Bài 44. Anđehit - Xeton

ưđịnhưnghĩaưvềư anđehitư?. 1.ưĐịnhưnghĩa 2.ưPhânưloại 3.ưDanhưpháp a.ưTênưthayưthế: ưVíưdụ:ưTênưcủaưmộtưsốưanđehitưno,ưđơnưchức,ưmạchư hở Tênưhiđrocacbonưnoưtươngưvớiưmạchư chínhư+ư al *

­­­­­­­­Axit­cacboxylic

*An®ehit,­xeton,­axit­cacboxylic­lµ­g×?

*­TÝnh­chÊt­ho¸­häc­cña­an®ehit,­xeton­vµ­axit­ cacboxylic

II.§Æc­®iÓm­cÊu­t¹o.­TÝnh­chÊt­vËt­lÝ III.­TÝnh­chÊt­ho¸­

häc

TiÕt:­62

TiÕt:­63

B.­xeton

I.­§Þnh­nghÜa,­ph©n­lo¹i,­

danh­ph¸p

IV.§iÒuchÕ

V.­øng­dông

A.­An®ehit­(tiÕp)

I.ưĐịnhưnghĩa,ưphânưloại,ư

danhưpháp1.ưĐịnhưnghĩa

*ưVíưdụ:ưưưHư-ưCHư=ưO,ưưCH3-ưCH=O,ư

ưưưưưưưưưưưưưC6H5ư-ưCHư=O,ưưO=CH-CH=O

ưNêuưđặcưđiểmưchungưvềư

cấuưtạo ?

ưđịnhưnghĩaưvềư

anđehitư?

*ưĐịnhư

nghĩa:

Anđehitưlàưnhữngưhợpưchấtưhưuưcơưmàưphânưtửư cóưnhómư–ưCHư=ưOưliênưkếtưtrựcưtiếpưvớiưnguyênư tửưcacbonưhoặcưnguyênưtửưhiđro.(nhómư–ư

CH=Oưgọiưlàưnhómưchứcưanđehit)

Tiết:ư

62

(x o≥ )

A.ưAnđehit

I.ưĐịnhưnghĩa,ưphânưloại,ưdanhưpháp

1.ưĐịnhưnghĩa

2.ưPhânư

loại:

Dựaưvàoưđâuưđểưphânư

loạiưanđehit? anđehitưđượcư

chiaưthànhưnhữngưloạiưnàoư?

ưGồmưanđehitưno,ưkhôngưno,ưthơm;ư anđehitưđơnưchức,ưđaưchức

•Víưdụ:ưanđehitưno,ưđơnưchức,ưmạchưhở:ư

H-ưCH=O,ưCH3ư-ưCH=O, CH3-ưCH2ư–ưCH=O…lậpư

thànhưdãyưđồngưđẳngưanđehitưno,ưđơnưchức,ư mạchưhởưcóưcôngưthứcưcấuưtạoưCxH2xư+ư1-ưCHO vàưcôngưthứcưphânưtửưchungưC(n ≥ 1) nH2nO

1.ưĐịnhưnghĩa

3.ưDanhưpháp

2.ưPhânưloại

a.ưTênưthayưthế:

*ưVíưdụ:1

CH3ư-CH2ư-ưCH-ưCH2ư-ư

CHO

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưCH3

3 4

5

3-metylpentan al

CH3ư-ưCH-ưCH2ư-ưCHO

ưưưưưưưưưưưCH3

1 2

3

4

3-metyl

*ưTênưthayưthế:ưTênưhiđrocacbonưnoưtươngưvớiưmạchư chínhư+ư al

1

2

cáchưgọiưtênưthayưthếư

anđehitư?

butan

*ưVíưdụ:ư

2

al

1.ưĐịnhưnghĩa

2.ưPhânưloại

3.ưDanhưpháp

a.ưTênưthayưthế:

