Phân tích thông tin về WTO

Iran Iraq Kazakhstan Lao People's Democratic Republic Lebanese Republic Libya Montenegro Russian Federation Samoa Sao Tomé and Principe Serbia Seychelles Sudan Tajikistan Tonga Ukrain

T TECHIN media

PHÂN TÍCH THÔNG TIN V WTO

t ng lai g n, Vi t Nam s chính th c tr thành thành viên th 150 trong T ch c Th ng m i

th gi i (WTO)

Vi c Vi t Nam là thành viên chính th c c a WTO s tác đ ng l n đ n n n kinh t nói chung, h

th ng doanh nghi p Vi t Nam nói riêng Tìm hi u thông tin v WTO, c ng nh nh ng thu n l i

bách và chính đáng, vì v y trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng trong n c và qu c t đã cung c p nh ng thông tin này r t nhi u, có th nói là m t kh i l ng kh ng l (Ví d : vào website: http//www.google.com.vn v i khoá t "WTO" ngày 15/06/06 (4:39 pm) _ Sau 0,05

qu (trên nh ng trang t n c Vi t Nam) đi đ n m t b c tranh toàn c nh v WTO m t cách th ng nh t, có h th ng và gi i h n b i m i yêu c u t ng cá nhân, doanh nghi p là m t

đi u khó th c hi n và m t r t nh u th i gian

trong tháng 5/2006 s l ng các tin, bài vi t v WTO và quá trình gia nh p WTO c a Vi t Nam

báo vi t v WTO

bi t và gi i thi u t khi Vi t Nam b t đ u n p đ n xin gia nh p WTO (4-1-1995)

S l ng bài vi t v di n bi n quá trình Vi t nam gia nh p WTO (ch y u là phân tích quá

ng th i trong tháng 5 này có 778 (41,03%) tin, bài phân tích các m t thu n l i, khó kh n

c a Vi t Nam khi gia nh p WTO ây là m t v n đ l n đang đ c c n c quan tâm

đài phát thanh Vi t Nam

n n kinh t c a các n c này (tr c và sau khi gia nh p WTO) là 248 (13,08%) tin, bài

t o thu n l i c ng nh ti t ki m th i gian cho Quý v trong vi c h th ng thông tin v WTO, TECHINmedia đ a ra b c tranh toàn c nh v WTO và quá trình gia nh p WTO c a Vi t Nam (Ngu n:T ng h p thông tin trên 1.000.000 website chính th ng)

Phòng truy n thông _ Công ty TECHIN

a ch : S 1/ ngách 3/560 Nguy n V n C , Long Biên, Hà N i

i n tho i: (84-04) 877 8980 Fax: (84-04) 877 8981 E.Mail: techin2@fpt.vn

Yêu c u thông tin chi ti t và ý ki n đóng góp c a Quý v xin g i v :

B ng 1:

B ng th ng kê s l ng và t l tin, bài trên 100 đ u báo

Phân tích thu n l i, thách th c

- June 2006 - Researched byTECHIN media with more than 10.000 Website

T ng giám đ c: Pascal Lamy

Contact the WTO Imformation Division

Rue de Lausanne 154, CH _ 1211 Geneva 21, Switzeland

Tel: (41-22) 739 5007 / 5190 Fax: (41-22) 739 5458

E-mail: enquiries@wto.org

Contact WTO Publications

Rue de Lausanne 154, CH _ 1211 Geneva 21, Switzeland

Tel: (41-22) 739 5208 / 5308 Fax: (41-22) 739 5792

E-mail: publications@wto.org

Môc lôc

3

1

2

3

1 Các thành viên chính th c c a WTO………………88 8

2 các n c quan sát viên………

3 S hi u bi t v WTO…………………

4 M i l i ích mà WTO mang l i………

4.1 Duy trì n n hoà bình………16

4.2 Gi i quy t nh ng mâu thu n th ng m i mang tính xây d ng………17

4.3.M t h th ng vào quy t c h n là quy n l c, là cho cu c s ng tr nên d dàng h n cho t t m i ng i ng i………

4.4 T do th ng m i gi m chi phí cu c s ng………18

4.5 em đ n cho ng i tiêu dùng nhi u s l a ch n và vi ph m ch t l ng r ng h n r t nhi u đ ch n l a……….….19

4.6 Th ng m i làm t ng thu nh p……….19

4.7 Th ng m i thúc đ y t ng tr ng kinh t , và đào t o vi c làm……… 20

4.8.Nh ng nguyên t c c b n khi n h th ng kinh t ho t đ ng và hi u qu h n và gi m b t chi phí 20 4.9 Th ng này giúp các qu c gia kh i nh ng quy n l i h n hep……… 21

5 10 quan đi m b t đ ng v WTO… ………

5.1 WTO không ch cho các n c ph i làm gì………

5.2 WTO không t do hoá th ng m i b ng m i giá ………

5.3 WTO không ch quan tâm l i ích th ng m i mà c s phát tri n………

3.1 M t s nhóm t vi t t t đ c s d ng th ng xuyên trong WTO………10

3.2 M c l c sách………

10

10

12

8

9

15

16

17

17

18

19

23

23

24

24

17

19

19

3

nh viên chính th c t i WTO

5.4 WTO không u tiên l i ích th ng m i h n b o v môi tr ng………

5.5 WTO không áp đ t các n c v nh ng v n đ nh an toàn l ng th c, s c kho con ng i và s an toàn Nh ng vi c chú tr ng đ n nh ng l i ích th ng m i không b ng m i giá………

5.6 WTO không t o ra th t nghi p hay t ng kho ng cách giàu nghèo ………

5.7 Các n c nghèo không b y u th t i WTO………

5.8 WTO không ph i là công c c a các n c giàu………

5.9 Các n c y u có s l a ch n, không b ép gia nh p WTO………

5.10 WTO mang tính dân ch ………

6.1 Nh ng n i dung c b n:………

6.2 B ng so sánh, phân tích m i liên h c a các ngh a v trong Hi p đ nh Th ng m i Vi t _ M (BTA) v i quá trình đàm phán gia nh p WTO, và (3) đi u ki n gia nh p WTO c a b n thành viên m i nh t c a WTO (Macedonia, Armenia, ài Loan và Trung Qu c)………

8.Thu n l i và thách th c khi Vi t Nam tr thành viên chính th c t i WTO…………

6 Ti n trình gia nh p WTO c a Vi t Nam…… ………

7 N i dung chi ti t cam k t Vi t - M trong đàm phán gia nh p WTO… ………

7.1 L nh v c d ch v ………

7.2 S n ph m nông nghi p………

7.3 S n ph m công nghi p………

8.1 Ch s n ng l c c nh tranh c p t nh Vi t Nam (PCI) n m 2006………

8.2 Nh ng c h i và thách th c c a Vi t Nam khi gia nh p WTO………

8.2.1 Nh ng c h i và thách th c m i cho s phát tri n kinh t c a Vi t Nam trong hoàn c nh m i :………

8.2.2 Bi t t n d ng l i th và đ i m t v i các thách th c Vi t nam nh t đ nh s s m tr thành thành viên c a WTO:………

8.3 So sánh quy mô c a các n n kinh t ………

8.4 Cái nhìn t ng quan v s phát tri n kinh t c a Vi t Nam và m t s n c thành viên trong WTO………

26

26

28

28 28

29

29

31

42

45

42

48

48

52

48

50

55

25

46

54

27

28

28

1995

Uruguay 1 January

1995

Venezuela (Bolivarian Republic of) 1 January

Iran Iraq Kazakhstan

Lao People's Democratic Republic Lebanese Republic

Libya Montenegro Russian Federation

Samoa

Sao Tomé and Principe Serbia Seychelles Sudan Tajikistan Tonga Ukraine Uzbekistan Vanuatu Viet Nam Yemen

