẽ được nâng cao hơn nữa khi SV bước vào giai đoạn thứ hai, giai đoạn người SV biết

tự tổ chức, sắp xếp quá trình học tập của mình một cách có mục đích và hệ thống

3 Work (làm việc)

Một trong những sai lầm của việc học tập cũ là tách rời việc học tập ra khỏi làm việc Trong khi làm việc chính là một quá trình học tập có hiệu quả nhất

Trong giai đoạn này SV phải biết cách làm việc một cách có ý thức và có phương pháp ở trong lớp và trong phòng thí nghiệm, thực hành

Các hình thức làm việc trong môi trường đại học rất đa dạng, phong phú: Lắng nghe và ghi chép bài giảng, thuyết trìnhhoặcthảo luận, truy cập thông tin, xử lí các dữ liệu, bài tập, thực tập các thí nghiệm

tất cả đều đòi hỏi phải làm việc thật nghiêm túc, có hiệu quả.

4 Evaluate (đánh giá)

Ngoài hệ thống đánh giá của nhà trường, SV còn phải biết tự đánh giá chính bản thân mình cũng như sản phẩm do mình tạo ra trong quá trình học tập

Chỉ có qua đánh giá một cách trung thực,SV mới biết mình đang đứng ở vị trí, thứ bậc nào và cần phải làm thế nào để có thể cải thiện vị trí, thứ bậc đó Tự đánh giá cũng là một hình thức phản tỉnh để qua đó nâng cao trình độ và ý thức học tập

5 Rethink (suy nghĩ lại - luôn biết cách lật ngược vấn đề theo một cách khác)

Khả năng suy nghĩ lại này giúp SV luôn biết cách cải thiện điều kiện, phương pháp và kết quả học tập của mình Về bản chất, tư duy đại học không phải là một thứ tư duy đơn tuyển, một chiều mà đó chính là hình thức tư duy đa tuyển, phức hợp đòi hỏi người học, người dạy, người nghiên cứu phải có tính sáng tạo cao, luôn biết cách lật ngược vấn đề theo một cách khác, soi sáng vấn đề từ những khía cạnh chưa ai đề cập đến

Khả năng suy nghĩ lại này cũng gắn liền với khả năng làm lại (redo) và tái tạo quá trình học tập trên can bản nhận thức mới đối với vấn đề và kết quả đã đặt ra

Cuối cùng, chữ R của giai đoạn thứ năm này cũng có nghĩa là Recreate (giải lao, giải trí, tiêu khiển), một hoạt động cũng quan trọng không kém so với các hoạt động học tập chính khóa

Ở đây cần nhớ rằng: Ai không biết cách nghỉ ngơi, giải trí, tiêu khiển thì người đó cũng không biết cách

học tập hoặc học tập không có kết quả

III Rèn luyện kỹ năng tự học – kế hoạch học tập:

Nhiều sinh viên cho rằng chỉ cần cố gắng học là có thể đạt kết quả tốt, nhưng thật ra, học ở ĐH khác với học ở trung học rất nhiều, và biết cách học có hiệu quả ở ĐH là một điều quan trọng mà có khi chưa được chú ý đúng mức

Hệ quả của phương pháp học không tốt là lãng phí thời gian, thành tích học tập kém, thậm chí thi rớt dẫn đến chán nản, thất vọng và bất mãn

Học đối với SV là cuộc sống, là tương lai Vậy nên thời gian học tập vô cùng quý giá, không thể lãng phí được Do đó, ngay ngày hôm nay, các bạn hãy tạo và phát triển nơi mình một kĩ năng học tập có hiệu quả 1/ Lập kế hoạch học tập là điều cần thiết:

Trước khi làm bất cứ chuyện gì, nên lập kế hoạch Nếu không có kế hoạch thì không làm chủ được thời gian, nhất là khi có điều gì bất trắc xảy đến Một kế hoạch học tập tốt cũng giống như chiếc phao cứu hộ vậy Mỗi người, tùy vào nhu cầu của mình, sẽ lập một kế hoạch học tập riêng, kế hoạch đó có thể thay đổi khi cần, nhưng điều quan trọng là phải tuân thủ kế hoạch đã đề ra

2/ Kế hoạch học tập giúp quản lý thời gian:

Bất cứ ai cũng có 168 giờ mỗi tuần, nhưng có người sử dụng quỹ thời gian đó có hiệu quả hơn người khác SV có rất nhiều thứ để làm, bạn hãy liệt kê tất cả công việc cho từng ngày ( ngủ, chưng diện, đi lại,

ăn uống, kiếm tiền, đi chơi, tham gia công tác đoàn thể, xã hội, thể thao…) sau đó, nếu bạn thấy còn ít hơn 30 giờ mỗi tuần để tự học thì bạn hãy kiểm điểm lại xem tại sao mình phí thời gian như vậy