ưVíưdụ:ưTênưcủaưmộtưsốưanđehitưno,ưđơnưchức,ưmạchư hở

Tênưhiđrocacbonưnoưtươngưvớiưmạchư

chínhư+ư al

*ưLưuưý:ưĐốiưvớiưanđehitưcóưgốcưankylưkhôngưcóư

nhánh(mạchưthẳng)ưthìưtênưthayưthếưcủaưanđehitư=ư Tênưhiđrocacbonưnoư+ư al

etan al

propan a

l

butan al

pentan al

ưCôngưthứcưcấuư

ưưH-CH=O

ưưCH3-CH=O

ưưCH3CH2CHO ưưưư

ưư

CH3(CH2)2CHO ưưưư

ưư

CH3(CH2)3CHO ưưưư

metan al

ưmetan

penta n

ưetan butan propan

CTCT Tênưaxitưtư

ơngưứng Cáchư1TênưthôngưthườngCáchư2

CH3-CH=O ưaxitưaxetic ưưưưưưưưưưưưưưưư

propionic

CH3(CH2)2CH

O

ưaxitưbutiric

CH3(CH2)3CH

O

ưaxitưvaleric

3.ưDanhưpháp

a.ưTênưthayưthế

b.ưTênưthôngưthường(chỉưcóưởưmộtưsốư

anđehit):

Cáchưgọiưtênưthôngưthườngư?

(cáchư1)

Cáchư2: ư Bỏưtừư“axit”ưvàưđuôiư“ic”ưhoặcư“oic”ư

trongưtênưaxit,ưthêmưtừưanđehit

Cáchư

1:ư

Anđehitư+ưtênưaxitưhữuưcơưtươngưứng(bỏư

từư“axit”)

anđe hit

fomi c

anđe hit

anđe hit

anđe hit

anđe hit

axeti c

propioni c

ư

butiri c

ư

valeri c

anđe hit

anđe hit

anđe hit

anđe hitanđe hit

fom axe t propio n

but irvale r

Cáchưgọiưtênưthôngưthườngư?

(cáchư2)

vậtưlí1.ưĐặcưđiểmưcấuư

tạo:

ưưC

Đặcưđiểmưcấuưtạoưtrongưnhómư–ư

CHOư?

H

π

TrongưliênưkếtưđôiưCư=ưOưcóư1ưliênưkếtưưưưưưưưưưưưưưbềnưvàư

MôưhìnhưphânưtửưHCHOư

dạngưrỗng

lí

Nêuưtrạngưtháiưvềưưtínhưchấtưvậtư

líưcủaưanđehitư?

Soưsánhưnhiệtưđộưsôiưcủaư

anđehitưvớiưancolưtươngư

ứngư?

II.ưĐặcưđiểmưcấuưtạo.ưTínhưchấtư

vậtưlí1.ưĐặcưđiểmưcấuư

tạo:

*ưNhiệtưđộư

sôi:ư

-ư Anđehitư cóư nhiệtư độư sôiư thấpư hơnưhẳnưnhiệtưđộưsôiưcủaưancolư tươngưứngư(Doưkhôngưtạoưđượcưliênư kếtư hiđroư giữaư cácư phânư tửư anđehit)

64,7 o C

-ư21 o C

78,3 o C

21 o C

CH3OH

HCHO

C2H5OH CH3CHO

*ưTrạngưthái:ư

-ư ởư điềuư kiệnư thường,ư cácư anđehitư

đầuư dãyư đồngư đẳngư làư chấtư khí,ư tanư rấtư tốtư trongư nướcư Đ ộ ư tanư củaư anđehitưgiảmưdầnưtheoưchiềuưtăngư củaưphânưtửưkhối.ưCácưanđehitưtiếpư theoưlàưchấtưlỏngưhoặcưchấtưrắn.

tsư( 0ư C)

0 0 C

tsư(0C )

Ni, to

0

t

→

III.ưTínhưchấtưhoáư

học

Từưđặcưđiểmưcấuưtạo,ưhãyưdựư

đoánưtínhưchấtư

hoáưhọcưcủaưanđehitư?ư

1.ưPhảnưứngưcộngư

hiđro:ư

PTTQ:

2.ưưPhảnưứngưoxiưhoáưkhôngư

hoànưtoànư

CH3ư-CH=Oư

+

Anđehitư

axetic

ancolưetylic (ancolư

bậcưIư)

0 ,

t xt

 →

HCH=Oư

+

2AgNO3+ư

+ 2Ag

R-CH=Oư

+

3

0

t

→ R-COONH4ư+

2NH4NO3

+ư2Ag +ư

H2O

Vaiưtròưcủaưanđehitưtrongư

phảnưứngưvớiưAgNO3ư/ưNH3ư?

anđehitưfomicưđóngưvaiưtròư

chấtưkhử.

anđehitư

Vaiưtròưcủaưanđehitưtrongư

phảnưứngưtrênư?