3 . S hi u bi t v WTO

3.1 M t s nhóm t vi t t t đ c s d ng th òng

xuyên trong WTO

ACP African, Caribbean and Pacific Group (Lomé convention): Công c Lome

(AD, A-D) Anti-dumping measures: Bi n pháp ch ng bán phá giá

AMS Aggregate measurement of support (agriculture): Bi n pháp h tr nông nghi p

APEC Asia-Pacific Economic Cooperation: H p tác kinh t châu Á Thái Bình D ng ASEAN Association of Southeast Asian Nations: Hi p h i các qu c gia ông Nam Á

CBD Convention on Biological Diversity: Công c v nh ng bi n đ i sinh h c

CCC (former) Customs Co-operation Council (now WCO): U ban h p tác v thu H i Quan CER [Australia New Zealand] Closer Economic Relations: Si t ch t m i quan h kinh t g n g i

[Trade Agreement] (also ANCERTA)

COMESA Common Market for Eastern and Southern Africa: Th tr Phi ng chung Tây Âu và Nam

CVD Countervailing duty (subsidies): Chi phí cân b ng cho các s n ph m b o h

DSU Dispute Settlement Understanding: Thi t l p s hi u bi t gi a các bên tranh ch p

EC European Communities: C ng đ ng chung Châu Âu

EU European Union (officially European Communities in WTO): Liên minh Châu Âu

FAO Food and Agriculture Organization: T ch c l ng th c th gi i

GATS General Agreement on Trade in Services: Hi p đ nh chung v th v ng m i và d ch GATT General Agreement on Tariffs and Trade: Hi p đ nh chung v thu xu t, nh p và th ng m i

HS Harmonized Commodity Description and Coding System: H th ng mã s , mã v ch

ICITO Interim Commission for the International Trade Organization: y ban t m th i c a t ch c th ng m i th gi i ILO International Labour Organization: T ch c lao đ ng th gi i

MEA Multilateral environmental agreement: Hi p đ nh chung v môi tr ph ng ng h p tác đa

MFA Multifibre Arrangement (replaced by ATC): Hi p đ nh v th c ph m

MFN Most-favoured-nation: Quy ch t i hu qu c

NAFTA North American Free Trade Agreement: H i ngh t do th ng m i b c M

PSE Producer subsidy equivalent (agriculture): B o h s n xu t nông nghi p

S&D, SDT Special and differential treatment (for developing countries) S đ i s u đãi (đ i v i các n c đang phát tri n)

SAARC South Asian Association for Regional Cooperation: Hi p h i ông Nam Á v h p tác khu v c

SELA Latin American Economic System: H th ng kinh t M la tinh

SPS Sanitary and phytosanitary measures: Các bi n pháp v sinh

TPRM Trade Policy Review Mechanism: C ch duy t l i chính sách th ng m i

TRIMs Trade-related investment measures: Các bi n pháp đ u t th ng m i liên quan TRIPS Trade-related aspects of intellectual property rights: Các l nh v c th quy n s h u trí tu ng m i v

UN United Nations: T ch c liên h p qu c

UNCTAD UN Conference on Trade and Development: H i ngh c a liên h p qu c v v n đ

th ng m i và phát tri n

UPOV International Union for the Protection of New Varieties of Plants: Liên hi p qu c t b o v các gi ng cây trông m i

UR Uruguay Round: Vòng đàm phán Uruguay

VRA Voluntary restraint agreement: Hi p đ nh h n ch t do

WIPO World Intellectual Property Organization: T ch c s h u trí tu th gi i

3.2 M c l c sách:

Ch ng 1: …

N n t ng

1 T ch c th ng m i th gi i là gì?

Là m t con chim hay là m t chi c máy bay?

Ra đ i n m 1995, nh ng không h tr

2 Nguyên t c ho t đ ng c a t ch c

Th ng m i không s phân bi t đ i x

Th ng m i t do thông qua đàm phán……… …………

D đoán: b ng liên k t và s thông thoáng………… … ………

Thúc đ y c i cách kinh t và phát tr n……… ………

Thúc đ y phát tri n và c i cách kinh t ………… …………

3 T ch c c a m r ng th ng m i……… …

4 Th i gian ho t đ ng c a GATT t Havana đ n marrkesh…

Hi p đ nh chung v giá c xu t nh p và th ng m i (GATT ho t đ ng g n n a th p k )

Vòng đàm phán Tokyo: C i cách th ng m i đ u tiên

GATT có thành công không……… …

5 Vòng đàm phán Uruguay……… ………

Vòng đàm phán khép l i các đàm phán khác … ………

Chuy n gì s y ra v i GATT……… ………

H u vòng đàm phán t i ch ng trình ngh s .…………

Ch ng 2: ……… …

Các hi p đ nh……… ………

1 Cái nhìn toàn c nh: h ng d n lu t h ng h i… ………

Có 6 ph n chính……… ………

Các hi p đ nh b xung……… ………

M t s s thay đ i c a hi p đ nh t i h i ngh Doha…… ………

2 Bi u giá xu t kh u: càng liên k t càng có nhi u thu n l i

Gi m thu xu t kh u ……… ………

Các m i liên k t ch t ch h n……… ………

Nông nghi p ……… ………

3 Nông nghiêp: Th tr ng bình đ ng cho nông nghi p

Hi p đ nh v nông nghi p: nh ng đi u lu t m i và nh ng cam k t m i Các n c kém phát tri n nh t ch a t túc đ c l ng th c… ………

4 Các tiêu chu n và s an toàn th c ph m……… …

Các s n ph m t th c ph m, đ ng v t, cây tr ng an toàn nh th nào?

