Giáo án bài Bắc sơn

Giáo án bài Bắc sơn tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế,...

BẮC SƠN

Nguyễn Huy Tưởng

I Mục tiều bài dạy

1 Kiến thức: Giúp hs nắm được nội dung ý nghĩa của đoạn trích hồi 4 vở kịch Bắc Sơn Thấy

được nghệ thuật viết kịch của Nguyễn Huy Tưởng

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc phân vai, phân tích xung đột kịch qua tình huống kịch, lời đối thoại

giữa các nhân vật

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu nước, tinh thần cách mạng cho học sinh.

II Phương tiện thực hiện:

- Thầy: giáo án, sgk, tư liệu về nhà văn Nguyễn Huy Tưởng

- Trò: vở ghi, vở soạn, sgk

III Cách thức tiến hành.

- Đọc phân vai, nêu vấn đề, phân tích, bình giảng

IV Tiến trình bài dạy.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra: Tóm tắt truyện ngắn “Bến quê” của nguyễn Minh Châu? Nêu tình huống của truyện?

3 Bài mới

- Gv cho hs đọc phân vai: phù hợp với từng

nhân vật

- Người dẫn chuyện

- Thái, Cửu, Thơm, Ngọc → Nhận xét

Giới thiệu vài nét về tác giả?

- Nguyễn Huy Tưởng là nhà viết kịch nổi

tiếng

Giới thiệu tác phẩm?

I Đọc và tìm hiểu chú thích.

1 Đọc.

2 Chú thích.

* Tác giả:

- Nguyễn Huy Tưởng sinh 19/12/1960

- Là nhà văn, nhà viết kịch nổi tiếng

- Bắc sơn là vở kịch đầu tay của ông.

Kịch là thể loại như thế nào?

- Kịch là một trong ba loại hình văn học (tự

sự, trữ tình, kịch) thuộc loại hình sân khấu

- Phương thức thể hiện: đối thoại trực tiếp

- Hành động nhân vật, qua lời người kể

chuyện kịch thể hiện đời sống qua mâu thuẫn

xung đột kịch

- Thể loại: ca kịch, kịch thơ, kịch nói, hài

kịch, bi kịch

Xác định kiểu văn bản và PTBĐ?

- Kịch, đối thoại

Xác định bố cục văn bản?

- Lớp I: đối thoại: Thơm, Ngọc: Thơm nhận

ra bản chất Ngọc, cô đau xót ân hận

- Lớp II: Thái Cửu: Hai cán bộ CM bị giặc

truy lùng, chạy vào nhà Thơm Thơm quyết

định để 2 anh trốn trong nhà

- Lớp III: Ngọc về nhà Thơm giấu chồng, bộc

lộ tâm trạng mâu thuẫn Ngọc tiếp tục chạy

theo bọn Pháp truy lùng chiến sĩ Bắc sơn

Mâu thuẫn xung đột trong hồi 4 là gì?Giữa ai

với ai?

- Mâu thuẫn giữa ta và địch, giữa những cán

bộ, chiến sĩ CM và bọn giặc, mâu thuẫn

* Tác phẩm

- “Bắc Sơn” là vở kịch đầu tay sau CMT8, lấy đề tài từ cuộc khởi nghĩa Bắc sơn 1940-1941 oai hùng và bi tráng

* Chú thích:

- Kịch

II Tìm hiểu văn bản.

1 Kiểu văn bản và PTBĐ.

- Kịch, đối thoại

2 Bố cục: 3 lớp kịch.

3 Phân tích:

a Xung đột và hành động kịch:

- Mâu thuẫn:

+ Ta- địch

Các mâu thuẫn nảy sinh phát triển trong hoàn

cảnh nào?

