XY NÁP HÓA HỌC Phần trước xy náp Chất truyền đạt thần kinh neurotransmitter - chất trung gian hóa học chemical mediator Toàn bộ hệ thần kinh có khoảng 40 chất trung gian hóa
Trang 1SINH LÝ HỌC
HỆ THẦN KINH
Trang 2 ĐẠI CƯƠNG
۞ Hệ thần kinh trung ương
۞ Hệ thần kinh ngoại biên
Dây, rễ, hạch thần kinh
Não, tủy
Trang 3 CHỨC NĂNG CỦA HỆ THẦN KINH
Trang 4SINH LÝ
NƠ RON
Trang 5 ĐẠI CƯƠNG
Nơ ron là đơn vị cấu tạo của hệ thần kinh
۞ Từ lúc mới sinh: 1.000 tỷ nơ ron
۞ 18 - 20 tuổi: hoàn thiện
۞ 30 - 40 tuổi: chất lượng cao nhất
۞ Về già: giảm dần
10 - 15%
1012
Trang 6 ĐẠI CƯƠNG
Pasteur
Trang 7 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Thân
Đuôi gai
Sợi trục
Xy náp (Synapse)
Trang 8 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Trang 9 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Thân Chứa thể Nissl có màu xám
Dinh dưỡng cho nơ ron
Trang 10 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Chứa thể Nissl có màu xám
Dinh dưỡng cho nơ ron
Phát sinh xung động thần kinh
Tiếp nhận xung động thần kinh truyền đến
Trang 11 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Đuôi gai
Mỗi nơ ron có nhiều đuôi gai
Đuôi gai là bộ phận chủ yếu tiếp nhận xung động thần
kinh truyền đến nơ ron
90%
Trang 12 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Sợi trục
Mỗi nơ ron chỉ có một sợi trục
Sợi trục là bộ phận duy nhất dẫn truyền xung động thần kinh đi ra khỏi nơ ron
Trang 13 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Trang 14 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Sợi trục
Trang 15 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Trang 16 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Xy náp là nơi tiếp xúc giữa 2 nơ ron hoặc giữa
nơ ron với tế bào cơ quan mà nơ ron chi phối
Về mặt giải phẫu, chia làm 2 loại:
Xy náp thần kinh - thần kinh
Xy náp thần kinh - cơ quan
Trang 17 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Xy náp thần kinh - thần kinh
Trang 18 ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO NƠ RON
Trang 19 XY NÁP
Chiếm đa số trong hệ thần kinh
Cho phép xung động thần kinh chỉ truyền đi theo một chiều nhất định
Về mặt cơ chế dẫn truyền, cũng chia 2 loại:
Xy náp điện
Xy náp hóa
Trang 20 XY NÁP
Trang 21 XY NÁP HÓA HỌC
Phần trước xy náp
Khe xy náp
Trang 22 XY NÁP HÓA HỌC
Phần trước xy náp
Trang 23
XY NÁP HÓA HỌC
Phần trước xy náp
Chất truyền đạt thần kinh (neurotransmitter) - chất
trung gian hóa học (chemical mediator)
Toàn bộ hệ thần kinh có khoảng 40 chất trung gian
hóa học
Các cúc tận cùng của cùng một nơ ron chỉ chứa một
chất trung gian hóa học mà thôi
Trang 24 CHẤT TRUNG GIAN HÓA HỌC
Acetylcholin
Amin
Dopamin Epinephrin
Serotonin Histamin Norepinephrin
Acid amin
Purin
Trang 25 XY NÁP HÓA HỌC
Khe xy náp
Trang 26
XY NÁP HÓA HỌC
Trang 27 XY NÁP HÓA HỌC
Phần sau xy náp
Receptor là một protein xuyên màng có 2 phần:
Phần gắn vào chất trung gian hóa học lồi vào khe xy náp
Phần liên kết với các kênh ion hoặc liên kết với enzym bên trong tế bào
۞ Receptor enzym
Trang 28 RECEPTOR
۞ Receptor kênh ion
K+
Trang 29 RECEPTOR
۞ Receptor enzym
Trang 31 XY NÁP
Trang 32 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Chức năng dẫn truyền xung động thần kinh của nơ ron
Điện thế nghỉ của màng nơ ron
Điện thế động
Sự dẫn truyền xung động thần kinh
Sự dẫn truyền qua xy náp
Trang 33 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Trang 34 Bơm Na Bơm Na+ - K+
Trang 35 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Trang 36 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Chức năng dẫn truyền mất:
Dây thần kinh bị đứt
Thuốc tê
Lạnh
Trang 37 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Chức năng dẫn truyền mất:
Lạnh
Trang 38 CHỨC NĂNG CỦA NƠ RON
Trang 39 SỰ DẪN TRUYỀN QUA XY NÁP
Cơ chế dẫn truyền qua xy náp
Trang 40 Cơ chế dẫn truyền qua xy náp
Hoạt hóa hoặc ức chế enzym
Làm thay đổi tính thấm của màng sau xy náp đối với các ion Na + , K + và Cl -
Trang 41 Cơ chế dẫn truyền qua xy náp
Điện thế nghỉ chuyển sang điện thế động
Chất kích thích
Làm tăng điện thế nghỉ
Chất ức chế
Trang 42 SỰ DẪN TRUYỀN QUA XY NÁP
Trang 43 Cơ chế dẫn truyền qua xy náp
Trang 44 Các điều kiện cần cho sự dẫn truyền
Phải có một lượng nhất định chất trung gian hóa học
giải phóng vào khe xy náp khi xung động thần kinh truyền đến cúc tận cùng
Sau khi giải phóng ra, chất trung gian hóa học phải gắn
được vào receptor ở phần sau xy náp
Trang 45 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần trước xy náp
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần sau xy náp
Trang 46 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần trước xy náp
Trang 47 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần trước xy náp
Trang 48 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
۞ Các yếu tố này chỉ ảnh hưởng các xy náp mà
chất trung gian hóa học là acetylcholin
Acetylcholinesterase
Trang 49 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Trang 50 Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Loại ức chế tạm thời
Bệnh nhược cơ
Trang 51 Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Loại ức chế tạm thời
Bệnh nhược cơ
Tại xy náp thần kinh vận động - cơ vân, chất trung gian hóa học là acetylcholin
Liệt ruột sau mổ
Tại xy náp thần kinh phó giao cảm – cơ trơn ruột, chất trung gian hóa học là acetylcholin
Kích thích
Trang 52 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Loại ức chế vĩnh viễn
Thuốc trừ sâu phospho hữu cơ
Trang 53 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Loại ức chế vĩnh viễn
Thuốc trừ sâu phospho hữu cơ
Nhiễm độc phospho hữu cơ chính là nhiễm độc acetylcholin
Trang 54 Nhiễm độc phospho hữu cơ
Trang 55 Nhiễm độc phospho hữu cơ
Trang 56 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên khe xy náp
Các chất độc chiến tranh
Sarin
Mạnh hơn phospho
TOKYO
Trang 57 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần sau xy náp
Chúng chiếm receptor và làm mất tác dụng của chất
trung gian hóa học
Trang 58 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Các yếu tố ảnh hưởng lên phần sau xy náp
Atenolol…
Atropin
Chiếm receptor của acetylcholin tại hầu hết các xy náp acetylcholin
Trang 60 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự dẫn truyền
Atropin
Ức chế