Các quy t c và các tiêu chu n công ngh ………… ………

5 D t may: ………

H p tác: Các s n ph m d t may đ u áp thu theo lu t thu GATT………

6 D ch v ………

Gi i thích c a hi p đ nh chung v th ng m i và m u d ch……… ……

Công vi c hi n t i ……… ………

7 S h u trí tu …… ………

N n t ng tr thành h th ng lu t th ng m i ………

Quy t c c b n: C s qu c gia, quy ch t i hu qu c, và quy t c b o v công b ng……

B o v th nào: B o v s h u trí tu và các quy t c c b n chung……

Quy ch ép bu c: Nghiêm ng t nh ng công b ng……… …

Chuy n đ i công ngh ……… ………

S chuy n giao các hi p đ nh: 1,5 n m đ n 11 n m ho c h n……… ……

8 Ch ng bán phá giá, ch ng b o h ………

Ch ng các ho t đ ng bán phá giá……… ………

Các bi n pháp b o h hàng hoá và cân b ng giá… ………

B o v : b o v hàng nh p kh u……… ………

9 Không có hàng rào thu quan: thamnh ng……… ………

Gi y phép nh p kh u: Các th t c rõ ràng……… ………

Quy t c đánh giá hàng hoá tai c a kh u h i quan………….………

Thanh tra tr c khi v n chuy n: Ki m tra k l ng hàng nh p kh u……

Quy t c v ngu n g c xu t s ………

Các bi n pháp đ u t : Gi m các nguyên t c th ng m i b bóp méo……

10 Các hi p đ nh l i nhu n m i……… ………

Th ng m i bình đ ng trong l nh v c máy bay dân s … ………

Các th t c m r ng c nh tranh……… ………

Hi p đ nh v hàng tiêu dùng và th t đ ng v t: Hoàn thành 1997 …

9

9

9

9

10

11

11

12

12

13

13

14

16

16

17

18

20

20

21

22

23

23

23

23

24

24

25

25

25

26

27

27

30

31

31

32

33

33

36

36

39

42

42

43

43

46

46

47

48

48

49

51

53

53

53

54

54

55

56

56

56

57

11 Các chính sách th ng m i duy t l i: đ m b o s thông thoáng

Ch ng 3:………

Gi i quy t tranh ch p ………

1 S đóng góp duy nh t……….…

Các quy t c: Công b ng h p lý, nhanh chóng, đôi bên cùng có l i

Các tranh ch p đ c gi i quy t nh th nào?……… ………

S kêu g i……… ………

Lu t gi i quy t tranh ch p đã đ c phê chu n: Ti p đ n s là gì?… …

2 Ti n trình……… ………

3 L ch làm vi c c th ……… ………

Ch ng 4: ……… ……

Lu t c t gi m và nh ng lu t m i……… ………

1 Ch ngh a khu v c: b n hay thù………

Hi p đ nh v th ng m i khu v c ……… ………

2 Môi tr ng: M i quan tâm c th ……… ………

U ban: B máy ch u trách nhi m……… ………

WTO và hi p đ nh v môi tr ng: Liên quan v i nhau nh th nào?……

Tranh ch p : Nên gi i quy t đâu……… ………

Tranh ch p t i WTO v tôm và rùa ……… ………

Tranh ch p t i GATT v cá h i và cá voi……… ………

Nhãn hàng: t t n u không có s phân bi t đ i x ……

S thông thoáng……… …………

Các danh m c hàng hoá c m: Hàng có ch t đ c hoá h c………

T do hoá và phát tri n b n v ng … ………

S h u trí tu và d ch v ……… …

3 u t , c nh tranh, th t c và gi m hoá các th t c …

u t và c nh tranh: WTO có vai trò th nào?…… ………

S thông thoáng h ng t i quy t c đa ph ng ……… …………

T o thu n l i th ng m i ……… ………

4.Th ng m i đi n t ……… ……

5.Tiêu chu n ch t l ng lao đ ng v n đ nhi u tranh cãi… …

Th ng m i và quy n c a ng i lao đ ng……… ………

Ch ng5:……… ………

Ch ng trình ngh s Doha……… ………

Các đi u lu t và m i quan tâm liên quan đ n quá trình th c thi

Nông nghi p

D ch v

Th tr ng cho các lo i s n ph m không ph i là nông s n

Các khía c nh th ng m i c a quy n s h u trí tu

M i quan h gi a th ng m i và đ u t

M i t ng quan gi a chính sách th ng m i và c nh tranh

S thông thoáng trong các th t c

T o thu n l i th ng m i

Lu t WTO: ch ng phá giá và b o h

Lu t WTO: v các hi p đ nh th ng m i

Gi i quy t tranh ch p b ng s hi u bi t

Th ng m i và môi tr ng

Th ng m i đi n t

Các ngành kinh t nh

Th ng m i, n n n và tài chính

Th ng m i và s chuy n đ i công ngh

H p tác k thu t và công su t xây d ng

Các n c thu c th gi i th ba

Các bi n pháp đ i x đ c bi t và khác bi t

Cancun 2003, H ng Kông 2005

Ch ng 6……… …………

Nhóm các n c đang phát tri n……… ………

1 Cái nhìn toàn c nh………

Các hi p đ nh: Thêm th i gian, có thêm nhi u gi i h n m i………

S h tr h p pháp: Ban th ký……… ………

Các n c thu c th gi i th ba: Nh ng t p trung đ c bi t……….…… …

Hi p đ nh t i Geneva vô cùng quan tr ng nh ng không d th c hi n cho các qu c gia

2 Các U ban :……… …

U ban Th ng m i và Phát tri n……… ………

Ti u ban v nh ng v n đ c a các n c th ba……… …

Các u ban ch ng trình nghi s Doha……… ………

3 H p tác k thu t WTO………… ……… ………

58

59

59

59

59

60

61

61

63

64

66

66

67

67

69

69

69

70

71

73

74

74

75

75

75

76

76

77

77

78

79

79

80

80

80

83

84

85

86

87

88

89

89

90

90

91

91

93

93

93

93

94

95

95

96

97

97

97

97

98

98

98

100

100

100

100

101

ào t o, h i th o, h i ngh ……… ………

4 M t s v n đ n y sinh……… ………… ……

Tham gia t ch c: Các c h i và thách th c……… ………

S xói mòn các u đãi……….……… ……

Kh n ng thích ng……… ………

Ch ng 7……… ………

H th ng t ch c……… ………

1 WTO thu c v ai……… …….…………

Ban quy n l c nh t: H i ngh B tr ng……… ………

Ban th hai: i H i ng giám sát……… ………

Ban th ba: H i ng thu c các l nh v c khác………….………

Ban th t : Ti u ban tr c thu c i H i ng……… ………

Cu i cùng là đoàn th ký……… ………

2 T cách h i viên, các đ ng minh và các th t c hành chính… …

Làm th nào đ tr thành h i viên WTO:… …….……….……

WTO đ i di n cho chúng tôi……… … ………

WTO đ i diên cho ……… ………

Ban th ký WTO và v n đ ngân sách……….… ………

3 Ban th ký… ……… ………

4 Các chính sách đ c bi t……… … ………

H tr s chuy n ti p c a các ngành công nghi p……… ……

H tr đ c bi t cho xu t kh u: Trung tâm th ng m i qu c t … ………

Các chính sách kinh t toàn c u………

S thông thoáng(1): Luôn kh ng đ nh các lu t l ……… ………

S thông thoáng(2): Luôn kh ng đ nh tính c ng đ ng… ………

101

102

102

103

103

104

104

104

104

105

107

107

107

109

109

110

110

111

112

113

113

113

114

114

114

ây là m c l c m t cu n sách nh gi i thi u khái quát, nh ng đ y

đ v quá trình hình thành, nguyên t c ho t đ ng và s phát tri n T

ch c th ng m i th gi i _ WTO: (Quý v có yêu c u thông tin chi ti t

t ng ph n b ng ti ng Vi t, xin g i v : techin2@fpt.com )_ngu n

http://www.wto.org.com

4 . M i l i ích mà WTO mang l i

Ngu n: WTO

Ti n t trong túi chúng ta và hàng hóa, d ch v mà chúng ta s d ng s đ n

t m t th gi i bình n WTO _ là m t t ch c mang l i vô vàn l i ích cho

nh ng thành viên c a nó, có r t nhi u l i ích d dàng nh n ra và c ng r t nhi u l i ích không th đ nh l ng

