SLIDE PHÔI THAI HỌC TIẾT NIỆU

Xác định đ ợc nguồn gốc của thận, các đ ờng dẫn n ớc tiểu và các tuyến phụ thuộc niệu đạo.. Trung thận- Phát triển ở phía đuôi tiền thận - Dải sinh thận phân đốt không hoàn toàn → đốt t

Phôi thai học

hệ tiết niệu Mục tiêu:

1 Xác định đ ợc nguồn gốc của thận, các đ ờng dẫn n ớc

tiểu và các tuyến phụ thuộc niệu đạo.

2 Mô tả đ ợc sự phát triển bình th ờng của các cơ quan thuộc hệ tiết niệu.

3 Nêu đ ợc những đặc điểm hoạt động của thận tr ớc

và sau khi trẻ ra đời.

4 Giải thích đ ợc sự phát sinh những dị tật bẩm sinh th

1 Sù ph¸t triÓn cña ThËn vµ niÖu qu¶n

∗ Ph¸t sinh tõ 2 d¶i trung b× trung gian (d¶i sinh thËn).

∗ Mçi d¶i sÏ lÇn l ît t¹o ra: TiÒn thËn, trung thËn = thÓ Wolff (Von)

& hËu thËn

1.1 Tiền

thận

- Tuần 3, dải sinh thận phân đốt →

đốt thận (7 đôi) → túi → ống

tiền thận ngang.

- Đầu kín lõm vào → hình đài hoa

có 2 lá bọc lấy cuộn mao mạch →

tiểu cầu thận.

Đầu kia nối với đầu những ống

phía d ới → ống tiền thận dọc, lan

về phía đuôi phôi

- Khi những ống ở đuôi phôi phát

triển thì những ống ở đầu phôi

bắt đầu thoái hoá & biến đi,

1.2 Trung thận

- Phát triển ở phía đuôi tiền thận

- Dải sinh thận phân đốt không hoàn toàn → đốt thận.

- Đốt thận → ống trung thận ngang Đầu trong → bao (2 lá) bọc

1 cuộn mao mạch.

- Các ống này quặt về đuôi phôi, nối với nhau → ống trung

- Những ống trung thận ngang thoái hoá (từ đầu → đuôi)

- Cuối tháng thứ 2, đại đa số các ống + tiểu cầu thận biến mất Trung thận là cơ quan tạm thời (= tiền thận).

1.3 Hậu thận

 Là thận vĩnh viễn ở động vật có vú.

 Xuất hiện vào tuần thứ 5.

 Đoạn đuôi dải sinh thận không chia đốt = mầm

ống xa)

 Cuối tuần thứ 4, ở thành sau của ống trung

thận dọc (gần nơi mở vào ổ nhớp) nảy ra 1 cái túi

thừa = mầm niệu quản: Sinh ra niệu quản, bể

thận, đài thận & ống góp.

1.3.1 Sự tạo ra niệu quản, bể thận, đài thận và ống góp

Mầm niệu quản tiến vào mầm sinh hậu thận.

Đầu xa nở to → bể thận t ơng lai Nó phân nhánh liên tiếp:

+ ống cấp 1 nở to ra → Đài thận lớn.

+ ống cấp 2 ữ 4 → Đài thận nhỏ.

+ ống cấp 5 ữ 12 → ống góp.

- Đầu gần hẹp, dài ra → Niệu quản.

1.3.2 Sự tạo ra ống thận

1.3.2.1 Sự tạo ra các ống hậu thận

- ống góp chia nhánh nhiều lần → mầm sinh hậu thận bị đẩy

ra xung quanh, đứt đoạn → Tế bào trung mô họp thành từng

đám nhỏ = Mũ hậu thận

- Tế bào trung mô biệt hoá → Túi hậu thận → ống hậu thận (1

đầu kín, 1 đầu thông với ống góp).

1.3.2.2 Sù t¹o ra c¸c èng thËn

- TiÓu cÇu thËn:

Bowman

(cã 2 l¸, gi÷a 2 l¸ lµ khoang Bowman)

TiÓu cÇu thËn.

- èng gÇn:

§o¹n cßn l¹i dµi ra, cong h×nh ch÷ S råi to ra & ngo»n ngoÌo èng gÇn.

- èng trung gian:

§o¹n gi÷a cong thµnh h×nh ch÷ U, dµi ra, h íng vÒ bÓ thËn

1.3.3 Sự tạo ra những tháp và cột thận

- Đài thận nhỏ + ống thận → khối lồi lên mặt thận

→ thận chia thành nhiều thuỳ Tháp

Malpighi.

Khi trẻ ra đời, thận vẫn giữ tính chất chia thuỳ

rồi dần mất đi (do tạo ra những ống thận mới).