- Cuộc khởi nghĩa thất bại, truy lùng, gắt gao

các chiến sĩ: Thái Cửu lại trốn vào nhà Thơm,

Ngọc (Ngọc là kẻ chỉ điểm)

+ Cán bộ CM- Pháp + Gia đình: Thơm- Ngọc + Nội tâm: Thơm

- Các mâu thuẫn trên nảy sinh khi cuộc khởi nghĩa thất bại

4 Củng cố:

- Những mâu thuẫn xung đột trong hồi 4 của vở kịch là gì?

5 Hướng dẫn học bài:

- Đọc lại đoạn trích hồi 4 của vở kịch, giờ sau học tiếp

BẮC SƠN (tiếp)

Nguyễn Huy Tưởng

I Mục tiều bài dạy

1 Kiến thức: Giúp hs nắm được nội dung ý nghĩa của đoạn trích hồi 4 vở kịch Bắc Sơn Thấy

được nghệ thuật viết kịch của Nguyễn Huy Tưởng

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc phân vai, phân tích xung đột kịch qua tình huống kịch, lời đối thoại

giữa các nhân vật

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình cảm yêu nước, tinh thần cách mạng cho học sinh.

II Phương tiện thực hiện:

- Thầy: giáo án, sgk, tư liệu về nhà văn Nguyễn Huy Tưởng

- Trò: vở ghi, vở soạn, sgk

III Cách thức tiến hành.

- Đọc phân vai, nêu vấn đề, phân tích, bình giảng

IV Tiến trình bài dạy.

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra: Tóm tắt truyện ngắn “Bến quê” của nguyễn Minh Châu? Nêu tình huống của truyện?

3 Bài mới

GV: Giới thiệu những nét chính về nhân vật

Thơm: là người dân tộc Tày, con gái cụ

Phương, chị ruột Sáng, vợ Ngọc đã quen cuộc

sống an nhàn, thích sắm sửa, ăn diện, vì thế

khi cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra, cô vẫn thờ

ơ đứng ngoài cuộc, trong khi cha và em trai

đã trở thành những quấn chúng tích cực tham

gia Nhưng Thơm vẫn chưa đánh mất bản tính

trung thực, lòng thương người, cô rất quý

trọng ông giáo Thái, một cán bộ cách mạng

Cô rất đau xót khi biết chồng mình làm tay sai

cho giặc

Trong lớp kịch thứ II, Thơm được đặt trong

tình huống như thế nào?

Tìm những chi tiết thể hiện tình huống khó xử

của Thơm?

b Diễn biến tâm trạng và hành động của nhân vật Thơm.

- Thơm được đặt trong một tình huống rất căng thẳng, đầy kịch tính: Thái, Cửu

- hai chiến sĩ cách mạng bị Pháp truy lùng gắt gao chạy thẳng vào trước cửa nhà cô, trong khi chồng cô- Ngọc lại đi lung bắt các anh và bắt bất cứ lúc nào

- Tình huống ấy buộc cô phỉa nhanh chóng suy tính và có quyết định ngay:

cứu người hay bỏ mặc để hai người bị rơi vào tay giặc thì lòng cô day dứt không yên”

+ Chết nỗi, hai ông bị chúng nó đuổi phải không? Làm thế nào bây giờ? Tôi không báo hai ông đâu Tôi chết thì chết, chứ tôi không báo hai ông đâu

Nhưng làm thế nào để hai ông đi được bây giờ?

- Tâm trạng của Thơm: luống cuống, lúng túng, hốt hoảng chưa nghĩ ra cách cứu Thái, Cửu

- Hành động: chỉ vào buồng “Hai ông đừng nói nữa, đừng đi đâu, hãy tạm vào đây, may ra…” → hành động ngoan ngoãn, mau lẹ, thân mật như người em gái, kéo tay hai người, đẩy vào buồng riêng với lời dặn kịp thời

→ Thơm thoát ra khỏi trạng thái day dứt để đứng hẳn vào hàng ngũ quấn

+ Chết nỗi, hai ông bị chúng nó đuổi phải

không

Qua đó bộc lộ tâm trạng của cô ra sao?

- Luống cuống, lúng túng, hốt hoảng

Trong tình huống nguy hiểm ấy, Thơm đã

quyết định hành động như thế nào?