Th gi i là m t s ph c t p _ ây là ph n r t v n t t, gi i thi u khái quát tính ch t ph c t p c a h th ng th ng m i toàn c u và tính

ch t n ng đ ng c a WTO WTO không yêu c u m i vi c ph i hoàn h o

Các n c c n đàm phán k l ng tr c khi quy t đ nh tham gia vào t ch c này Các thành viên có th đóng góp ý ki n đ c i cách liên t c các lu t l

c a WTO

WTO c ng không c n m i thành viên đ ng thu n v i t t c các lu t l c a t

ch c Lý do quan tr ng nh t đ tham gia WTO b i đó là h i ngh c a các qu c gia, tranh lu n v nh ng đi u lu t th ng m i khác nhau

**********

Tóm t t 10 l i ích c a WTO:

1 Thúc đ y hoà bình

2 Tranh lu n luôn mang tính xây d ng

3 Lu t l t o thu n l i cho phát tri n

và tin t ng l n nhau gi a các qu c gia thành viên

Trong l ch s đã x y ra r t nhi u tranh ch p th ng m i d n đ n chi n tranh,

đi n hình là nh ng n m 1930, đ b o v n n s n xu t trong n c, các qu c gia đã c nh tranh gay g t b ng cách th t ch t hàng rào thu quan và tr đ a

nh ng rào c n t các n c khác i u này làm s t gi m ni m tin gi a các

qu c gia và càng làm cho cu c đ i suy thoái tr nên t i t , góp ph n làm bùng n chi n tranh th gi i l n th II (CTTG II)

Sau CTTG II không th đ l p l i s c ng th ng th ng m i nh trong th i k sau ti n chi n, đã có hai gi i pháp cho s phát tri n đ c đ a ra:

Ü V i châu Âu: H p tác đ phát tri n ngành than, thép và kim lo i (EU)

Ü V i th gi i:T o ra hi p đ nh chung v thu quan và m u d ch (GATT)

C hai gi i pháp trên đ u r t thành công và ngày nay đ c m r ng, m t tr thành Liên minh châu Âu và m t tr thành T ch c Th ng m i Th gi i

H th ng GATT/WTO ho t đ ng ra sao?

H th ng GATT/ WTO là m t ch th ki n t o ni m tin quan tr ng Cu c chi n th ng m i c a nh ng n m 1930 là b ng ch ng cho th y r ng ch ngh a b o h n n công nghi p s n xu t trong n c, đã ph i ch u h u qu th nào khi nh n chìm các qu c gia vào tình c nh khó kh n đ cu i cùng không

có k th ng ng i b i, t t c cùng thua thi t

Cái nhìn thi n c n c a nh ng ng i thu c ch ngh a b o h là ch ng l i nh p

kh u là l i ích t i cao, nh ng quan đi m này ph t l ph n ng c a các qu c gia khác Th c t , cho th y s tr đ a l n nhau t các qu c gia, đã làm m t

đi tính t do th ng m i và t o ra s sa l y vào các r c r i kinh t nghiêm

tr ng

Ni m tin là chìa khoá giúp ta tránh đ c cái vi n c nh đó M t khi các n c

có s tin t ng l n nhau thì h s không t ng c ng hàng rào thu quan và

s n sàng h p tác WTO đóng vai trò s ng còn trong vi c t o ra và c ng c

ni m tin đó c bi t là nh ng cu c th ng l ng đ a đ n nh ng tho thu n trên c s nh t trí ý ki n và t p trung vào vi c tuân th các nguyên t c

4.2 Gi i quy t nh ng mâu thu n th ng m i mang tính xây d ng

Do th ng m i luôn m r ng v quy mô, s l ng s n ph m đ c trao đ i

và s l ng các n c, các công ty tham gia th ng m i, nên n y sinh nhi u tranh ch p th ng m i WTO gi i quy t t t c nh ng v n đ theo ph ng châm hoà bình và xây d ng

Càng nhi u m i quan h th ng m i càng n y sinh nhi u tranh cãi N u không có s giúp đ t các t ch c nh WTO thì s d n đ n xung đ t nh ng xung đ t nghiêm tr ng M t trong nh ng nguyên t c c a WTO là các thành viên có ngh a v ph i đ a nh ng tranh ch p c a mình t i WTO mà không

đ c gi i quy t song ph ng Th t c gi i quy t c a WTO là t p trung h ng vào các nguyên t c M t khi nguyên t c đ c thi t l p, các n c ph i n l c tuân th nguyên t c đó, và sau đó có th tái th ng l ng v các nguyên

t c, ch không ph i là tuyên chi n v i nhau G n 300 tranh ch p đã đ c

đ a ra gi i quy t WTO k t khi t ch c này thành l p

WTO/GATT s không gi i quy t nh ng c ng th ng v v n đ th ng m i đang t ng gi a các qu c gia mà khép l i các v n đ đó và giúp h gi i quy t

ó c ng là lý do mà các t ch c này phát tri n l n m nh nh ngày nay các

n c đ u đ t ni m tin vào t ch c này

Xung đ t gi a các qu c gia có th r t gay g t nh ng WTO/GATT luôn h ng

t i m c tiêu tho hi p và cam k t đàm phán

4.3 M t h th ng d a vào quy t c h n là quy n l c, làm cho cu c s ng tr lên d dàng h n cho t t c m i

WTO không t o ra s bình đ ng cho t t c các qu c gia, nh ng nó giúp gi m

b t m t s b t bình đ ng, giúp các qu c gia nh có ti ng nói h n ng th i

c ng gi i thoát cho các n c l n kh i s ph c t p trong vi c tho thu n các

hi p đ nh th ng m i v i các đ i tác c a mình

Các quy t đ nh c a WTO d a vào ý ki n nh t trí c a đa s Các thành viên

th o lu n sau đó s đ c thông qua h i đ ng Các n c s ph i th c thi các tho thu n đó, các n c giàu c ng nh n c nghèo đ u có th b ch t v n

n u h vi ph m m t hi p c, và h có quy n ch t v n các n c khác trong quy trình gi i quy t tranh ch p c a WTO Thi u m t c ch đa ph ng ki u

h th ng WTO, các n c m nh h n s càng đ c t do đ n ph ng áp đ t ý

mu n c a mình cho các n c y u h n Các n c l n h n c ng đ c h ng

nh ng l i ích t ng x ng Các c ng qu c kinh t có th s d ng di n đàn duy nh t c a WTO đ th ng l ng v i t t c hay v i h u h t các đ i tác

th ng m i c a h cùng m t lúc Trên th c t , có riêng m t h th ng nguyên

t c áp d ng v i t t c các n c thành viên, đi u đó đã đ n gi n hoá r t nhi u toàn b c ch th ng m i

4.4 T do th ng m i làm gi m chi phí cu c s ng

Chúng ta đ u là khách hàng, các chính sách th ng m i làm nh h ng đ n giá hàng hoá chúng ta mua nh là: đ đ c, các thi t b c n thi t, các m t hàng sa x và nhi u th khác n a Ch ngh a b o h t o nên s đ t đ WTO giúp các n c gi m b t các rào c n th ng m i qua đàm phán i u đó s làm gi m chi phí cho quá trình s n xu t và đ ng nhiên là giá c hàng hoá

c ng gi m, chi phí cu c s ng th p Sau đây là m t s tác đ ng:

Th c n r h n

Vi c b o h ngành nông nghi p trong n c làm cho m c chi tr th c ph m

c a m t gia đình b n ng i t ng thêm kho ng 1.500 USD/1 n m Liên Minh Châu Âu (1997), t ng ng v i 51% thu th c ph m Nh t (1995), và b ng

ba t USD cho chi phí rau qu c a ng i M (1988)

àm phán th ng m i trong nông nghi p là m t v n đ ph c t p khi n các

n c v n đang tranh cãi v vai trò c a các chính sách trong hàng lo t các

v n đ v an toàn th c ph m và v sinh môi tr ng Các thành viên WTO s

c t gi m các ngành đ c b o h và các rào c n th ng m i gây c n tr

Qu n áo r h n

Nh ng n m 80 do nh ng h n ch nh p kh u, giá c c a hàng may m c và

v i vóc t ng 58% Ng i tiêu dùng Anh ph i tr thêm 500 tri u GPB/n m

Ng i Canada ph i tr thêm 780 tri u CAD, ng i Úc ph i tr thêm 300 tri u AUD Các chi phí đó v n không gi m k t cu i nh ng n m 80 và đ u n m

90 WTO ti n hành c i cách m nh m ngành d t may th i h n hoàn thành vào n m 2005, vi c c t gi m nh ng h n ch đó mang l i các s n ph m nh p

kh u giá r , ch t l ng cao Chi phí gi m s mang l i 23 t USD cho n n kinh

t th gi i trong đó 12,3 t USD cho n n kinh t M , 0.8 t USD cho n n kinh

t Canada, 2,2 t USD cho n n kinh t c a Liên Minh Châu Âu, 8 t USD cho các n c đang phát tri n

M t s m t hàng khác c ng gi m

Nh ng n m 1980, khi M h n ch l ng ô tô xu t kh u t Nh t, giá xe t ng lên 41% g n g p đôi giá bình quân H n ch nh p kh u là nh m b o v vi c làm cho ng i lao đ ng M nh ng l i d n t i giá ôtô t ng cao, l ng ôtô bán

ra ít, đó l i là lý do làm nhi u ng i lao đ ng b m t vi c N u hi n nay, các

n c v n gi nguyên m c h n ng ch đó thì ng i Úc ph i tr thêm 2,900 AUD cho m t chi c xe h i N m 1995 do các hàng rào thu quan mà hàng tiêu dùng Châu  ph i tr thêm 472 tri u USD cho thu nh p kh u M t trong nh ng m c đích c a h i ngh Doha xoay quanh v n đ c t gi m thu

nh p cho m t s s n ph m công nghi p Ông Robert Stern, ông Alan Reardroff và Drasilla Brown d đoán r ng v i m c c t gi m 1/3 thu nh p

kh u thì s làm t ng thu nh p cho các n c đang phát tri n kho ng 52 t USD

D ch v

T do th ng m i trong d ch v đi n tho i mang l i phí cu c g i r h n 4%

m t n m các n c đang phát tri n và 2% các n c phát tri n S c nh tranh d ch v đi n tho i c a các công ty th c p Trung Qu c gi m 30% giá

tr cu c g i và Ghana gi m 50%

Có 8 v n đ th ng m i đ c th o lu n t i h i ngh bàn tròn Doha, trong l ch

s ch a bao gi có s c t gi m m nh các hàng rào thu quan nh hi n nay

N u các hàng rào thu quan ti p t c đ c c t gi m ng i tiêu dùng càng có

có th đ c c i ti n nh s c nh tranh v i hàng nh p kh u Có thêm nhi u

s l a ch n là câu h i không đ n gi n, có 2 v n đ , m t là ng i tiêu dùng mua hàng thành ph m c a n c ngoài, hai là nh p kh u các nguyên li u, linh

ki n, thi t b ph c v cho s n xu t trong n c

S m r ng c a các lo i hàng hoá và d ch v s n xu t trong n c cùng v i

vi c áp d ng hàng lo t các công ngh m i, làm cho các thi t b đi n tho i di

đ ng tr nên ph bi n, các d ch v này phát tri n t ng v t, th m chí ngay t i

n c không h s n xu t ra nh ng thi t b này ôi khi s thành công c a các

s n ph m và d ch v nh p kh u các th tr ng trong n c đã t o s c nh tranh, t ng s l a ch n các nhãn hi u hàng hoá cho khách hàng, và thúc đ y

s t ng tr ng hàng hoá, d ch v trong n c t t h n

N u th ng m i cho phép chúng ta nh p kh u nhi u h n, thì nó c ng cho phép chúng ta xu t kh u nhi u h n, thu nh p c a chúng ta s t ng và có thêm nhi u s l a ch n

4.6 Th ng m i làm t ng thu nh p

Gi m b t rào c n th ng m i cho phép th ng m i phát tri n, đem l i s

t ng tr ng thu nh p cho qu c gia và cho ng i dân

WTO c tính r ng h i ngh Th ng m i t i Uruguay n m 1994 mang l i t

109 - 510 t USD cho n n kinh t th gi i c tính c t gi m thu nh p kh u trong nông nghi p, s n xu t và d ch v xu ng 1/3 đã t o ra đi u ki n thúc

đ y n n kinh t th gi i t ng kho ng 613 t USD quy mô t ng ng n n kinh

t Canada Liên minh châu Âu c tính r ng kho ng th i gian t 1989-1993 doanh thu c a khu v c này t ng t 1-1,5% Th ng m i c ng đ t ra nhi u thách th c cho các nhà s n xu t trong n c ph i đ i m t v i s c nh tranh

c a hàng nh p kh u Nh ng th c t r ng có ngu n thu nh p b sung có

ngh a là s n có nhi u ngu n l c đ các chính ph tái phân ph i l i nhu n t

nh ng ng i đ c l i nhi u nh t, ch ng h n đ giúp các công ty và công nhân thích ng b ng cách t ng n ng su t và nâng cao n ng l c c nh tranh

h n trong l nh v c mà h đã và đang làm, ho c b ng cách chuy n sang các

ho t đ ng m i

4.7 Th ng m i thúc đ y t ng tr ng kinh t , và t o

vi c làm

Th ng m i t o ra nhi u vi c làm, th c t cho th y có ít hàng rào thu quan

s t o nhi u c h i t t cho công n vi c làm B c tranh toàn c nh này r t

ph c t p do nhi u nhân t tuy nhiên, ch ngh a b o h không ph i là cách

m t s lo i công vi c song l i làm t n th ng m t s khác

2.Th ng m i phát tri n làm t ng thu nh p.T ng thu nh p t c nh tranh

nh p kh u không có ngh a là t o ra nhi u vi c làm cho nh ng công nhân trình đ kém V n đ vi c làm các n c không gi ng nhau Th i gian tìm

vi c làm c a công nhân trong cùng đi u ki n các n c khác nhau s khác nhau

Th c t cho th y n c nào bi t n m ch t l y c h i thì s t o nhi u thu n l i cho cho ng i lao đ ng U ban liên minh châu Âu c tính r ng th tr ng t cung t c p s t o ra ít vi c làm h n so v i th tr ng h p tác

4.8 Nh ng nguyên t c c b n khi n h th ng kinh t

ho t đ ng và hi u qu h n và gi m b t chi phí

Nh ng thu n l i do WTO mang l i khó có th tóm t t b ng s li u nh ng chúng r t quan tr ng WTO t o thu n l i cho các giao d ch th ng m i và cho các doanh nghi p s n xu t hàng hoá và d ch v