3/ Học ở đâu:

Bạn có thể học ở bất kỳ nơi nào, mặc dù rõ ràng có một số nơi thuận lợi hơn cho việc học Thư viện, phòng đọc sách, phòng riêng là tốt nhất Quan trọng là nơi đó không làm phân tán sự tập trung của bạn Cho nên hãy làm cho việc lựa chọn nơi học thích hợp trở thành một phần của thói quen học tập của bạn 4/ Khi nào nên học tập:

Nói chung chỉ nên học lúc chúng ta thoải mái, minh mẫn, vào đúng khoảng thời gian đã lên kế hoạch để học Nguyên tắc là không học trong vòng 30 phút sau khi ăn, và trước khi đi ngủ,không học ngốn vào giờ chót trước khi đến lớp

5/ Học cho giờ lý thuyết:

Nếu bạn học trước để chuẩn bị cho giờ lên lớp, cần đọc tất cả những tài liệu, cần đọc trước và ghi chú thích những điểm chưa hiểu Nếu bạn học sau giờ lên lớp, cần chú ý xem lại những thông tin ghi chép được

6/ Học cho giờ cần phát biểu, trả bài ( chẳng hạn giờ Ngoại ngữ):

Bạn nên dùng khoảng thời gian ngay trước các giờ học này để luyện tập kỹ năng phát biểu với các học viên khác ( nếu cần) Điều này sẽ giúp bạn hoàn thiện kỹ năng phát biểu

7/ Sửa đổi kế hoạch học tập

Đừng lo ngại khi phải sửa đổi kế hoạch Thật sự kế hoạch chỉ là cách bạn dự tính sẽ dùng quỹ thời gian của mình như thế nào, cho nên một khi kế hoạch không hiệu quả, ta có thể sửa đổi nó Nên nhớ rằng, việc lập

kế hoạch là giúp bạn có thói quen học tốt hơn và khi đó việc lập kế hoạch sẽ trở nên dễ dàng hơn

Bạn phải ý thức một sự thật đơn giản là tuân theo đúng kế hoạch học tập đã định là một chuyện rất khó làm, trong khi vỡ kế hoạch là một việc dễ làm nhất trên thế gian này

IV Một số kỹ thuật học tập có hiệu quả:

Kỹ năng học tập có hiệu quả chủ yếu dựa vào ý chí và quyết tâm của bản thân muốn tiến bộ và học tập tốt Nếu bạn không chịu cố gắng và hi sinh thì có hướng dẫn bao nhiêu cũng vô ích Bạn chính là người chịu trách nhiệm về việc đào tạo của mình và học có hiệu quả có thể giúp bạn làm việc này tốt hơn.Cuối cùng xin có lời nhắn nhủ với các vinh viên là : Hãy học một cách thông minh, đừng học một cách khổ sở 1/ Đọc đi đọc lại :

Đọc lại những gì đã ghi chép sau buổi học hay trước khi đi ngủ sẽ giúp nhớ bài tốt hơn Sau 9 tuần, những

sinh viên xem lại bài trong ngày còn nhớ 75% bài, những sinh viên không làm điều đó không nhớ đến 50% sau một ngày và ít hơn 25% sau 9 tuần

Có thể đọc một tài liệu nhiều lần, mỗi lần với một mục tiêu khác Do đó, trước mỗi lần đọc, bạn nên xác định mục tiêu của lần đọc đó là gì và đọc theo đúng mục tiêu đó

2/ Nắm ý chính:

Nắm được ý chính của tác giả trong mỗi đoạn văn và hiểu nó theo cách riêng của mình là điều cốt lõi của việc học có hiệu quả Bạn nên tạo thói quen tìm ra ý chính cuả đoạn để dần dần tóm lược được cả quyển sách

3/ Trích lược những chi tiết quan trọng :

Thông thường mỗi ý chính trong một bài đều có liên quan đến một chi tiết quan trọng Nhận diện được càng nhiều chi tiết quan trọng thì càng chuẩn bị tốt cho thi cử vì đã liên hệ được các ý tưởng và kiến thức nền tảng Xác định càng nhiều liên hệ giữa các chi tiết và các ý, giữa các ý với nhau thì học tập đạt hiệu quả càng cao hơn

4/ Đừng đọc to :

Đọc to không giúp nhớ bài tốt hơn Bạn không nên đọc to lên vì mấp máy môi khiến việc đọc bị chậm lại

và kém hiệu quả Muốn bỏ thói quen đó thì nên bỏ ngón tay đè lên môi Bạn nên cố gắng tập đọc nhanh hơn và nhớ nhiều hơn Sau một thời gian bạn sẽ ngạc nhiên vì làm được điều đó dễ dàng hơn Rèn luyện khả năng đọc nhanh, đọc sâu là vô cùng cần thiết, và hãy duy trì khả năng này suốt đời