- Các tháp Malpighi ngăn cách nhau bởi chất vỏ

1.3.4 Sự di c của thận

- Lúc đầu, hậu thận nằm ở vùng thắt l ng d ới & vùng

x ơng cùng sau di chuyển → đầu phôi do:

+ Độ cong của phôi giảm đi

+ Mầm niệu quản lớn lên.

- ở vùng hố chậu, nó đ ợc phân bố mạch bởi nhánh

chậu của động mạch chủ Trong quá trình di c , đ

ợc phân bố bởi những nhánh ngày càng cao hơn,

 Vách niệu - trực tràng ngăn ổ nhớp làm 2

phần:

- Xoang niệu sinh dục

- ống hậu môn (ống hậu môn - trực

tràng).

2 Phát triển của Bàng quang

 Xoang niệu sinh dục chia 3 đoạn:

- Đoạn bàng quang - niệu đạo bàng quang,

niệu đạo &

các tuyến phụ thuộc niệu đạo.

- Đoạn chậu

- Đoạn d ơng vật.

- ống trung thận dọc & niệu quản mở riêng rẽ vào đoạn bàng

quang - niệu đạo, miệng của niệu quản & ống trung thận dọc

giới hạn 1 vùng hình tam giác → tam giác bàng quang.

- Biểu mô có nguồn gốc từ nội bì.

- Lá tạng trung bì phủ bàng quang → Cơ & vỏ ngoài

- Lối thông bàng quang & niệu nang = ống niệu rốn →

Dây chằng rốn - bàng quang.

3 Ph¸t triÓn bÊt th êng

3.1 Nh÷ng dÞ tËt cña thËn

3.1.1 U nang thËn bÈm

sinh vµ thËn ®a nang

èng hËu thËn → n íc tiÓu ø l¹i

→ u nang TËt u nang thËn

3.1.2 Thận lạc chỗ

Những nhánh động mạch chủ cản

trở sự di c của thận Tật

thận lạc chỗ

Nếu 1 thận mắc dị tật & nằm ở

vùng đáy chậu Tật thận

hình đĩa.

3.1.3 Thận hình móng ngựa

nhập với nhau → hình chữ U

Tật thận hình móng ngựa.

3.1.4 Tật thừa thận

Hai thận chung một niệu quản: Do mầm sinh hậu thận bị chia

đôi.

Thận kép: Th ờng gặp & th ờng kết hợp với tật niệu quản kép Niệu quản nhân đôi 1 phần hay toàn phần: 1 niệu quản mở vào bàng quang, 1 niệu quản mở vào âm đạo, niệu đạo hay tiền đình.

Mầm sinh hậu thận có thể nhân đôi hoặc không nhân đôi.

3.1.5 ThËn kh«ng ph¸t triÓn

- ë c¬ thÓ ngoµi bông mÑ: rÊt hiÕm gÆp.

- Trong bông mÑ: Kh«ng cã thËn thai vÉn sèng ® îc, cã

thÓ thÊy ë 1 bªn hay c¶ 2 bªn

Nguyªn nh©n: Do ngõng ph¸t triÓn cña ®o¹n cuèi èng

Von (sinh mÇm niÖu qu¶n) hoÆc do mÇm niÖu qu¶n

3.2 Dị tật của bàng quang

3.2.1 Lòi bàng quang

(mở ra ở thành bụng d ới) → nhìn thấy

niêm mạc bàng quang, lỗ niệu quản &

niệu đạo

Nguyên nhân: Do sự không di c của

tb trung mô → cơ ở thành bụng d ới

không đ ợc tạo ra → thành bụng & thành

bàng quang bị rách ra.

3.2.2 Dò bàng quang trực tràng

3.3 DÞ tËt cña d©y ch»ng rèn - bµng quang

3.3.1 Dß rèn - bµng quang

Do ®o¹n niÖu nang n»m trong d©y ch»ng rèn - bµng quang kh«ng bÞ lÊp kÝn → th«ng bµng quang víi rèn → n íc tiÓu th¶i ra rèn.

3.3.2 U nang niÖu - rèn

Do mét ®o¹n niÖu nang trong d©y ch»ng rèn bµng quang kh«ng bÞ lÊp kÝn → d·n

3.3.3 Xoang niÖu rèn

Do ®o¹n niÖu nang ë s¸t rèn kh«ng bÞ lÊp kÝn.

09/12/17 sy.hmu0915@gmail.com 19

4 Phôi thai sinh lý học

- ở phôi ng ời tiền thận và trung thận chỉ là cơ quan

tạm thời

- Sau tuần thứ 10 → sản sinh n ớc tiểu Khả năng lọc n ớc tiểu của tiểu cầu thận kém

- Sau tháng thứ 3, bàng quang chứa n ớc tiểu Thận

không tham gia chức năng bài tiết nào → thai không có thận vẫn sống đ ợc.

- Khả năng làm loãng n ớc tiểu không có ở thai mà chỉ

có ở trẻ sơ sinh (sau khi ra đời 5 ngày).