Th ng m i cho phép th c hi n phân công lao đ ng gi a các n c Nó giúp

s d ng m t cách phù h p và hi u qu các ngu n l c vào s n xu t WTO còn làm đ c nhi u h n th , nó giúp cho th ng m i các n c ho t đ ng hi u

qu h n và gi m chi phí nh duy trì các quy t c quý báu

N u chính ph công b s áp d ng đ t m c phí nh p kh u t các n c nh nhau áp d ng lu t nh p kh u gi ng nhau cho các lo i s n ph m mà không

c n bi t chúng đ c xu t t đâu trong n c hay ngoài n c, m i vi c s đ n

gi n g p b i Ngu n cung c p tr nên s n và r h n

Ph ng châm ho t đ ng c a WTO bao g m:

1 S minh b ch: thông tin rõ ràng v các chính sách, nguyên t c, qui

đ nh

2 i u ki n th ng m i bình đ ng: Nh ng cam k t c t gi m các hàng rào th ng m i và làm t ng kh n ng ti p c n các th tr ng c a m t

s n c cho các n c khác có s ràng bu c pháp lý

3 n gi n hoá và chu n hoá th t c h i quan, xoá b tình tr ng quan liêu, t p trung hoá c s d li u thông tin và các bi n pháp khác đ c thi t l p nh m đ n gi n hoá th ng m i theo ph ng châm "kích thích

th ng m i"

M t trong nh ng bài h c c a ch ngh a b o h n i b t trong nh ng th p niên

đ u th k XX là có th gây ra thi t h i khi nh ng quy n l i c c b h p hòi chi m u th v nh h ng chính tr K t qu c a m t chính sách ngày càng

th t ch t đã d n đ n m t cu c chi n tranh th ng m i trong đó không có

m i khu v c trong n n kinh t đ u có l i

4.10 WTO thúc đ y các chính ph ho t đ ng t t h n

Theo các nguyên t c c a WTO, khi đã có cam k t t do hoá m t khu v c

th ng m i nào đó, thì khó có th đ o ng c đ c Các nguyên t c c ng không khuy n khích nh ng chính sách thi u th n tr ng i v i gi i kinh doanh, đi u này có ngh a là đ ch c ch n cao h n và rõ ràng h n v các đi u

ki n th ng m i i v i các chính ph , đi u này th ng đ ng ngh a v i k

lu t t t

Các cam k t bao g m nh ng cam k t không sa vào nh ng chính sách thi u

th n tr ng Ch ngh a b o h nhìn chung không ph i là m t gi i pháp khôn ngoan b i nh ng thi t h i do nó gây ra trong n c và trên tr ng qu c t

Nh ng hàng rào th ng m i đ c bi t gây thêm thi t h i vì chúng t o c h i cho tham nh ng và nh ng mô hình chính ph x u xa khác

M t lo i rào c n th ng m i mà các nguyên t c c a WTO c g ng gi i quy t

là h n ng ch Do h n ng ch h n ch cung nên đ y giá c t ng lên m t cách

gi t o, đ ng th i t o ra m t s l i nhu n l n khác th ng Các nhà kinh t

g i đó là "thu h n ng ch" L i nhu n này có th đ c dùng đ gây nh

h ng đ i v i các chính sách, vì c ng có nhi u ti n h n đ th c hi n các cu c

v n đ ng ngoài hành lang Nói cách khác, h n ng ch là m t bi n pháp h n

ch th ng m i đ c bi t t i t Thông qua các nguyên t c c a WTO các chính

ph đã nh t trí r ng h không khuy n khích s d ng h n ng ch.Tuy nhiên, nhi u lo i h n ng ch khác nhau v n đ c áp d ng h u h t các n c, và nhi u chính ph l p lu n r ng h n ng ch r t c n thi t Song h b các hi p

đ nh c a WTO ràng bu c và có nh ng cam k t gi m b t hay lo i b nhi u lo i

t c xu t nh p c nh đã h n ch r t nhi u s phát tri n nên nhi u n c đã

đ ng tình v i quy t c c a WTO Các n c có quá nhi u lo i gi y phép c n suy xét cái gì th c s c n thi t theo nh ng quy đ nh chung c a WTO M t s hi p

đ nh trong WTO còn có th giúp các n c gi m s phá s n và qu n lý kém

S minh b ch, các tiêu chí rõ ràng h n v các quy đ nh đ i v i s an toàn và chu n m c c a s n ph m, và s không phân bi t đ i x c ng giúp gi m b t tình tr ng gian d i và vi c ra quy t đ nh mang tính đ c đoán Th c s các chính ph đã dùng WTO nh là m t s c ép bên ngoài đáng đ c hoan nghênh đ i v i các chính sách c a h

5 . 10 quan đi m b t đ ng v WTO

Ngu n : WTO

Vi c tranh lu n s ch ng bao gi có h i k t Khi m i ng i có nh ng nhìn

nh n trái ng c nhau v tri n v ng và khó kh n c a h th ng th ng m i đa

ph ng c a WTO M t trong s nh ng lý do quan tr ng nh t đ duy trì WTO

là vi c thi t l p m t di n đàn đ các n c thu h p b t đ ng trong các v n đ

th ng m i M i cá nhân c ng có th gián ti p tham gia thông qua chính ph

c a mình

i u quan tr ng là vi c tranh lu n ph i d a trên hi u bi t v nguyên t c ho t

đ ng c a h th ng này Sau đây là 10 tóm t t v nh ng b t đ ng c b n:

WTO có ph i là công c đ c đoán c a các n c giàu m nh không?

Nó có làm m t vi c làm, ph t l các m i quan tâm v s c kho , môi

tr ng và s phát tri n không? Ch c ch n là không Nh ng ch trích WTO th ng d a vào nh ng b t đ ng c b n v cách th c ho t đ ng

c a WTO

10 b t đ ng chung v WTO

1 WTO áp đ t chính sách

2 WTO h ng t i t do hoá th ng m i b ng m i giá

3 WTO u tiên l i ích th ng m i h n s phát tri n

4 WTO u tiên l i ích th ng m i h n v n đ môi tr ng

5 WTO u tiên l i ích th ng m i h n s c kho và an ninh

6 WTO gây th t nghi p, làm đói nghèo

7 Các n c nh b lép v trong WTO

8 WTO là công c c a các n c gi u

9 Các n c nghèo b ép gia nh p WTO

10 WTO không dân ch

5.1 WTO không ch cho các n c ph i làm gì

WTO không ch cho các n c cách x lý các chính sách th ng m i c a mình

t c mà h ph i tuân th Khách quan mà nói, WTO không áp đ t các n c

ch p thu n hay t b m t chính sách nào đó B i v y, đ n gi n ban th ký

ch cung c p cho WTO và các thành viên v m t k thu t và qu n lý

5.2 WTO không t do hoá th ng m i b ng m i giá

Các n c t đàm phán v i nhau vi c cho, nh n, yêu c u hay đ ngh giúp đ

M t trong s các nguyên t c c a WTO là các n c ph i gi m rào c n th ng

m i c a mình, cho phép th ng m i v n hành t do h n Nh ng rào c n

gi m th p m c nào và m c đ đàm phán ph thu c vào vi c h mu n đ t

đ c gì t n c kia và ng c l i Các cam k t đó s có hi u l c v i c hai bên

WTO có vai trò cung c p di n đàn cho các n c t do đàm phán nh ng trong

gi i h n lu t l Các đi u lu t cho phép gi m rào c n t ng b c đ các nhà

s n xu t trong n c có th đi u ch nh Các nhà s n xu t c ng có các đi u kho n có l i, đây là các tình hu ng mà các n c đang phát tri n ph i đ ng