5/ Ghi chép như thế nào:

Không thể ghi kại tất cả những gì thầy giáo nói vì tốc độ nói là 150-200 chữ trong một phút mà khả năng ghi chép tối đa là 25 chữ trong một phút Cho nên chỉ có thể ghi lại những ý chính và bổ sung sau

Ghi chép là một khả năng cần được học và rèn luyện mà đa số mọi học sinh đều không có

Phương pháp ghi chép được coi là Modified outlie :

· Đặt tựa đề riêng cho đề mục

· Ghi lùi sang phải từng chi tiết liên quan với đề mục

· Dùng những chấm riêng cho từng dòng

· Xuống dòng cho mỗi chi tiết

· Chừa chỗ trống nhiều

· Chừa lề trái rộng 1/3 chiều ngang tờ giấy

+ Kỹ thuật ghi nhanh :

· Dùng từ viết tắt.

· Không viết nguyên âm

· Dùng chữ bắt đầu một từ

· Dùng ký hiệu quy ước

· Tạo những từ viết tắt riêng cho mình nhưng tránh thay đổi

6/ Ghi chép ở đâu

Bạn cần lưu trữ những điều ghi chép sao cho hợp lý và dễ học Nên nhớ rằng ngay cả bạn cũng không thể đọc được những gì bạn ghi chép thì ghi thật vô ích Tốt nhất là nên lưu trữ trong một tập, gồm nhiều trang giấy rời, có ngăn cách giữa các môn học Nên tạo cho mình thói quen ghi vào tập ghi chép này Nếu bạn quên không mang theo tập này thì ít ra cũng phải có một tập giấy rời để sẵn và nhanh chóng gắn tờ giấy đó vào vào tập ghi chép đó Cố gắng bảo quản tập giấy này vì nó rất dễ sờn rách

7/ Đánh dấu trong sách :

Bạn nên dùng bút dạ quang thay vì gạch chân các đoạn, vì kinh nghiệm cho thấy những đoạn được đánh dấu bằng bút dạ quang dễ nhớ hơn Tuy nhiên, không nên đọc rồi tô những đoạn quan trọng vì nó ít có hiệu quả

8/ Ghi chép cái gì

Tìm hiểu, đặt câu hỏi và lắng nghe

Ghi chép chính xác và xúc tích là điều cần thiết Bạn nên tập thói quen ghi chép như đã mô tả trong phương pháp SQ3R Ví dụ : Như khi bạn nghe giảng, nên hình thành các câu hỏi trong đầu Công việc của bạn là phải chú ý tập trung vào các điểu chính của bài, chép lại và sắp xếp chúng theo ngôn từ của mình Nếu bạn thực hiện tốt bước này, việc ôn bài sẽ đơn giản và hiệu quả

9/ Sắp xếp những điều ghi chép

Tất cả những gì được ghi chép cần được sắp xếp theo từng mục trên thẻ Bạn có thể phân loại, xếp các thẻ theo nhu cầu của mình.Điều quan trọng là ghi chính xác tiêu đề để tham khảo trên phần đầu của thẻ Dùng thẻ này để học,ôn bài, tổ chức thông tin cho các bài báo cáo đều rất tốt Nếu có máy tính thì nên sắp xếp theo tập tin Một khi đã sắp xếp được các dữ liệu này thì việc tìm kiếm sửa đổi thật là đơn giản Nếu bạn có máy in thì có thể in bài ra dưới nhiều hình thức

Kết luận

Một số phương pháp, chiến lược và kỹ thuật học tập đã được trình bày ở trên để giúp các bạn sinh viên nâng cao hiệu quả học tập gồm:

- Kiểm soát thời gian học bằng kế hoạch học tập

- Sử dụng phương pháp SQ3R để tiếp thu bài tốt hơn,có kỹ thuật đọc nhanh hơn, ghi chép nhanh và lưu giữ thông tin ghi chép…

Tuy nhiên, kỹ năng học tập có hiệu quả chủ yếu dựa vào ý chí và quyết tâm của bản thân muốn tiến bộ và học tập tốt Nếu bạn không chịu cố gắng và hi sinh thì có hướng dẫn bao nhiêu cũng vô ích Bạn chính là người chịu trách nhiệm về việc đào tạo của mình và học có hiệu quả có thể giúp bạn làm việc này tốt hơn Cuối cùng xin có lời nhắn nhủ với các vinh viên là :

Hãy học một cách thông minh, đừng học một cách khổ sở.