Em có nhận xét gì về hành động của Thơm

trong tình huống trên?

Trong tình huống căng thẳng ấy, thái độ và lời

nói của Thơm với Ngọc như thế nào khi hắn

bất chợt quay về nhà?

- “Chỉ thương anh thằng Sáng vất vả, lo nghĩ

nhiều, người cứ hốc hác đi…”

Qua sự chuyển biến của Thơm, tác giả muốn

nói lên điều gì?

- Khẳng định rằng: ngay cả khi cách mạng

gặp khó khăn, bị kẻ thù đàn áp khốc liệt, cách

mạng vẫn không thể bị tiêu diệt Nó vẫn tiềm

chúng có cảm tình với cách mạng, hành động này không phải ngẫu nhiên tùy hứng mà có nguyên nhân khách quan, chủ quan rất hợp tình họp lí, lòng thương người, long kính phục Thái, nhớ đến cái chết của cha và em, nhận ra bộ mặt thật của chồng

- Trong tình huống nguy hiểm: Ngọc bất chợt quay về nhà, Thơm buộc phải tìm cách che mắt chồng, đóng kịch với Ngọc để hắn không nghi ngờ “Chỉ thương anh thằng Sáng vất vả, lo nghĩ nhiều, người cứ hốc hác đi…” những lời nói khôn khéo để Ngọc không phát hiện ra Mặt khác trò chuyện với Ngọc,

cô càng nhận thấy bộ mặt thâm thù của

y và cho rằng việc làm của mình là đúng

→ Qua sự chuyển biến của Thơm, tác giả khái quát, khẳng định rằng: ngay cả khi cách mạng gặp khó khăn, bị kẻ thù đàn áp khốc liệt, cách mạng vẫn không thể bị tiêu diệt Nó vẫn tiềm tàng khả năng thức tỉnh quần chúng, cả với những người ở vị trí trung gian như Thơm

c Các nhân vật khác

- Ngọc: chiều vợ nhưng lại tham địa vị, quyền lực, tiền tài, cam tâm làm tay sai cho Pháp, truy lung đánh úp quân khởi nghĩa, gián tiếp gây ra cái chết cho bố

vợ, em vợ…kẻ phản dân hại nước

- Thái và Cửu: hai chiến sĩ cách mạng dũng cảm, trung thành Trong hoàn cảnh nguy hiểm bị kẻ thù bắt vẫn sáng suốt, bình tình, tranh thủ sự chuyển biến, thức tỉnh và giúp đỡ quân chúng nhân dân

tàng khả năng thức tỉnh quần chúng,

Ngọc là người như thế nào?

- Tham địa vị, quyền lực, tiền tài, cam tâm

làm tay sai cho Pháp

Thái, Cửu là hai nhân vật như thế nào?

- Sáng suốt, bình tĩnh

Qua phân tích, em hãy khái quát nội dung và

nghệ thuật hồi kịch?

4 Tổng kết.

- Nguyễn Huy Tưởng đã xây dựng một tình huống làm bộc lộ xung đột cơ bản của vở kịch giữa lực lượng cách mạng

và kẻ thù; đồng thời thể hiện diễn biến nội tâm của nhân vật Thơm- một cô gái

có chồng theo giặc, từ chỗ thờ ơ với cách mạng, sợ liên lụy đến chỗ đứng hẳn về phía cách mạng Qua đó tác giả khẳng định sức thuyết phục của chính nghĩa cách mạng

- Hồi kịch thành công bởi nghệ thuật xây dựng tình huống để bộc lộ xung đột, tổ chức đối thoại, thể hiện tâm lí và tính cách nhân vật

4 Củng cố:

- Đọc phần ghi nhớ skg

- Nhắc lại tình huống, xung đột của hồi kịch

5 Hướng dẫn học bài.

- Về nhà đọc lại hồi kịch

- Ôn tập các kiểu bài tập làm văn