đ u H c ng ph i cho bi t khi nào c n chính ph b o v và b ng cách nào

Ví d : V vi c hàng nh p kh u có giá c th p do có s không công b ng b i

s b o h hay tr giá V n đ là c n s công b ng trong th ng m i

T do th ng m i quan tr ng nh ng các nguyên t c c a WTO còn quan tr ng

h n ó là không có s phân bi t đ i x , các đi u ki n th ng m i n đ nh,d

hi u và minh b ch

5.3 WTO không ch quan tâm l i ích th ng m i mà c

s phát tri n

R t nhi u các ngh đ nh c a WTO th hi n s coi tr ng l i ích phát tri n C

b n WTO t do th ng m i đ thúc đ y t ng tr ng kinh t và h tr phát tri n Th ng m i và phát tri n có quan h t ng h

Các n c đang phát tri n có tho mãn v i WTO không là v n đ còn đang tranh cãi Nói v y không có ngh a WTO không đem l i đi u gì cho h Có r t nhi u các đi u kho n có l i cho các n c đang phát tri n Các n c đang phát tri n đ c phép có nhi u th i gian h n đ áp d ng các đi u kho n trong các ngh đ nh c a WTO Các n c ch m phát tri n đ c đ i x đ c bi t bao

g m c s mi n gi m thu Các nhu c u phát tri n có th đ c s d ng đ

bi n minh cho các hành đ ng mà th ng không đ c phép trong các cu c đàm phán Tháng 11 n m 2001 có r t nhi u v n đ đ c đ a ra bàn th o t i

H i ngh b tr ng Doha mà các n c đang phát tri n mu n theo đu i

5.4 WTO không u tiên l i ích th ng m i h n b o v môi tr ng

Có r t nhi u các đi u kho n cho th y s quan tâm đ c bi t t i môi tr ng Ngay s m đ u cam k t thành l p WTO t i Marrakesh đã bao g m các m c tiêu s d ng h p lý các ngu n tài nguyên, phát tri n b n v ng và b o v môi

tr ng c a th gi i Nó đ c ghi r t rõ trong các đi u kho n quan tr ng nh t

là các đi u kho n b o h (nh đi u 20 c a ngh đ nh chung v thu th ng

m i) i u kho n này cho phép các n c hành đ ng đ b o v con ng i,

đ ng th c v t hay s c kho và b o t n các ngu n tài nguyên thiên nhiên quý

hi m Các đi u kho n quan tâm t i môi tr ng th hi n r t rõ, cho phép h

tr b o v môi tr ng Các m c tiêu môi tr ng đ c quy đ nh r t rõ trong các ngh đ nh c a WTO đ gi i quy t các v n đ tiêu chu n s n ph m, an toàn th c ph m và s b o v s h u trí tu …

WTO c ng giúp các n c tính toán s d ng tài nguyên m t cách có hi u qu , tránh lãng phí Các n c thành viên có th đ a ra các bi n pháp b o v các loài có nguy c tuy t ch ng c ng nh môi tr ng theo nhi u cách Khuy n khích ban hành l nh c m các s n ph m có ch t khoáng Ami ng trong lòng

đ t ây là s u tiên v n đ s c kho và s an toàn h n l i ích th ng m i

i u quan tr ng trong các đi u lu t c a WTO là các bi n pháp b o v môi

tr ng không đ c b t công Nh h không đ c phân bi t đ i x , d dãi v i các nhà s n xu t c a mình mà gây khó kh n hàng hoá, d ch v n c khác

i u quan tr ng này c ng đã đ c thi t l p trong vi c gi i quy t tranh ch p

g n đây v tôm, rùa và tr c đó là khí đ t

M t v n đ c ng quan tr ng là WTO không có nhi m v nh m t c quan môi tr ng mà đó là trách nhi m c a các c quan môi tr ng và các công

c qu c t Hi n nay không còn mâu thu n gi a các ngh đ nh c a WTO v i các ngh đ nh môi tr ng qu c t

5.5 WTO không áp đ t các n c v nh ng v n đ nh

an toàn l ng th c, s c kho con ng i và s an toàn

Nh ng vi c chú tr ng đ n nh ng l i ích th ng m i không b ng m i giá

Các cam k t mà các n c đàm phán đã ph n ánh m i quan tâm c a h Các

đi u kho n chính trong các ngh đ nh (nh đi u 20 c a GATT) đ c bi t cho phép các n c hành đ ng b o v con ng i, đ ng v t và s c kho Nh ng hành đ ng này ph i đ a vào lu t đ ng n ch n các n c thoái thác, b o v các nhà s n xu t trong n c (s b o v ngu trang) M t s ngh đ nh nêu rõ

h n tiêu chu n s n ph m, s c kho , an toàn th c ph m và các s n ph m ch

bi n t đ ng th c v t M c đích đ các n c b o đ m an toàn cho công dân

n c mình ng th i WTO c ng đ a ra các ngh đ nh nh m ng n ch n các

n c có các quy đ nh b t công v i hàng hoá, d ch v n c khác Các quy đ nh

an toàn không có ngh a đ c b o v ngu trang M t chu n m c đ đ t m c tiêu này là d a trên nh ng quy đ nh, b ng ch ng khoa h c hay các tiêu chu n qu c t

WTO không t đ a ra các tiêu chu n mà đôi khi s d ng các đi u lu t mang tính qu c t Cedex Alimentarius là 1 ví d _ Nó đ a ra các tiêu chu n v an toàn l ng th c theo ngh đ nh c a T ch c Nông l ng Liên h p qu c (FAO)

t ch c Y t th gi i (WHO) Tuy nhiên các n c không b b t bu c tuân theo

th m chí các tiêu chu n đã đ c đàm phán mang tính qu c t nh các tiêu chu n c a mình đ tránh các nguy c kh ng ho ng th a hàng hóa, tránh s chuyên quy n đ c đoán và phân bi t đ i x

5.6 WTO không t o ra th t nghi p hay t ng kho ng cách giàu nghèo

L i bu c t i không đúng và thái quá Th ng m i luôn t o ra vi c làm và

gi m đói nghèo ôi khi c n đ gi i quy t vi c m t vi c làm, không ph i là

m i khi rào c n th ng m i gi m đi Các doanh nghi p t n t i đ c tr nên

có tính c nh tranh h n, nhanh chóng thích nghi, t o nhi u vi c làm m i Các

n c có s đi u ch nh chính sách phù h p h n s có nhi u c h i h n WTO

gi i quy t các v n đ theo nhi u cách Các đi u kho n c a ngh đ nh cho phép các n c có th i gian đi u ch nh c n thi t, có bi n pháp h n ch nh p

kh u khi b thi t h i trong khuôn kh cho phép T do hoá trong WTO là k t

qu c a các cu c đàm phán, khi các n c th y ch a có s đi u ch nh c n thi t, h có th yêu c u m c a nh ng khu v c th tr ng nào đó Có nhi u

y u t ngoài trách nhi m c a WTO, nh nguyên nhân c a s thay đ i trong

m c ti n l ng Sao l i có kho ng cách ngày càng l n v l ng gi a lao đ ng

có tay ngh và lao đ ng ph thông? Theo đánh giá c a OECD _ Nh ng n c

nh p siêu, ng i lao đ ng có m c l ng th p ch b ng 10-20% m c l ng

đ c tr t i các n c phát tri n B i ph n chi phí l n còn l i là đ tr cho vi c

đ u t công ngh cao Hay nói khác đi, kinh t phát tri n s d ng công ngh cao, yêu c u ng i lao đ ng ph i có trình đ