Hoặc:ưDùngưoxiưoxiưhoáưanđehitư

thànhưaxit:2RCHOư+ưO2xt t, 0→ 2RCOOH

R-CH=Oư+ư

H2

R-CH2ư-OH

PTTQ:

anđehitưđóngưvaiưtròưchấtư

oxiưhoá.

học1.ưPhảnưứngưcộngư

hiđro:ư

2.ưưPhảnưứngưoxiưhoáưkhôngư

hoànưtoànư

ưemưcóưnhậnưxétưgìưvềưtínhưchấtưhoáưhọc

ưcủaưanđehitưtrongưhaiưphảnưứngưtrênư?

hoáưvừaưthểưhiệnưtínhưkhử.ưKhiưbịưkhửư

anđehitưchuyểnưthànhưancolưbậcưIưtươngưứng.ư Khiưbịưoxiưhoá,ưanđehitưchuyểnưthànhưaxitư

cacboxylic(hoặcưmuốiưcủaưaxitưcacboxylic)ưtư

ơngưứng

t

→

0 ,

t xt

IV.ưĐiềuư

chế

1.ưTừưancol:OxiưhoáưancolưbậcưIưtạoưanđehitưtươngưứng:

Từưtínhưchấtưhoáưhọcư

củaưancolưnêuưphảnư

ứngưđiềuưchếưanđehit

?

Trongưcôngưnghiệpư

anđehitưđượcưđiềuưchếư

từưđâu ?

2.ưTừư

hiđrocacbon:

VD: CH3 -CH2OH + CuO

0

t

→

CH3ư-CHOư

+

H2O + Cu

CH4ư+ư

O2

HCHOư

+ Hoặc:ưOxiưhoáưkhôngưhoànưtoànưetilen

2CH2ư=ưCH2ư+ư

O2

CH3ư-CHO

0 ,

t xt

→

V.ưứngư

dụng:

H2O

Từưtínhưchấtưvậtưlí,ưhoáưhọc,ư

liênưhệư

thựcưtếưnêuưứngưdụngưcủaư

anđehitư?

ư (SGK)

Bàiư1: Trongưcácưchấtưcóưcôngưthứcưcấuưtạoưdướiư

đây,ưchấtưnàoưkhôngưphảiưlàư

anđehitư?

C.ưCH3ư–ưCư–ưCH3

ưưưưưưưưưưưưưưưO

D.ưCH3ư–ưCH=O

Đápưán:ưC

Bàiưtậpưvậnưdụng

CH3ư–CH2ư–ưCH2ư–CHOưcóưtênưđúngưlàư

gìư?

A.ưPropanư-1-al

B.ưPropanal

C.ưbutan-1-al

D.ưButanal

Đápưán:ưD Bàiư

3:

Chọnưcâuưđúngưdướiưđâyưnóiưvềư

tínhưchấtưcủaưanđehit.ưư

A.ưTrongưphảnưứngưvớiư

hiđroưanđehitưlàưchấtư

khử

B.ưTrongưphảnưứngưvớiưdungư dịchưAgNO3/ưNH3ưanđehitưư làưoxiưhoá.

C.ưTrongưphảnưứngưvớiư

hiđroưanđehitưlàưchấtư

oxiưhoáưcònưvớiưdungư

dịchưAgNO3/ưNH3,ư

anđehitưlàưchấtưkhử.

D.ưTrongưphảnưứngưvớiư

hiđroưvàưdungưdịchư

AgNO3/ưNH3,ưanđehitư

khôngưlàưchấtưkhửưcũngư khôngưlàưchấtưoxiưhoá.

Đápưán:C