S l a ch n b o h th ng m i t o ra s đ t đ b i nó làm t ng chi phí và không hi u qu Theo tính toán khác c a OECD, đánh thu 30% thu nh p

kh u t các n c đang phát tri n s gi m 1% l ng lao đ ng ph thông và 5% l ng lao đ ng có tay ngh M Ph n thi t h i này nh h ng b i s

b o h các n c phát tri n, 70% lao đ ng ho t đ ng trong l nh v c d ch

v b i v y tác đ ng c nh tranh n c ngoài v vi c làm r t khác nhau Ví d

n u 1 công ty vi n thông n c ngoài đ u t kinh doanh m t n c nghèo

s c n nhi u lao đ ng n i đó Tóm l i, m c dù th gi i còn kho ng 1,15 tri u ng i v n m c nghèo kh nh ng theo nghiên c u c a ngân hàng th

gi i cho bi t k t cu c chi n th gi i th II, t do th ng m i giúp hàng tri u ng i thoát kh i nghèo đói Th t không đúng khi nói t do hoá làm t ng

s b t bình đ ng

5.7 Các n c nghèo không b y u th t i WTO

Các n c nghèo s y u th n u không có WTO WTO làm t ng s c m nh đàm phán c a h Nh ng n m g n đây các n c đang phát tri n tr nên n ng

đ ng h n trong các cu c đàm phán c a WTO Tháng 11 n m 2001 các n c thành viên đ a ra r t nhi u đ xu t m i m v nông nghi p và các tuyên b

t i H i ngh b tr ng t i vòng đàm phán Doha H bày t ni m vui v i các tuyên b Doha, nó th hi n lòng tin vào T ch c Các đi u lu t là k t qu c a các cu c đàn phán đa ph ng Cu c đàm phán g n đây nh t t i Uruguay kho ng (1986-1994) có k t qu b i các n c phát tri n đ ng ý thay đ i chính sách th ng m i trong l nh v c d t may và nông nghi p C hai v n đ này

đ u r t quan tr ng v i các n c đang phát tri n Các n c trong WTO đ u

ph i tuân th lu t pháp chung Trong vi c gi i quy t tranh ch p c a WTO các

n c đang phát tri n đã đ t đ c m t s thành công t các n c phát tri n

N u không có WTO các n c nh này s không th đ s c ch ng l i nh ng

đ i tác th ng m i có ti m l c

5.8 WTO không ph i là công c c a các n c giàu

tiêu c c v i m t s qui t c nh không phân bi t đ i x và t o s thông

5.10 WTO mang tính dân ch

Các quy t đ nh đ u d a vào s đ ng thu n t c là nó mang tính dân ch h n

đi u hành

6 . Ti n trình gia nh p WTO c a Vi t Nam

6.1 Nh ng n i dung c b n:

Th t c gia nh p WTO

B t k m t qu c gia hay lãnh th nào có đ quy n t qu n trong các

Gi i thi u v mình Chính ph c a qu c gia hay lãnh th nào mu n n p đ n

gia nh p WTO ph i miêu t c th t t c nh ng chính sách kinh t , th ng

m i c a mình (Minh b ch hoá chính sách) Sau đó đ trình lên WTO d i

d ng m t b n chào và đ c ban công tác WTO ki m tra l i

Ch ra nh ng gì mình có Sau khi đ trình b n chào lên WTO, qu c gia hay

lãnh th mu n gia nh p WTO s ph i đàm phán song ph ng v i t ng qu c gia thành viên Ph i đàm phán song ph ng b i các n c hay lãnh th khác nhau s có nh ng l i ích th ng m i khác nhau Nh ng cu c đàm phán này

s bao g m r t nhi u l nh v c t thu quan, thâm nh p th tr ng đ n các chính sách c th v hàng hoá và d ch v Dù là đàm phán song ph ng,

nh ng cam k t c a thành viên m i c ng ph i phù h p v i t t c các n c thành viên khác theo nguyên t c không phân bi t đ i x M t khác, nh ng

cu c đàm phán c ng quy t đ nh các l i ích (ch ng h n nh nh ng c h i v

xu t, nh p kh u) mà các n c thành viên c mong đ i thành viên trong

t ng lai mang l i Vì th , nh ng cu c đàm phán có th s r t c ng th ng và

ph c t p

nh ra m t th i đi m th c hi n các cam k t gia nh p Sau khi qu c gia

hay lãnh th hoàn thành hai b c trên, ban công tác WTO s quy t đ nh th i

h n gia nh p c a h và cho ghi trên m t v n b n có tên là "Hi p c thành viên s b " (còn g i là "Ngh đ nh th v quá trình gia nh p") ng th i đ a

ra danh sách (và c th i h n th c hi n) nh ng cam k t khi tr thành thành viên WTO c a qu c gia, lãnh th này

Quy t đ nh Trong b c cu i cùng này, qu c gia hay lãnh th mu n gia

nh p WTO ph i đ trình Ngh đ nh th v quá trình gia nh p c ng nh danh sách các cam k t lên H i ngh B tr ng ho c i h i đ ng WTO N u 2/3 thành viên c a t ch c này b phi u ch p thu n, qu c gia, lãnh th đó s

đ c phép ký vào b n Ngh đ nh th và tr thành thành viên c a WTO

Hành trình đàm phán

1 Ngày 4/1/1995: VN n p đ n xin gia nh p WTO

2 Ngày 31/1/1995: Ban công tác v vi c VN gia nh p WTO đ c thành l p

7 Tháng 5/2003: Ban công tác tuyên b VN c n th c hi n “b c nh y l ng

t ” n u mu n gia nh p WTO trong vòng hai n m t i

8 Tháng 12/2003: Ban công tác làm vi c v nh ng đi m ch ch t trong b n

báo cáo v vi c VN gia nh p WTO

9 Tháng 6/2004: 63 n c thành viên WTO ca ng i n l c c a VN v vi c

đ a ra nh ng đ xu t m c a th tr ng d ch v và hàng hóa

10 Tháng 5/2005: Ban công tác tuyên b VN c n k t thúc đàm phán

m i hai

11 Tháng 9/2005: àm phán v vi c VN gia nh p WTO đ t b c ti n quan

tr ng khi Ban công tác l n đ u tiên xét duy t báo cáo v vi c VN gia

nh p WTO

12 Ngày 27/3/2006: Ban công tác tuyên b đàm phán v vi c VN gia nh p

WTO b c vào “giai đo n cu i”

12 Ngày 31/5/2006: VN ký k t đàm phán song ph ng v i M

13 WTO có th xem xét k t n p VN trong tháng 10 (d n l i: T ng giám

đ c WTO Pascal Lamy t i H i ngh B tr ng th ng m i APEC)